Algofobiya
Алгофобия ёки алгиофобия — бу оғриқдан қўрқадиган шахсларда учрайдиган фобия турларидан биридир. Оғриқдан ғайритабиий ва доимий қўрқув бўлиб, ушбу қўрқув оддий одам ҳис қилувчи қўрқувдан анчагина кучлироқдир[1][2]. Фобиянинг ушбу турини хулқ-атвор терапияси ва ташвишланишга қарши дорилар билан даволаш мумкин. Бу атама юнонча: ἄλγος , áлгос, „оғриқ“ ва φόβος , пҳóбос, „қўрқув“ сўзларидан олинган.
Хулқ-атвор созлиги бўйича психолог Сабино Меттанинг сўзларига кўра, фобик реаксия ўрганилган хатти-ҳаракатлар мажмуасидир. Дўстларнинг турли касалликлари ва оғриқлари ҳақида эшитадиган кекса одам бундай реаксиянинг кенг тарқалган намунаси бўлиб келиши мумкин. Бу одам муаммоларни олдиндан кўра бошлайди ва улар билан бирор нарса содир бўлишидан олдин натижаларни бошдан кечиради[2]. Ушбу муаммога дуч келган одамларда, эҳтимол, ҳйпералгесиа (талаффузи: гипералгезия) мавжуд бўлиши мумкин.
Оғриқдан қўрқиш бўйича сўров (ҳозирда ФПҚ-ИИИ), руҳий саломатликни текшириш воситаси бўлиб[3], ўтмишда алгофобияни текшириш учун қўлланган[4].
Сабаблар
То'сатдан қо'рқиш ҳолати ва ташвиш инсонни хавфли вазиятлардан ҳимоя қилувчи омилдир. Агар бирор киши ёввойи жонзотни ко'рса, унинг ушбу ҳайвондан қо'рқиши ва қочиши табиий ҳолатдир. Аммо сурункали ог'риқ билан курашувчи одамларда ҳимоя чоралари сифатида доимий қо'рқув ва хавотир пайдо бо'лиши мумкин. Улар ко'проқ ог'риқ келтириши ёки ог'риқни кучайтириши мумкин бо'лган ҳаракатлар ёки вазиятлардан қочишади. Афсуски, ог'риқ таҳдидини бо'рттириб юбориш ог'риқни янада кучайтириши мумкин[5].
Инсон миясидаги қо'рқув ва хавотирни тартибга солувчи кимёвий моддалар ог'риқни қандай қабул қилишни тартибга солади. Шу аснода кимёвий номутаносиблик иккала муаммони ҳам келтириб чиқариши мумкин[5].
Яна қаранг
- Дентал фобия
- Фобиялар ро'йхати
Манбалар
- ↑ Cасселман, Wиллиам. А Диcтионарй оф Медиcал Дериватионс: Тҳе Реал Меанинг оф Медиcал Wордс. Тҳе Партҳенон Публишинг Гроуп, 1998 — 20-бет. ИСБН 1-85070-771-5.
- ↑ 2,0 2,1 Баркер, Р. Л. (1992). Феар анд Пҳобиас. Ментал Ҳеалтҳ анд тҳе Элдерлй: А Соcиал Wорк Перспеcтиве, 271.
- ↑ „Ментал Ҳеалтҳ Сcреэнинг: МедлинеПлус Лаб Тест Информатион“ (эн). медлинеплус.гов. Қаралди: 2019-йил 20-ноябр.
- ↑ МcНиэл, Д. & Раинwатер, А (1998). Жоурнал оф Беҳавиорал Медиcине. Волуме 21, Нумбер 4.
- ↑ 5,0 5,1 „Wҳат cаусес алгопҳобиа?“. Cлевеландcлиниc.орг. Қаралди: 28-июн 2022-йил.