Al Janoub stadioni sahifasining manbasini koʻrish

{{Stadion bilgiqutisi
| stadium_name        = Al-Janoub Stadium
| bgcolor            = 
| nickname            = 
| image               = 
| fullname            = ملعب الجنوب
| location            = [[Al Wakrah]], [[Qatar]]
| coordinates         = {{Coord|25|09|35.2|N|51|34|26.7|E|type:landmark_scale:3000|display=inline, title}}
| broke_ground =
| built =
| opened = 2019-yil 19-may
| renovated =
| expanded =
| closed =
| demolished =
| owner = Qatar Football Association
| operator =
| surface =
| construction_cost =
| architect = Zaha Hadid
| structural engineer =
| services engineer =
| general_contractor =
| project_manager =
| main_contractors =
| former_names =
| tenants = Al-Wakrah Sports Club
| seating_capacity = 40,000
| dimensions =
| scoreboard =
}}
'''Al-Janub stadioni''' ({{lang-ar|استاد الجنوب}}), ilgari '''Al-Vakrah stadioni''' ({{lang-ar|استاد الوكرة}}) nomi bilan atalgan, [[Qatar|Qatarning]] Al-Vakra shahrida 2019-yil 16-mayda ochilgan tomga yopiladigan [[futbol]] stadioni. Bu [[FIFA Jahon Chempionati 2022|2022-yilda Qatarda boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha jahon chempionati]] uchun sakkizta stadion orasida „[[Xalifa (stadion)|Xalifa“ xalqaro stadioni]] taʼmirdan keyin ikkinchisi boʻldi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/17/05/2019/Amir-inaugurates-Al-Janoub-Stadium|sarlavha=Amir inaugurates Al Janoub Stadium|nashriyot=thepeninsulaqatar.com|sana=17-may 2019-yil|qaralgan sana=22-mart 2022-yil}}</ref> U iroqlik arxitektor [[Zaha Hadid]] tomonidan AECOM firmasi bilan birgalikda ishlab chiqilgan.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.zaha-hadid.com/architecture/al-wakrah-stadium/|sarlavha=Al Janoub Stadium|nashriyot=zaha-hadid.com|sana=|qaralgan sana=24-avgust 2021-yil}}</ref>

Stadion egri chiziqli postmodernistik va neo-futuristik dizaynga ega. Tomning koʻrinishi [[Fors koʻrfazi|Fors koʻrfazining]] oqimlari orqali oʻtuvchi mintaqadagi marvarid gʻavvoslari tomonidan ishlatiladigan anʼanaviy Dhow qayiqlarining yelkanlaridan ilhomlanib qurilgan.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.sc.qa/en/stadiums/al-wakrah-stadium/design|sarlavha=Al Wakrah Stadium Design|nashriyot=sc.qa|sana=|qaralgan sana=24-mart 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190505114225/http://www.sc.qa/en/stadiums/al-wakrah-stadium/design|arxivsana=5-may 2019-yil}}</ref>

Bu Qatar Yulduzlar ligasi uchun oʻyinlar oʻtkaziladigan Al-Vakrah SC futbol klubining rasmiy qarorgohi boʻladi. Stadion sigʻimi 40 000 oʻringa teng, jahon chempionatidan soʻng bu koʻrsatkich ikki baravar kamayib, 20 mingga tushishi kutilmoqda.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.archdaily.com/917335/al-janoub-stadium-zaha-hadid-architects|sarlavha=Al Janoub Stadium / Zaha Hadid Architects|sana=18-may 2019-yil|ish=ArchDaily|til=inglizcha|qaralgan sana=11-iyun 2019-yil}}</ref>

== Tarixi ==
[[Fayl:2020_AFC_Champions_League_Final_2.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/2020_AFC_Champions_League_Final_2.jpg/220px-2020_AFC_Champions_League_Final_2.jpg|thumb| 2020-yilgi OChL finali, Al Janub stadioni]]
Qatar 2010-yilda [[FIFA Jahon Chempionati 2022|2022-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatiga]] mezbonlik qilish uchun tanlangan. U birinchi musulmon davlati va [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharqdagi]] jahon chempionatiga mezbonlik qilgan birinchi davlatga aylanadi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/qatar-win-2022-world-cup-bid|sarlavha=Qatar wins 2022 World Cup bid|nashriyot=theguardian.com|sana=2-dekabr 2010-yil|qaralgan sana=13-avgust 2021-yil}}</ref> Qatarda avval kubok uchun sport imkoniyatlari yoʻq edi va shu sababli kubokga tayyorgarlik koʻrish uchun 8 ta yangi stadion qurilishi kutilmoqda.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2017/nov/09/fifa-urged-press-qatar-improvements-2022-football-world-cup-stadium-workers|sarlavha=Fifa urged to press Qatar on conditions for World Cup stadium workers|nashriyot=theguardian.com|sana=9-noyabr 2017-yil|qaralgan sana=13-avgust 2021-yil}}</ref>

