Ал-Мубаррад (المبرد)[н 1] (ал-Мобаррад)[2][3] ёки Абу ал-‘Аббос Муҳаммад ибн Язид (тахминан 826 – тахминан 898) басралик филолог, биограф ва Куфа мактабига рақиб бўлган Басра мактабининг етакчи грамматикларидан бири[4]. 860-йилда Самаррада Аббосийлар халифаси ал-Мутаваккил саройига чақирилган. Халифа кейинги йили ўлдирилгач, у Бағдодга кетиб, вафотигача у ерда дарс берган.

Абу ал-‘Аббос Муҳаммад ибн Язид
Таваллуди тахминан 826 (207-ҳижрий)
Вафоти 898–899 (285-ҳижрий)
Бағдод, Аббосийлар халифалиги
Касби Басра грамматикаси вакили
Бошқа номлари ал-Мубаррад

Сермаҳсул ижодкор, эҳтимол ўз мактабининг энг буюги бўлган; унинг энг машҳур асари Ал-Камил (“Мукаммал” ёки “Тўлиқ”)дир[4][5].

Сибавайҳнинг грамматика ҳақидаги асосий рисоласи — “ал-Китаб”[6]. бўйича етакчи олимлардан бири сифатида у филологиядан ма’рузалар қилган ва тилшунослик ҳамда Қур’он тафсири (тафсир) бўйича танқидий рисолалар ёзган. Ал-Мубаррад Шаҳрбану ёки Шаҳр Бану (Яздигард ИИИнинг тўнғич қизи) Ҳусайн ибн Алининг хотини ва Али ас-Сажжаднинг онаси бўлгани ҳақидаги ривоят манбаи, дейилади.

Изоҳлар

  1. ↑ Битти қўлёзмасидаги Ал-Фиҳристда ал-Мубаррид шакли берилган, аммо таржималарнинг аксариятида одатдаги ал-Мубаррад ёзилиши ишлатилади. Ал-Мāзинī унга “Мубаррид” (ма’носи “ҳақиқатни қарор топтиришда босиқ”) тахаллусини берган, бироқ ал-Кūфа олимлари уни Мубаррад (“совуққон”) шаклига ўзгартирган; грамматик айнан шу ном билан танилган[1].

Манбалар

  1. ↑ Йāқūт 1965, с. 137, Иршāд, ВИ (7).
  2. ↑ Кҳалликāн (Ибн) 1868, с. 31, ИИИ.
  3. ↑ Йāқūт 1965, с. 137, лине 15, Иршāд, ВИ (7).
  4. ↑ 4,0 4,1 Тҳатчер 1911, с. 954.
  5. ↑ Wригҳт 1869.
  6. ↑ Кҳалликāн (Ибн) 1868, с. 396, ИИ.

Адабиётлар