Al-Mustansir II
Абул-Қосим Аҳмад ал-Мустансир (арабча: أبو القاسم أحمد المستنصر; тахминан 1210–1261-йил 28-ноябр) – Қоҳирада ҳукмронлик қилган, Мамлуклар султонлигига бўйсунган биринчи Аббосий халифа. 1261-йил июн ойидан 1261-йил 28-ноябр ойига қадар ҳукмронлик қилган.
| Ал-Мустансир ИИ | |
|---|---|
| Қоҳиранинг 1-халифаси | |
| Ҳукмронлик | 1261-йил 13-июн – 1261-йил 28-ноябр |
| Ўтмишдоши |
Ал-Мустаъсим (Бағдодда ҳукмронлик қилган Аббосий халифалар каби) |
| Давомчиси | Ал-Ҳаким И |
| Отаси | Аз-Зоҳир |
| Онаси | Ҳаёт |
| Дини | Ислом, суннийлик |
Ҳаёти
Абул-Қосим Аҳмад Аббосийлар сулоласи аъзоси бўлиб, Бағдодда жияни, халифа ал-Мустаъсим томонидан қамоққа ташланган. 1258-йилда мўғуллар Бағдодни талон-тарож қилганидан сўнг у саҳродаги араб қабилаларининг олдига қочиб кетган ва у ерда 1260-йилда мўғуллар Суриядан қувиб чиқарилгунга қадар 3 йилдан кўпроқ вақт давомида яшириниб юрган. Сўнгра Мисрнинг Қоҳира шаҳрига йўл олиб, 1261-йилда Мамлук султони Байбарс И томонидан халифа этиб тайинланган. Орадан вақт ўтиб, Бағдодни қутқариш мақсадида ал-Мустансир қўшин билан шарққа юборилган. 1261-йилда ал-Анбар (ҳозирги Ироқнинг Фаллужа шаҳри) яқинида мўғуллар томонидан ал-Мустансирнинг қўшинига пистирма қўйилган ва ал-Мустансир ўлдирилган. Орадан маълум вақт ўтиб, унинг ўрнига Аббосийларнинг анча узоқ қариндоши, собиқ халифа ал-Ҳаким И халифа деб эълон қилинган. Ал-Ҳаким Аббосийлар сулоласидан бирор кишининг тўғридан-тўғри аждоди бўлмаса ҳам 1517-йилда Усмонийлар давлати Мисрни забт этгунига қадар Аҳмад ал-Мустансир асос солган Қоҳира халифалари авлоди Қоҳирада ҳукмронлик қилишда давом этган. Бироқ шундай бўлса-да, Қоҳира халифалари Мамлуклар учун юқори аҳамиятга эга бўлган шахслар эмас, балки шунчаки диний арбоблар эди, холос.
Адабиётлар
- Амитаи-Преиссс, Реувен. Монголс анд Мамлукс: Тҳе Мамлук-Илкҳанид Wар, 1260-1281. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1995. Пп. 56–60, 62.
- Гарcин, Жеан-Cлауде (1967). "Ҳистоире, оппоситион, политиқуэ эт пиéтисме традитионалисте данс ле Ḥусн ал Муḥāдарат де Суйûти" (Френч) (ПДФ, 14.62 МБ). Анналес Исламологиқуэс (Институт Франçаис д'Арчéологиэ Ориэнтале) 7: 33–90. дои:10.3406/анисл.1967.909. Арчивед фром тҳе оригинал он 2011-07-24. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20110724205422/ҳттп://www.ифао.эгнет.нет/анисл/АнИсл007_арт_03.пдф. Қаралди: 2010-07-22.
- Глубб, Жоҳн Багот. Солдиэрс оф Фортуне: Тҳе Сторй оф тҳе Мамлукес. Неw Ёрк: Дорсет Пресс, 1988. Пп. 66, 73–75.
- Ҳолт, П. М. „ал-Мустансир (ИИ).“ Тҳе Энcйcлопаэдиа оф Ислам. 2нд эд. Вол. ВИИ. П. 729.
- Ҳолт, П. М. (1984). "Соме Обсерватионс он тҳе 'Аббāсид Cалипҳате оф Cаиро". Буллетин оф тҳе Счоол оф Ориэнтал анд Африcан Студиэс (Университй оф Лондон) 47 (3): 501–507. дои:10.1017/с0041977х00113710. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/буллетин-соас_1984_47_3/паге/501.