Akustooptika

Акустооптика – акустиканинг физика билан техника орасидаги соҳаси; электромагнитик тўлқинларнинг товуш тўлқинлари билан ўзаро таъсири ўрганилади ҳамда бу ҳодисаларнинг техникада қўлланиш асослари ишлаб чиқилади. Ёруғликнинг товуш билан ўзаро таъсиридан оптикада, оптоэлектроникада, лазер техникасида когерент ёруғлик нурланишини бошқаришда фойдаланилади. Акустооптик қурилмалар ёруғлик сигналининг амплитудасини, такрорийлиги (частотаси)ни, қутбланишини спек-трал таркибини ҳамда ёруғлик нурининг тарқалиш йўналишини бош-қаришга имкон беради. Акустооптик эффектларнинг муҳим амалий қўланиш соҳаси ЎЙУТ (ўта юқори товушлар) – сигналларга чин вақт кўламида ишлов бериш тизимларидир. Товуш тўлқини вужудга келтирган механик қайишишлар таъсирида муҳит оптик хоссаларининг фазовий модуляцияси юзага келиб, уни фотоқайишиш эффекти дейилади. Бунда муҳитнинг оптик хоссалари товуш тўлқини такрорийлигида ўзгаради. Акустооптик ўзаро таъсир эффектлари физика тадқиқотларида ҳамда техникада қўлланади. УТ (ултра товушлар)даги ёруғлик дифраксияси УТ – майдонларнинг маҳаллий ҳарактеристикаларини аниқпаш имконини беради. Оптик нурланишнинг паст жадаллигида акустооптик ўзаро таъсирлар фақат оптик рефраксия ва дифраксия эффектларига олиб келади. Нурланиш жадаллиги ортиши билан муҳитга нурланишнинг ночизиқли таъсирлари кўпроқ рол ўйнай бошлайди. Товушнинг оптоакустик генерацияси асосида фотоакустик спектроскопия усули яратилган. УТ ларда ёруғликнинг дифраксияси ва рефраксияси эффектлари асосида ёруғликнинг барча кўрсаткичларини бошқариш имконини берувчи фаол оптик элементлар яратилган. Ад.: Физическая акустика (инг. тилидан тар-жима), 7- жилд, М., 1974; Ребрин Ю. К., Управление оптическими луча-ми в пространстве, М., 1977; Магдич Л. Н., Молчанов В. Я., Акустооптические устройцва и их применение, М., 1978.