Al-Azroqiy
Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ал-Азроқий (арабча: محمد بن عبد الله الأزرقي) – ИХ аср ислом муфассири ва тарихчиси, „Китоб Ахбар Макка“ асари муаллифи[1][2][3].
Ал-Азроқий узоқ асрлар давомида Маккада яшаб келган оиладан бўлган. У исломдан аввалги даврда, 603-йилда содир бўлган ёнғиндан сўнг қайта қурилган Каъбанинг тузилиши ва режасига оид маълумотларни тақдим этган. Бу давр пайғамбар Муҳаммад томонидан 630-йилда Макка эгаллангунига қадар бўлган даврни қамраб олади. Каъбанинг ичида Ҳубал – Маккадаги асосий эркак бутхудо ҳайкали ҳамда бошқа кўплаб бутпарастликка оид буюмлар мавжуд бўлган. Улар 630-йилда исломий ақидаларга зид бўлгани сабабли йўқ қилинган. Шунингдек, ичкарида Иброҳим пайғамбарнинг ўғли Исмоилнинг ўрнига қурбон қилган қўчқор шохлари, Исо ҳамда Марям тасвирланган расм (эҳтимол, фресcо) ҳам бўлган. Ал-Азроқий томонидан берилган маълумотларга кўра, пайғамбар Муҳаммад бу нарсаларни сақлаб қолган ва улар 683-йилда Умавийлар томонидан бузилмагунга қадар мавжуд бўлган. Ал-Азроқий Каъбанинг ички қисмидаги дарахт тасвирларига оид тафсилотларга тўхталиб ўтмаган. Бундай тасвирлар „ал-Қалис черкови“ (Сано) деворларидаги мозаика безакларида учраган, кейинчалик Умавийлар давридаги Қуддусдаги „Қоя Гумбази“, Мадинадаги „Ал-Масжид ан-Набавий“ ҳамда Дамашқдаги „Умавийлар масжиди“нинг мозаик безакларида ҳам пайдо бўлган[4].
Манбалар
- ↑ Азрақī, Муḥаммад ибн ʻАбд Аллāҳ. Китаб акҳбар Маккаҳ wа ма жаъа фиҳа мин ал-атҳар. Бʹэинит: Кҳаяц, 1964. ОCЛC 32149369.
- ↑ Ал-Азрақи. Акҳбар Макка: Ҳисторй оф Макка, 2003 — 262-бет. ИСБН 9773411273.
- ↑ Андоза:Эмc1
- ↑ Кинг, Г. Р. Д. 2004. Тҳе Паинтингс оф тҳе Пре-Исламиc Каъба. Ин Муқарнас: Ан Аннуал он тҳе Висуал Cултуре оф тҳе Исламиc Wорлд, ХХИ, 219-230