Aleksander Morozevich
| Александр Морозевич | |
|---|---|
Морозевич 2008-йилда
| |
| Тўлиқ исми | Александр Сергеевич Морозевич |
| Мамлакат | Россия |
| Туғилган санаси | 1977-йил 18-июл Москва, Совет Иттифоқи |
| Унвони | Гроссмейстер (1994) |
| ФИДЕ рейтинги | 2659 (2022-йил август) |
| Юқори рейтинги | 2788 (2008-йил июл) |
| Юқори ўрни | № 2 (2008-йил июл) |
Александр Сергеевич Морозевич (русча: Александр Серге́евич Морозе́вич; 1977-йил 18-июлда туғилган) — россиялик шахматчи. У 1994-йилда ФИДЕ томонидан гроссмейстер унвони билан тақдирланган. Морозевич икки карра Жаҳон чемпионатига номзод бўлган (2005-йил, 2007-йил), икки карра Россия чемпиони ва еттита шахмат олимпиадасида Россияни ҳимоя қилган ва медалларини қўлга киритган.
У Мелодй Амбер (2002-йил, 2004-йил, 2006-йил, 2008-йил) ва Биэл (2003-йил, 2004-йил, 2006-йил) турнирларида бир неча бор ғолиб чиққан.
Морозевич ўзининг тажовузкор ва ноодатий ўйин услуби билан машҳур. Унинг энг юқори рейтинги 2008-йил июл ойида бўлиб, дунёда иккинчи ўринни эгаллади[1].
Фаолияти
Унинг халқаро турнирдаги биринчи ғалабаси 1994-йилда, 17 ёшида Лондондаги Ллойдс Банк турнирида 10 баллдан 9½ балл тўплаган ҳолда ғолиб бўлган. 1994-йилда у Памплона турнирида ҳам ғолиб чиқди, бу ғалабани 1998-йилда такрорлади.
1997-йилда Морозевич шахмат бўйича ўсмирлар ўртасидаги жаҳон чемпионатида биринчи ўринни эгаллади, аммо епископ ва рицар матида якуний чемпион америкалик Тал Шакдга ютқазди. Ўша йили Морозевич ФИДЕ Жаҳон чемпионатида қатнашди ва у ерда собиқ жаҳон чемпиони Василий Смисловни биринчи босқичда мағлуб этди. У иккинчи раундда Лембит Олл томонидан нокаутга учради. Кейинги йили Морозевич Россия чемпионатида ғолиб чиқди.
1999-йилда у Сараэводаги биринчи супертурнирда ўйнади ва 9 баллдан 5½ балл тўплаган ҳолда тўртинчи ўринни эгаллади. 2000-йил бошида Морозевич Вейк-ан-Зеэ шаҳрида бўлиб ўтган Корус шахмат турнирида қатнашди ва 14 ўйинчи орасида бешинчи ўринни эгаллади. Тадбирда Гарри Каспаров Владимир Крамник, Вишванатан Ананд ва Питер Лекони ортда қолдирди.
Ўша йили у Ню-Деҳлида бўлиб ўтган ФИДЕ жаҳон чемпионатида иштирок этди. Ўзининг рейтинги туфайли у тўғридан-тўғри иккинчи босқичга йўл олди, унда у Гилберто Милошни 2:0 ҳисобида мағлуб этди, кейин учинчи раундда Эвгений Владимировни 1½-½ ҳисобида мағлуб этди ва ниҳоят тўртинчи босқичда Владислав томонидан четлатилди.
2001-йилда Вейк-ан-Зеда Морозевич жаҳон чемпиони Владимир Крамникни қора билан мағлуб этган биринчи футболчи бўлди. У Каспаров, Ананд, Василий Иванчук ва Крамникдан кейин Алексей Широв билан бирга бешинчи ўринни бўлишди. 2001-йилги ФИДЕ жаҳон чемпионатида Морозевич Нугзар Зелиавок, Кришнан Сасикиран ва Михаил Гуревични мағлуб этиб, тўртинчи раундда мусобақанинг якуний ғолиби Руслан Пономариовга қарши тай-брекда ютқазди. 2005-йил сентабр ойида Морозевич 2005-йилда Аргентинанинг Сан-Луис шаҳрида шахмат бўйича ФИДЕ жаҳон чемпионатида Веселин Топалов, Ананд ва Петер Свидлердан кейин тўртинчи ўринни эгаллади.