Stadionda 2019-yilning 16-may kuni, „Al Sadd“ va „Al-Duhail“ jamoalari oʻrtasidagi 2019-yilgi Amir kubogi finalida 38,678 kishilik tomoshabinlar oldida oʻyin oʻtkazildi va bu „Al [[Xalifa (stadion)|Khalifa“ xalqaro stadionidan]] keyin qurib bitkazilgan ikkinchi stadionga aylandi.<ref>{{veb manbasi|url=https://en.as.com/en/2021/01/12/soccer/1610487207_689220.html|sarlavha=Al Janoub stadium: a milestone on the road to Qatar 2022|nashriyot=en.as.com|sana=12-yanvar 2021-yil|qaralgan sana=19-avgust 2021-yil}}</ref> Ushbu uchrashuvda Qatar amiri (davlat rahbari) [[Tamim ibn Hamad al Tani|shayx Tamim bin Hamad Ol Soniy ishtirok etdi.]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/tradition-and-innovation-come-together-as-striking-al-janoub-stadium-in-al-wakra#al-janoub-stadium-in-al-wakrah-city-ahead-of-the-amir-cup-final|sarlavha=Tradition and innovation come together as striking Al Janoub Stadium in Al Wakrah City is opened|sana=16-may 2019-yil|nashriyot=FIFA|qaralgan sana=18-may 2019-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/17/05/2019/Amir-inaugurates-Al-Janoub-Stadium|sarlavha=Amir inaugurates Al Janoub Stadium|nashriyot=thepeninsulaqatar.com|sana=17-may 2019-yil|qaralgan sana=13-avgust 2021-yil}}</ref>

2020-yil dekabr oyida „Al Janub“ stadioni 2020-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi finaliga mezbonlik qildi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/31/03/2021/600-days-to-go-Qatar%E2%80%99s-FIFA-World-Cup-stadiums-are-looking-incredible|sarlavha=600 days to go: Qatar’s FIFA World Cup stadiums are looking incredible|nashriyot=thepeninsulaqatar.com|sana=31-mart 2021-yil|qaralgan sana=16-avgust 2021-yil}}</ref>

Stadionda 2021-yilgi FIFA Arab Kubogi doirasida oltita oʻyin boʻlib oʻtdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.goal.com/en-us/news/2021-fifa-arab-cup-qatar-all-you-need-to-know/blta3bed73f82f8fd58|sarlavha=2021 FIFA Arab Cup: Participating teams, fixtures and all you need to know|nashriyot=goal.com|sana=18-dekabr 2021-yil|qaralgan sana=18-mart 2022-yil}}</ref>

== Dizayn ==
Stadion arxitektor Zaha Hadid va uning Zaha Hadid Architects arxitektura firmasi tomonidan loyihalashtirilgan.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fastcompany.com/90351700/see-the-first-photos-of-zaha-hadids-controversial-world-cup-stadium-here|sarlavha=See the first photos of Zaha Hadid’s controversial World Cup stadium here|nashriyot=fastcompany.com|sana=21-may 2019-yil|qaralgan sana=16-avgust 2021-yil}}</ref> Zaha Hadid Architectsning taʼkidlashicha, „Stadion shahar kengaytmasining markazida joylashgan boʻlib, stadionda oʻyin reja qilinmagan kunlarda stadionda va uning atrofida jamoatchilik asosidagi tadbirlarni tashkil etishi uchun yaratilgan“.<ref>{{veb manbasi|url=https://inhabitat.com/zaha-hadids-2022-world-cup-stadium-in-qatar-adapts-for-future-use/|sarlavha=Zaha Hadid’s 2022 World Cup stadium in Qatar adapts for future use|nashriyot=inhabitat.com|sana=21-may 2019-yil|qaralgan sana=28-mart 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211020113535/https://inhabitat.com/zaha-hadids-2022-world-cup-stadium-in-qatar-adapts-for-future-use/|arxivsana=20-oktabr 2021-yil}}</ref>

