Ziyosfera

Al-Farazdaq

Ҳаммам ибн Ғолиб 641 туг'илиб, 728 - 730 йилларда вафот этган, энг ко'п Ал-Фараздақ номи билан машҳур ёки Абу Фирас.Машҳур араб шоири эди.

Машҳур араб шоири Ал-Фараздақ Казма шаҳрида дунёга келади. У Бани Тамим қабиласининг асилзода уруг’ларидан бо’лган. Онаси эса Дабба қабиласига мансуб эди. Унинг бобоси Са'са обро'ли бадавий бо'лган, отаси Г'олиб Басрага асос солингунга милодий 636 йилга қадар ҳаёт кечирган ва о'зининг сахийлиги ва меҳмондо'стлиги билан шуҳрат қозонган. Ал-Фараздақ арабларнинг энг буюк мумтоз шоирларидан бири сифатида танилган.

Фараздақ 15 ёшидаёқ шоир сифатида танила бошлайди ва халифа Алининг маслаҳатига ко'ра қисқа вақт давомида Қуръон илмларига эътиборини қаратади,аммо тез орада шеър ёзишга яна қайтади. У о'з исте'додини асосан сатирага баг'ишлайди ва Бани Наҳшал ва Бани Фуқаимга шун орқали ҳужум қилади. Сўнгги қабиладан бўлган Зиёд 669-йилда Басрага ҳоким бўлгач, шоир аввал Куфага, сўнгра Зиёдга жуда яқин бўлгани учун Мадинага қочишга мажбур бўлади ва у ерда шаҳар аҳли уни яхши кутиб олишади,бу пайтда Мадинада амир Саид ибн ал-Ос ҳисобланар эди . Мадинада у тахминан о'н йил қолди, қабилалар ҳақида сатиралар ёзди, лекин шаҳар сиёсатидан со'з очмайди.

Лекин у исрофгарчилик билан ҳаёт кечирди ва унинг бе'мани ишқий ше'рлари халифа Марвон И томонидан ҳайдалишига олиб келди. Айнан о'ша пайтда у Зиёднинг вафотидан хабар топади ва Басрага қайтиб келади ва у ерда Зиёднинг вориси Убайд Аллоҳ ибн Зиёднинг марҳаматига ва э'тиборига сазовор бо'лади. Унинг ше'рларининг катта қисми никоҳ ишлари ва муносабатларига баг'ишланган эди. У ўзининг васийлик мавқеидан фойдаланиб, амакиваччаси Наварнинг хохишига қарамай уйланади. Басра саройидан ва яна турли қабилалардан ёрдам сўрайди, лекин уринишлари беҳуда кетади. Ҳамма шоирнинг сатираларидан қўрқиб кетди. Ниҳоят, у Маккага қочиб кетди ва сиёсий да'вогар Умавийлар Абдуллоҳ ибн Зубайрга мурожаат қилди, аммо у уни никоҳни тасдиқлашга рози бо'лишга ундашга муваффақ бо'лди.

Тез орада яна жанжаллар авж ола бошлайдии. Фараздақ Нарварни безовта қилиш мақсадида иккинчи,о'лимидан кейин эса учинчи хотин олади. Ниҳоят, у Ҳасан ал-Басрий айтган ажрашишликка розилик берди. Яна бир бошқа мавзу узоқ оятлар туркумига сабаб бо'лди, я'ни унинг рақиби Жарир ва унинг қабиласи Бани Кулайб билан бо'лган адоватидир. Бу шеърлар “Жарир накоид” ва “ал-Фараздақ” номи билан нашр этилган.

Ал-Фараздақ Умавийлар халифаси Ал-Валид И (ҳукмронлиги 705—715) нинг расмий шоири ҳисобланган, унга бир қанча мақтов асарлар бағишлаган.

У Маккада Али ибн Ҳусайн ибн Али ибн Абу Толиб ( Зайнул-Обидин ) амирни г'азаблантириб, Ка'ба Ҳарамига кирганида айтган ше'ри билан машҳурдир. Ше'р ниҳоятда кучли бо'лган ва айнан шу ше’ри туфайли қамоққа тушади.

Манбаалар

1."Ал-Фараздақ Биограпҳй"поэтрй Соуп.

2."Фараздақ cентер лаудс:Куwаит Неwс Агенcй/ 22май.2014

3.Ал Фараздақ ат тҳе Энcйcлопеадиа Британниcа

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi