Alba Iulia sahifasining manbasini koʻrish

{{Orphan|date=avgust 2024}}
{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe                      = munitsipal shahar 
| nomi                       = Alba Iulia 
| asl nomi                   = Alba Iulia 
| tasvir                     =Cetatea Alba Iulia din aer toamna.jpg
| qaram                      = 
| mamlakat                   = Ruminiya 
| gerb                       = ROU AB Alba Iulia CoA.png
| bayroq                     = ROU AB Alba Iulia Flag.png
| gerb tarifi                = 
| bayroq tarifi              = 
| gerb eni                   = 
| bayroq eni                 = 
| lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = 
| lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = 
| CoordAddon                 = 
| CoordScale                 = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami  = 
| tuman xaritasi oʻlchami    = 
| mintaqa turi               = Okrug 
| mintaqa                    = Alba okrugi 
| jadvalda mintaqa           = 
| tuman turi                 = 
| tuman                      = 
| tuman 2                    = 
| tuman 3                    = 
| tuman 4                    = 
| tuman 5                    = 
| jadvalda tuman             = 
| jadvalda tuman 2           = 
| jadvalda tuman 3           = 
| jadvalda tuman 4           = 
| jadvalda tuman 5           = 
| jamoat turi                = 
| jamoat                     = 
| jadvalda jamoat            = 
| ichki bolinishi            = 
| rahbar turi                = mayor
| rahbar                     = Gabriel Pleșa<ref>{{veb manbasi |url=https://prezenta.roaep.ro/locale27092020/romania-pv-final |title=Results of the 2020 local elections |publisher=Central Electoral Bureau |access-date=6-iyun 2021-yil |df=dmy-all}}</ref>
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon = 103.65
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi =
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi = 63 536 kishi
| sanalgan yil = 2011
| zichlik =
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxoronim =
| vaqt mintaqasi = +2
| DST =
| telefon kodi =
| pochta indekslari =
| avtomobil kodi =
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
| sayt = https://www.apulum.ro/
| sayt tili =
}}
'''Alba Iulia''' ({{lang-de|Karlsburg}} yoki ''Carlsburg'', ilgari ''Weißenburg''; {{lang-hu|Gyulafehérvár}}; {{lang-la|[[:en:Apulum (castra)|Apulum]]}}<ref>''Encyclopædia Britannica'' |[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/12444/Alba-Iulia „Alba-Iulia“]</ref>) – [[Ruminiya|Ruminiyaning]] gʻarbiy-markaziy qismida [[Alba okrugi|Alba okrugining]] markazi. [[Transilvaniya]] tarixiy hududi, Mureş daryosi boʻyida joylashgan boʻlib, shaharda 2011-yil 63,536 aholi istiqomat qilgan<ref name="INSSE">{{Veb manbasi|url=http://www.alba.insse.ro/cmsalba/files/DATE%20PROVIZORII%20RPL%202011_alba_comunicat%20presa.pdf|sarlavha=Comunicat de presă privind rezultatele provizorii ale Recensământului Populaţiei şi Locuinţelor – 2011|nashriyot=Alba County Regional Statistics Directorate|sana=2-fevral 2012-yil|qaralgan sana=14-fevral 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130418082153/http://www.alba.insse.ro/cmsalba/files/DATE%20PROVIZORII%20RPL%202011_alba_comunicat%20presa.pdf|arxivsana=18 April 2013}}</ref>.

Qadimgi davrlarda bu joyda Rim lageri boʻlmish Apulum joylashgan. Ilk oʻrta asrlardan beri shahar Transilvaniya Rim-katolik yeparxiyasining qarorgohi boʻlib kelgan. 1542—1690-yillarda [[Transilvaniya]] knyazligining poytaxti boʻlgan<ref name="britannica">{{Veb manbasi|url=https://www.britannica.com/place/Alba-Iulia|sarlavha=Alba Iulia|ish=britannica.com|nashriyot=[[Encyclopædia Britannica]]|qaralgan sana=22-iyun 2022-yil}}</ref>. Bir vaqtning oʻzida Vad sufrajistik yeparxiyasi Transilvaniyaning Sharqiy pravoslav metropolitanining markazi ham boʻlgan<ref name="lb181216">Maksym Mayorov. </ref><ref>[http://www.transylvaniabeyond.com/the-metropolitan-cathedral-of-cluj/ The Metropolitan Cathedral of Cluj] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190419122622/http://www.transylvaniabeyond.com/the-metropolitan-cathedral-of-cluj/ |date=2019-04-19 }}.</ref>. 1918-yil 1-dekabrda Alba Iuliada Transilvaniya bilan Ruminiya oʻrtasida ittifoq tuziladi va 1922-yilda Alba Iulia pravoslav soborida Ruminiya qiroli Ferdinand I va qirolicha Mariega toj kiydirishadi<ref name="britannica" />.