Dizaynerlarning fikriga koʻra, u [[Fors koʻrfazi|Fors koʻrfazining]] oqimlari orqali oʻtadigan mintaqadagi marvarid gʻavvoslari tomonidan ishlatiladigan anʼanaviy Dhow qayiqlarining yelkanlaridan ilhomlangan.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.sc.qa/en/stadiums/al-wakrah-stadium/design|sarlavha=Al Wakrah Stadium Design|nashriyot=sc.qa|sana=|qaralgan sana=24-mart 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190505114225/http://www.sc.qa/en/stadiums/al-wakrah-stadium/design|arxivsana=5-may 2019-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/news/tradition-and-innovation-come-together-as-striking-al-janoub-stadium-in-al-wakra|sarlavha=Tradition and innovation come together as striking Al Janoub Stadium in Al Wakrah City is opened|nashriyot=fifa.com|sana=16-may 2019-yil|qaralgan sana=28-mart 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211108014950/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/news/tradition-and-innovation-come-together-as-striking-al-janoub-stadium-in-al-wakra|arxivsana=8-noyabr 2021-yil}}</ref> Egri chiziqli tom va tashqi koʻrinish Al-Vakrahning dengizchilik tarixiga ishora qiladi va tomoshabinlarga kemada boʻlish hissini beradi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.archdaily.com/899352/get-to-know-the-8-2022-qatar-world-cup-stadiums|sarlavha=Get To Know The 2022 Qatar World Cup Stadiums|sana=2-avgust 2018-yil|ish=ArchDaily|til=inglizcha|qaralgan sana=11-iyun 2019-yil}}</ref> Kema korpusiga oʻxshab, egilgan toʻsinlar tomni ushlab turadi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-janoub-stadium/design|sarlavha=A modern take on a historic design|nashriyot=qatar2022.qa|sana=|qaralgan sana=1-aprel 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211209094817/https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-janoub-stadium/design|arxivsana=9-dekabr 2019-yil}}</ref> Stadionning tomi yopiladigan boʻlib, plitli PTFE mato va kabellardan yasalgan, tom yoylarining uzunligi 230 metrni tashkil qiladi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.archdaily.com/899352/get-to-know-the-8-2022-qatar-world-cup-stadiums|sarlavha=Get To Know The 2022 Qatar World Cup Stadiums|nashriyot=archdaily.com|sana=2-avgust 2018-yil|qaralgan sana=1-aprel 2022-yil}}</ref>

Sovutish tizimi Qatarning issiq va qurgʻoqchil iqlimi tufayli stadion foydalanuvchilarining haddan tashqari qizib ketishining oldini oladi. U tomoshabinlar joylarini 18 °C gacha va oʻyin maydonini 20 °C gacha sovutishga qodir.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.qatar2022.qa/en/news/the-mastermind-behind-qatar-2022s-air-cooled-stadiums|sarlavha=The mastermind behind Qatar 2022’s air-cooled stadiums|nashriyot=qatar2022.qa|sana=16-dekabr 2019-yil|qaralgan sana=6-aprel 2022-yil}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Qatar Delivery & Legacy Oliy qoʻmitasi (SC) maʼlumotlariga koʻra, „mikroiqlimning batafsil tahlili arena shaklini, aerodinamika va tomning optimal soyasini koʻrsatdi, u minimal miqdordagi shishani oʻz ichiga olgan va harorat boshqaruviga katta hissa qoʻshgan.“<ref>{{veb manbasi|url=https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-janoub-stadium/design|sarlavha=A modern take on a historic design|nashriyot=qatar2022.qa|sana=|qaralgan sana=1-aprel 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211209094817/https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-janoub-stadium/design|arxivsana=9-dekabr 2019-yil}}</ref>

== Imkoniyatlar ==
Sport majmuasi suzish havzalari va kurortlari boʻlgan koʻp xonani va yashil tomli savdo markazini oʻz ichiga oladi. Stadionga kirish yashil landshaftli hududda boʻladi.