2006-йил декабр ойида у кучли Памплона турнирида 7 баллдан 6 балл ва 2951 Эло кўрсаткичи билан ғолиб чиқди[2]. У 2007-йилги Линарес турнирида Магнус Карлсен билан Ананддан кейин иккинчи ўринни бўлишди.
2007-йил декабр ойида Морозевич сўнгги олти турда ғалаба қозониб, иккинчи марта Россия чемпионатида ғолиб чиқди. 2008-йил июн ойида Морозевич Сараеводаги Босна турнирида иккинчи ўриндан 1½ очко фарқ билан ғолиб чиқди. Икки ой ўтгач, у дастлабки турларда турнирни бошқарганидан кейин Тал Мемориалида иккинчи ўринни эгаллади. Расмий равишда дунёда тўртинчи ўринни эгаллаган бўлса-да, Морозевич норасмий равишда жаҳон рейтингининг биринчи поғонасига кўтарилди, аммо турнир якунида тўртинчи ўринга тушиб кетди[3].
2011-йил июн ойида у Таганрогда бўлиб ўтган Россия чемпионати Олий лигасида 8/11 ҳисобида ғалаба қозонди ва Суперфинал йўлланмасини қўлга киритди ва у якуний ғолиб Питер Свидлердан кейин иккинчи ўринни эгаллади[4]. Октабр ойида Морозевич Россияда Саратов губернатори кубогида 8½/11, майдондан бир ярим очко олдинда ва 2917 кўрсаткич билан ғолиб чиқди[5].
2012-йил феврал ойида Морозевич Владимир Петров хотирасига бағишланган тезкор ўйин турнирида биринчи бўлиб, ҳар бир ҳаракат учун 15 дақиқа ва 6 сония вақтни назорат қилди[6]. 2014-йилда Пойковскийда ўтказилган 15-чи Карпов халқаро турнирида ғолиб чиқди[7]. Морозевич 2015-йилда Магистрал Cиутат де Барcелона турнирида қора доналар билан кўпроқ ўйин ўтказиб, Аксел Бахман устидан тай-брекда ғолиб чиқди[8][9].
Ўйин услуби
Морозевич ғайриоддий очилиш репертуарига эга тажовузкор ўйинчи сифатида танилган. У вақти-вақти билан Чигорин ҳимояси (1.д4 д5 2.c4 Нc6) ва Албин Cоунтергамбит (1.д4 д5 2.c4 э5) ўйнаган. У мураккаб лавозимларни афзал кўриши билан ҳам машҳур. Морозевич ўзининг хавфли ва таъсирчан услуби туфайли, нисбатан кам дуранг натижа беради, шахмат мухлислари орасида машҳурдир.
2007-йилда Морозевич ҳаммуаллиф Владимир Барский билан биргаликда "Морозевичнинг сўзларига кўра Чигорин мудофааси" деб номланган „Чигорин мудофааси “ китобини нашр этди.
Манбалар
- ↑ „Топ 100 Плаерс Жулй 2008 ФИДЕ Топ плаерс арчиве“. ФИДЕ.cом. 2016-йил 25-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 22-август.
- ↑ „Чесс Памплона 2006“. ЧессПамплона.cом. 2007-йил 21-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Ҳанс Арилд Рунде. „Ливе Топ Лист Wорлд Провисионал Чесс Ратингс“. чесс.ливератинг.орг (24-август 2008-йил). 2014-йил 12-июлда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Cроwтҳер. „Руссиан Чесс Чампионшипс Ҳигҳер Леагуэ 2011“. Тҳе Wеэк ин Чесс (2011-йил 27-июн). Қаралди: 2019-йил 27-июл.
- ↑ Cроwтҳер. „Говернор'с Cуп Саратов 2011“. Тҳе Wеэк ин Чесс (2011-йил 19-октябр). Қаралди: 2019-йил 27-июл.
- ↑ „Алехандер Морозевич wиннер оф Владимир Петров Мемориал“. Чессдом.cом (2012-йил 19-феврал). Қаралди: 19-феврал 2012-йил.
- ↑ Силвер. „ХВ Карпов-Поиковскй: Морозевич такес cлеар фирст“. ЧессБасе.cом (2014-йил 22-май). Қаралди: 2-октабр 2015-йил.
- ↑ „Алехандер Морозевич Wинс Магистрал Cиутат де Барcелона“. ФИДЕ.cом (2015-йил 11-ноябр). 2015-йил 19-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-ноябр 2015-йил.
- ↑ Силвер. „Алехандер Морозевич wинс Барcелона“. ЧессБасе.cом (2015-йил 10-ноябр). Қаралди: 18-ноябр 2015-йил.