Alba Iulia [[ruminlar]], [[vengerlar]] va Transilvaniya sakslari uchun tarixiy ahamiyatga ega. 2018-yil dekabr oyida Alba Iulia rasman ''Ruminiya Buyuk Ittifoqi poytaxti'' deb eʼlon qilingan<ref>[https://www.mediafax.ro/politic/lege-promulgata-iasi-desemnat-capitala-istorica-iar-alba-iulia-capitala-a-marii-uniri-17797862 Iaşi desemnat „Capitală istorică“, iar Alba Iulia „Capitală a Marii Uniri“]</ref>.

Shahar toʻrtta: Bărăbanț (''Borbánd''), Miceşti (''Ompolykisfalud''), Oarda (''Alsóváradja'') va Pâclișa (''Poklos'') qishloqlarini boshqaradi.

== Qardosh shaharlar ==
Alba Iulia bilan birodarlashgan shaharlar<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Orașe înfrățite cu Alba Iulia|url=https://www.apulum.ro/index.php/primaria/orase_infratite|ish=apulum.ro|nashriyot=Alba Iulia|til=rumincha|qaralgan sana=18-oktabr 2022-yil}}</ref>:
{{div col|colwidth=20em}}
* {{flagicon|GRE}} Aigio, Gretsiya
* {{flagicon|ESP}} Alcalá de Henares, Ispaniya
* {{flagicon|ITA}} Alessandria, Italiya
* {{flagicon|GER}} Arnsberg, Germaniya
* {{flagicon|CRO}} Biograd na Moru, Xorvatiya
* {{flagicon|MNE}} Cetinje, Chernogoriya
* {{flagicon|MDA}} [[Kishinyov|Kishinyov]], Moldova
* {{flagicon|TUR}} Düzce, Turkiya
* {{flagicon|CHN}} [[Lanchjou|Lanchjou]], Xitoy
* {{flagicon|ISR}} Nof HaGalil, Isroil
<!--San Benedetto del Tronto – twinning ended-->
* {{flagicon|BUL}} Sliven, Bolgariya
* {{flagicon|HUN}} Székesfehérvár, Vengriya
* {{flagicon|ITA}} Varese, Italiya
* {{flagicon|ITA}} Viadana, Italiya
{{div col end}}
 
== Demografiyasi ==
{{Historical populations|1850|5408|1880|7338|1890|8167|1900|11507|1912|11616|1930|12282|1948|14420|1956|14776|1966|22215|1977|41199|1992|71168|2002|66369|2011|63536|}}

== Panoramalar ==
{{Keng tasvir|RO AB Alba Iulia Panorama 2015.jpg|900 px|5=}}{{Keng tasvir|Alba Iulia, Poarta III, Panorama.jpg|900 px}}{{Keng tasvir|Alba Iulia, Parcul Custozza.jpg|900 px}}

== Galereya ==
<gallery widths="200" heights="200">
Fayl:Alba Iulia, Muzeul Unirii.jpg|Unirii muzeyi
Fayl:Alba Iulia, Poarta I (exterior, zi).jpg|"Birinchi" darvoza
Fayl:Alba Iulia, Poarta III.jpg|"Uchinchi" darvoza
Fayl:Alba Iulia, Sala Unirii.jpg|Unirii zalining Custozza bogʻidan koʻrinishi
Fayl:Alba Iulia, Salva tun.jpg|Avstriyalik gvardiyachilar tomonidan qalʼaning oʻqqa tutilishi

</gallery>

== Manbalar ==
<references group="" responsive="0"></references>

== Adabiyotlar ==

* Makkai, Laszlo (2001). „Oʻrta asrlarda Vengriya qirolligidagi Transilvaniya (896-1526)“, In: Bela Köpeczi, ''Transilvaniya tarixi I jild: 1606-yil boshidan'', Columbia universiteti nashriyoti, Nyu-York, 2001, {{ISBN|0880334797}}

== Havolalar ==
{{Commonscat}}
* [https://www.apulum.ro/ Rasmiy sayti]
* [https://web.archive.org/web/20041223195203/http://sabin.ro/gallery/album282 Alba Iulia fotogalereyasi] {{In lang|ro}}
{{Tashqi havolalar}}{{Ruminiya-geo-stub}}
[[turkum:Ruminiya shaharlari]]