Al Janub stadioni bilan birga maktab, toʻy saroyi, velosport, ot minish va yugurish yoʻlaklari, restoranlar, bozorlar va sport zallari qurilishi rejalashtirilgan.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-janoub-stadium/design|sarlavha=A modern take on a historic design|nashriyot=qatar2022.qa|sana=|qaralgan sana=1-aprel 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211209094817/https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-janoub-stadium/design|arxivsana=9-dekabr 2019-yil}}</ref>

== Taʼmirlash ishlari ==
[[FIFA Jahon Chempionati 2022|2022-yilgi FIFA Jahon chempionatidan]] soʻng, Al Janub stadioni oʻrindiqlar sigʻimi ikki barobarga, 40 000 dan 20 000 gacha kamaytirilgandan soʻng hozirgi Saud bin Abdulrahmon stadioni oʻrniga Al-Vakrah sport klubining uyiga aylanadi va Qatar Yulduzlar Ligasi uchun foydalaniladi.{{veb manbasi|url=https://www.archdaily.com/917335/al-janoub-stadium-zaha-hadid-architects|sarlavha=Al Janoub Stadium / Zaha Hadid Architects|sana=18-may 2019-yil|ish=ArchDaily|til=inglizcha|qaralgan sana=11-iyun 2019-yil}}<nowiki></ref></nowiki> Qatar Delivery & Legacy boʻyicha Oliy qoʻmitasi stadion oʻrindiqlarining qolgan yarmi sport infratuzilmasiga muhtoj rivojlanayotgan mamlakatlarga sovgʻa qilinishini daʼvo qildi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.floornature.com/zaha-hadid-architects-al-janoub-stadium-al-wakrah-qatar-14760/|sarlavha=Zaha Hadid Architects Al Janoub Stadium Wakrah, Qatar|nashriyot=floornature.com|sana=14-iyun 2019-yil|qaralgan sana=19-avgust 2021-yil|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108051422/https://www.floornature.com/zaha-hadid-architects-al-janoub-stadium-al-wakrah-qatar-14760/}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.gdnonline.com/Details/120084/2022-FIFA-World-Cup-French-delegation-praises-Al-Wakrah-stadium|sarlavha=2022 FIFA World Cup: French delegation praises Al-Wakrah stadium|nashriyot=gdnonline.com|sana=21-oktabr 2016-yil|qaralgan sana=6-aprel 2022-yil}}</ref>

== 2022-yilgi FIFA Jahon chempionati ==
Al Janub stadioni [[2022-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati D guruhi|2022-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatida]] yettita oʻyinga mezbonlik qiladi.
{| class="wikitable" style="text-align:left; width:80%;"
!Sana
! Vaqt
! 1-jamoa
! Natija
! 2-jamoa
! Bosqich
! Tomoshabinlar
|-
| 2022-yil 22-noyabr
| 22:00
|{{Fb|FRA}}
| style="text-align:center;" | 4-1
|{{Fb|AUS}}
| D guruhi
|
|-
| 2022-yil 24-noyabr
| 13:00
|{{Fb|SUI}}
| style="text-align:center;" | 1-0
|{{Fb|CMR}}
| G guruhi
|
|-
| 2022-yil 26-noyabr
| 13:00
|{{Fb|TUN}}
| style="text-align:center;" | 0-1
|{{Fb|AUS}}
| D guruhi
|
|-
| 2022-yil 28-noyabr
| 13:00
|{{Fb|CMR}}
| style="text-align:center;" | 3-3
|{{Fb|SRB}}
| G guruhi
|
|-
| 2022-yil 30-noyabr
| 18:00
|{{Fb|AUS}}
| style="text-align:center;" | -
|{{Fb|DEN}}
| D guruhi
|
|-
| 2022-yil 2-dekabr
| 18:00
|{{Fb|GHA}}
| style="text-align:center;" | -
|{{Fb|URU}}
| H guruhi
|
|-
| 2022-yil 5-dekabr
| 18:00
| E guruhi gʻoliblari
| style="text-align:center;" | -
| „F“ guruhi 2-oʻrinlari
| 16-tur
|
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{AFC Osiyo Kubogi 2023 stadionlari}}

[[Turkum:Stadionlar]]
[[Turkum: Qatar futbol stadionlari‎ ]]
[[Turkum:FIFA 2022 Jahon chempionati stadionlari]]