Aleksandr Chekrigin
| Александр Иванович Чекригин | |
|---|---|
| Таваллуди |
17-август 1884-йил Санкт-Петербург, Россия империяси |
| Вафоти |
17-май 1942-йил (57 ёшда) Тошкент, СССР |
| Фуқаролиги |
|
| Соҳаси | Балетмейстер |
| Мукофотлари |
|
Александр Иванович Чекригин (1884-йил 7-август,Санкт-Петербург — 1942-йил 17-май, Тошкент) – совет балет раққоси, хореограф ва балет ўқитувчиси, совет даврида инқилобдан олдинги классик балет меросини сақлашга катта ҳисса қўшган. РСФСРда хизмат кўрсатган артист (1922), РСФСРда санъат ходими (1936)[1]. Балет раққоси ва бастакор Иван Чекригиннинг укаси.
Ҳаёти
Александр Чекригин 1884-йил 7-августда Санкт-Петербургда туғилган.
У Санкт-Петербург театр мактабида таҳсил олган, у ерда унинг ўқитувчилари Платон Карсавин, Николай Легат ва Александр Ширяэв бўлган. 1902-йилда ўқишни тугатгандан сўнг, у Император Марийинский театрига (инқилобдан кейин Давлат опера ва балет театри) ўқишга кирди, у ерда 1923-йилгача ишлади. У ёрқин характерли актёр бўлиб, асосан гротеск ролларни ижро этган. Танқидчи А.А.Соколов-Каминский Александр Чекригиннинг энг яхши роллари қаторига „Ухлаётган гўзал“ филмидаги Пери Карабосс, „Коппелия“ филмидаги Коппелиус ва „Беҳуда эҳтиёткорлик“ филмидаги Марселиналарни киритган[2].
1903-йилдан бошлаб Чекригин Владимир Степановнинг чизиқли рақс тизимидан фойдаланган ҳолда балет рақсларини ёзиб бошлади. Николай Сергеев билан ҳамкорликда у Марийинский театрининг „Оққуш кўли“, „Фир’авннинг қизи“, „Капалакнинг инжиқликлари“, „Мовий Даҳлиа“ каби спектаклларининг хореографик матнини, шунингдек, „Руслан ва Людмила“ операларидан рақсларни ёзган. 1918-йилда Россияни тарк этган Сергеев ушбу ёзувларни ўзи билан олиб кетган. Ҳозирда унинг архиви АҚШда, Ҳарвард университетида сақланади[3].
Бадиий фаолияти билан бир вақтда, 1904-йилдан 1928-йилгача (инқилоб ва фуқаролар уруши давридаги танаффуслар билан) у ўзининг туғилган театр мактабида ўқитувчилик билан шуғулланган. 1914-йилда у акаси, балет раққоси ва мусиқачи Иван Чекригин билан биргаликда ўзининг балет мактабини очди ва у ерда дарс берди (театр 1925-йилгача мавжуд бўлган).
У хореограф сифатида фаолиятини 1919-йилда Петроград опера ва балет театрида (собиқ Марийинский театри) бошлаган. Илк иши Р.Дриго мусиқаси остида „Атиргул гулининг романтикаси“ операсини саҳналаштирган. 1920—1921-йилларда у театр саҳналаштирувчиси бўлиб ишлаган ва инқилобдан олдинги репертуардаги спектаклларни қайта саҳналаштириш билан шуғулланган. Шунингдек, у кўплаб консертларни ташкиллаштирган.
1923—1928-йилларда Малог опера ва балет театрининг хореография бўлими бошлиғи, 1928—1930-йилларда Харков опера театрининг хореографи бўлган.
1930—1935-йилларда у Катта театрда балет раққоси ва хореограф бўлган.
Меҳнат Қизил Байроқ ордени билан мукофотланган (1937-йил 6-июн).
Уруш бошланиши билан 1941—1942-йилларда Тошкентга эвакуация қилинган ва Тошкент хореография билим юртида дарс берган[4].
1942-йил 17-майда Тошкентда вафот этган.
Манбалар
- ↑ „Чекрыгин Александр Иванович (7.8.1884, Петербург – 17.5.1942, Ташкент)“. www.мйташкент.уз. Қаралди: 16-ноябр 2023-йил.
- ↑ Балет. Энциклопедия. М.: Советская энциклопедия, 1981 — 572-бет.
- ↑ „Сергеев Николай Григорьевич“, Русский балет. Энциклопедия. Согласие, 1997.
- ↑ „Александр Чекрыгин - театральный деятель“. www.кино-театр.ру. Қаралди: 16-ноябр 2023-йил.