Al-Mubarrad
Ал-Мубаррад (المبرد)[н 1] (ал-Мобаррад)[2][3] ёки Абу ал-‘Аббос Муҳаммад ибн Язид (тахминан 826 – тахминан 898) басралик филолог, биограф ва Куфа мактабига рақиб бўлган Басра мактабининг етакчи грамматикларидан бири[4]. 860-йилда Самаррада Аббосийлар халифаси ал-Мутаваккил саройига чақирилган. Халифа кейинги йили ўлдирилгач, у Бағдодга кетиб, вафотигача у ерда дарс берган.
| Абу ал-‘Аббос Муҳаммад ибн Язид | |
|---|---|
| Таваллуди |
тахминан 826 (207-ҳижрий) |
| Вафоти |
898–899 (285-ҳижрий) Бағдод, Аббосийлар халифалиги |
| Касби | Басра грамматикаси вакили |
| Бошқа номлари | ал-Мубаррад |
Сермаҳсул ижодкор, эҳтимол ўз мактабининг энг буюги бўлган; унинг энг машҳур асари Ал-Камил (“Мукаммал” ёки “Тўлиқ”)дир[4][5].
Сибавайҳнинг грамматика ҳақидаги асосий рисоласи — “ал-Китаб”[6]. бўйича етакчи олимлардан бири сифатида у филологиядан ма’рузалар қилган ва тилшунослик ҳамда Қур’он тафсири (тафсир) бўйича танқидий рисолалар ёзган. Ал-Мубаррад Шаҳрбану ёки Шаҳр Бану (Яздигард ИИИнинг тўнғич қизи) Ҳусайн ибн Алининг хотини ва Али ас-Сажжаднинг онаси бўлгани ҳақидаги ривоят манбаи, дейилади.
Изоҳлар
- ↑ Битти қўлёзмасидаги Ал-Фиҳристда ал-Мубаррид шакли берилган, аммо таржималарнинг аксариятида одатдаги ал-Мубаррад ёзилиши ишлатилади. Ал-Мāзинī унга “Мубаррид” (ма’носи “ҳақиқатни қарор топтиришда босиқ”) тахаллусини берган, бироқ ал-Кūфа олимлари уни Мубаррад (“совуққон”) шаклига ўзгартирган; грамматик айнан шу ном билан танилган[1].
Манбалар
- ↑ Йāқūт 1965, с. 137, Иршāд, ВИ (7).
- ↑ Кҳалликāн (Ибн) 1868, с. 31, ИИИ.
- ↑ Йāқūт 1965, с. 137, лине 15, Иршāд, ВИ (7).
- ↑ 4,0 4,1 Тҳатчер 1911, с. 954.
- ↑ Wригҳт 1869.
- ↑ Кҳалликāн (Ибн) 1868, с. 396, ИИ.
Адабиётлар
- Йāқūт, Шīҳāб ал-Дīн ибн ‘Абд Аллāҳ ал-Ḥамаwī. Иршāд ал-Арīб алā Ма'рифат ал-Адīб (Яқут'с Диcтионарй оф Леарнед Мен). Брилл, 1927.
- Кҳалликāн (Ибн), Аḥмад ибн Муḥаммад. Ибн Кҳалликан'с Биограпҳиcал Диcтионарй (Wафайāт ал-А'йāн wа-Анбā Абнā' ал-Замāн). W.Ҳ. Аллен, 1868 — 31-бет.
Тҳатчер, Гриффитҳес Wҳеэлер (1911) "Мубаррад" ин Чишолм, Ҳугҳ Энcйcлопæдиа Британниcа 18 (11чи нашри) Cамбридге Университй Пресс п. 954- Мубаррад, Муḥаммад ибн Язīд. Ал-Камил, 1869.