Akram Shamkaev
Акрам Беляэвич Шамкаэв [1] (1916-1981) — Иккинчи Жаҳон уруши қатнашчиси, 6-кўприкли бригаданинг 135-алоҳида моторли понтон-кўприк баталони понтони, Совет Иттифоқи Қаҳрамони, „Ҳарбий хизматлари учун“ ва Ленин ордени соҳиби.
| Акрам Шамкаэв | |
|---|---|
| Асл исми | Акрам Беляэвич Шамкаэв |
| Таваллуди |
16-октабр 1916-йил СССР Самара вилояти, Бугуруслан тумани, Матвеэвская волостининг Староаширово қишлоғи |
| Вафоти |
12-август 1981-йил (65 ёш) Шўрчи тумани, Сурхондарё вилояти, Ўзбекистон |
| Фуқаролиги |
|
| Қўшин турлари | танк қўшинлари |
| Хизматдаги йиллари |
1939—1940 1941—1945 |
| Унвони |
Катта лейтенант |
| Жанг/уруш |
Иккинчи жаҳон уруши СССР-Финландия уруши |
| Мукофотлари |
„СССР Қуролли Кучларига 50 йил“ юбилей медали Ҳарбий хизматлари учун "1941-1945 йиллардаги Улуғ Ватан урушидаги Ғалабанинг 60 йиллиги" юбилей медали |
| Истеъфода | механик |
Биография
1916-йил 22-октябрда Самара вилояти, Бугуруслан тумани, Матвеэвская волостининг Староаширово қишлоғида туғилган (ҳозирда қишлоқ Оренбург вилояти Матвеэвский тумани таркибига киради). Миллати татар. Мактабда фақат 2-синфгача таҳсил олган. Қишлоқда колхоз ташкил этилгандан сўнг, турли ишларда ишлади, 1935-йилдан бошлаб курсларни тамомлаб, МТСда тракторчи бўлиб ишлаган.
1937-йилда Қизил Армия сафига чақирилган ва танк бўлинмаларида хизмат қилган. 1939-1940-йилларда совет Финландия урушида қатнашган, акаси Василий билан бирга бир танкда жанг қилган. 1940-йилда заҳирага олиниб уйига қайтган.
1941-йил июлда яна армияга чақирилган. Акаси билан битта танкда немис босқинчиларига қарши жанг қилган. Жиддий жароҳатланганидан сўнг сапёрлар бўлинмаларида, кейин 6-понтон-кўприк бригадасининг 135-алоҳида моторлаштирилган понтон-кўприкли баталонида хизматини давом эттирган.
Брянск, Воронеж ва 3-Украина фронтларида сапёрлар қўшинида жанг қилади, Мсенск яқинидаги жангларда, Курск ва Украинани озод қилишда қатнашади. 1943-йил кузида Днепр дарёсини кесиб ўтишда жонбозлик кўрсатган. "Ҳарбий хизматлари учун" медали билан тақдирланган.
1943-йил октабр бошида Қизил Армия аскари Шамкаэв бўлган паром экипажи душман ўқлари остида Козинци-Зарубенци ҳудудида 3-гвардия танк армияси қўшинларининг ҳарбий техникаларини дарёдан кечиб ўтишини таъминлаган. Биринчи кун душманнинг тўхтовсиз олови остида 12 марта дарёдан олиб ўтиш амалга оширилади. Ўқ тегиши натижасида паромнинг 16 жойида тешиклар юзага келади, лекин Шамакаев фидойилик кўрсатиб тешикларни ямайди ва паром сузишда давом этади. Кечув бир неча кун давом этади.
1943-йил 12-октабрда Днепр дарёсининг ўртасида паром шикастланган қайиқни тортиб бораётганида винтга арқон ўралиб қолади ва тезлиги пасайиб кетади. Шамкаэв музли сувнинг совуқлигига қарамай сувга шўнғиб винтни бўшатади. Ҳар сафар кемага бомба парчалари тегиши натижасида тешилганида, моҳирлик билан тешикларни ямаб, қирғоққача сузиб боришга эришади ва одамларни қутқаради.
СССР Олий Кенгаши Президиумининг 1944-йил 10-январдаги Фармони билан „Фронтда немис-фашист босқинчиларига қарши курашда қўмондонликнинг жанговар топшириқларини намунали бажарганлиги, кўрсатган жасорати ва қаҳрамонлиги учун“, оддий аскар Шамкаэв Акрам Беляэвич Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони Ленин ордени ва „Олтин юлдуз“ медали билан тақдирланган .
Урушдан кейин Шамкаэв заҳирага бўшатилган. Ўзбекистонга кўчиб келган. Колхозда механик бўлиб, кейин Сурхондарё вилоятининг Шўрчи туманидаги қишлоқ хўжалиги техникалари бирлашмасида ишлаган. Шурчи шаҳрида яшаган. 1981-йил 12-августда вафот этган.
- Мукофотлари
У Ленин ордени, медаллар, шу жумладан „Ҳарбий хизматлари учун“ медаллари билан тақдирланган.
- Хотираи
- Шўрчи шаҳридаги бир кўча, у ишлаган жамоа, вилоятда ўтказилган спорт мусобақаларида совринли ўринлар унинг номи билан аталган.
- Оренбург вилояти [2] Матвеэвский тумани, Староаширово қишлоғидаги мактаб унинг номи билан аталади.
Манба
- ↑ В Указе о награждении званиэм Героя Совецкого Союза указан как Шамкаэв Акрам Билеэвич
- ↑ „МБОУ "Староашировская СОШ имени Героя Советского Союза Шамкаева Акрама Беляевича“. 2022-йил 9-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 9-январ.
Адабиётлар
- Герои Совецкого Союза: Краткий биографический словар / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воэниздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ИСБН 5-203-00536-2.
- Оренбуржси — Герои Совецкого Союза: библиографический указател / Библиогр. отд.; сост. Н. А. Кузнесова. — 1. — Оренбург: Областная научная библиотека имени Н. К. Крупской, 1987. — С. 133—134. — 155 с.
- Россовский В. П. Золотиэ звёзди Оренбуржя: биографический справочник. — Челябинск: Южно-Уралскоэ книжноэ издателство, 1989. — 508 с. — ИСБН 5-7688-0185-5.
- Золотиэ звёзди Оренбуржя: биографический справочник / В. П. Россовский; ред. Е. А. Урбанович; рес. У. А. Батиров, Н. М. Румянсев. — изд. 2-э, перераб. и доп. — Оренбург: ИПК „Южний Урал“, 2005. — С. 358—359. — 595 с. — ИСБН 5-94461-009-3.
- Герои Совецкого Союза — узбекистанси. Ташкент, 1984.