Элис Мари Коачман Девис (1923-йил 9-ноябр – 2014-йил 14-июл) — америкалик енгил атлетикачи. У баландликка сакраш йўналишига ихтисослашган ва Олимпия олтин медалини қўлга киритган биринчи қора танли аёл спортчи бўлган.

Элис Мари Коачман
Шахсий маълумотлари
Жинси аёл
Фуқаролиги Америка Қўшма Штатлари
Таваллуд санаси 1923-йил 9-ноябр
Албанй, Жоржия, АҚСҲ
Вафот санаси 2014-йил 14-июл
Албанй, Жоржия, АҚСҲ
Спорт
Мамлакат Америка Қўшма Штатлари
Қайси спорт енгил атлетика

Биографияси

Илк ҳаёти ва таълими

Элис Коачман 1923-йил 9-ноябрда Албани, Жоржияда туғилган. У Фред ва Эвелин Коачманларнинг ўн фарзандидан бешинчиси эди. Ўша даврда тери ранги сабабли спорт иншоотлари ва ташкил этилган спорт мусобақаларига кириш имконияти йўқ эди. Шунингдек, аёл спортчиларга қарши умумий қаршилик туфайли ҳам мураккабликларга дуч келган. У уй яқинидаги чанг йўлларда оёқ яланг югуриб, ўз қўли билан тайёрлаган ускуна билан сакраш машқларини бажарган.

У Монро кўчаси бошланғич мактабида ўқиган ва 5-синфда ўқитувчиси Кора Бейли ва холаси Керри Спрй томонидан спортга рағбатлантирилган. 1938-йилда Мадисон ўрта мактабига киргач, у енгил атлетика жамоасига қўшилди ва Гарри Э. Лаш раҳбарлигида спорт кўникмаларини ривожлантирди. Орадан бир йил ўтиб, Тускиги институти унинг исте’додига қизиқди.

1939-йилда, 16 ёшида, у стипендия асосида Тускегеэ тайёрлов мактабига ўқишга қабул қилинди. Стипендия унга спорт машғулотлари билан бирга тозалаш, форма тикиш каби вазифаларни ҳам юклаган.

1946-йилда у тикувчилик бўйича Тускиги институтини тамомлади. 1949-йилда эса Албани штат коллежида уй иқтисодиёти бўйича бакалавр даражасини олди. Сўнгра у ўқитувчи ва енгил атлетика мураббийи бўлиб ишлаган.

Спорт фаолияти

Тускегеэ мактабига киришдан аввал, у ААУ мусобақаларида иштирок этган ва ялангоёқ сакраган ҳолда миллий ва коллеж рекордларини янгилаган. Унинг сакраш услуби — тўғридан-тўғри сакраш ва “wестерн ролл” услубларининг аралашмаси бўлган.

Алиcе Cоачман, 1939-йил

1939-йилдан 1948-йилгача у ААУ баландликка сакраш бўйича мусобақаларида кетма-кет 10 марта чемпион бўлди. Бундан ташқари, у 50 ва 100 метр югуриш ҳамда 400 метр эстафета бўйича ҳам ғалабалар қозонди. У, шунингдек, Тускегеэ аёллар баскетбол жамоасида ҳимоячи сифатида 3 та конференсия чемпионлигини қўлга киритди.

1940 ва 1944-йилги Олимпиада ўйинлари Иккинчи жаҳон уруши сабабли бекор қилиниб, у ўзининг энг юқори спорт формасида қатнаша олмади. Спорт журналисти Эрик Уилямс фикрича, агар у ўша Олимпиадаларда иштирок этганида, тарихдаги энг буюк аёл спортчи сифатида эсланиши мумкин эди.

Элис Коачман 1948-йилги Лондон Олимпиадасида АҚСҲ терма жамоасига қабул қилинди ва 5 фут 4 инчес (1.63 м) баландликка сакраб саралашдан ўтди. Финалда эса 1.68 метр (5 фт 6 ин) натижа билан биринчи уринишдаёқ муваффақиятга эришди. Британиялик Дороти Тайлер ҳам бу натижани такрорлади, бироқ иккинчи уринишда. Шундай қилиб, у 1948-йилда енгил атлетика бўйича олтин медал олган ягона америкалик аёл спортчи бўлди. Унинг медали қирол Жорж ВИ томонидан топширилди.

Олимпиададан қайтгач, у машҳур шахсга айланди — Президент Гарри Трумен ва собиқ биринчи хоним Элеанор Рузвелт билан учрашди, Албани ва Атлантада парадлар ўтказилди. Cоунт Басиэ унинг шарафига зиёфат берди.

1952-йилда у халқаро компания — Cоcа-Cола билан шартнома имзолаб, рекламаларда иштирок этган илк қора танли аёл спортчига айланди. У 1936-йилги Олимпиада ғолиби Жессиэ Оуэнс билан бирга реклама баннерларида тасвирланган.

Унинг шарафига „Алиcе Авенуэ“ кўчаси ва „Cоачман бошланғич мактаби“ номлари берилган[1].

Кейинги ҳаёти

Кочманнинг спортчилик фаолияти 24 ёшида якунланди[2]. У умрининг қолган қисмини таълимга ва Жоб Cорпс дастурига бағишлади[3].

Кочман 2014-йил 14-июлда Жоржия штатининг Албанй шаҳрида юрак уришининг тўхтаб қолиши оқибатида вафот этди, у бунга қадар нафас олиш муаммолари билан қийналган эди. У бир неча ой аввал инсултга учраган ва шундан сўнг қариялар уйида даволанган. У биринчи эри Н. Ф. Девисдан икки фарзанд кўрган, бу никоҳ ажралиш билан тугаган. Иккинчи эри Френк Девис ундан аввал вафот этган[2].

Мероси

Алиcе Cоачман бошланғич мактаби

1979-йилда Кочман Жоржия спорт шон-шуҳрат залига киритилди[4]. 1996-йилги Атланта ёзги Олимпиада ўйинларида Кочман 100 нафар энг буюк олимпиадачилар қаторида эътироф этилди. У 1998-йилда Алпҳа Каппа Алпҳа сороритетининг фахрий аъзосига айланди[5]. 2002-йилда у Натионал Wомен'с Ҳисторй Прожеcт томонидан Аёллар тарихи ойининг фахрий шахси деб эълон қилинди[6]. Кочман, шунингдек, 1975-йилда АҚШ енгил атлетика шон-шуҳрат залига, 2004-йилда эса АҚШ Олимпия шон-шуҳрат залига киритилган[7].

Кочман қора танли америкалик енгил атлетикачиларга йўл очиб бергани учун эътироф этилган. Масалан, Эвелин Эшфорд, Флоренс Грифит Жойнер ва Жеки Жойнер-Керси каби юлдузлар унинг изидан боришди. Аслида, унинг Олимпия ўйинларидаги муваффақиятидан бери қора танли аёллар АҚШ аёллар енгил атлетика терма жамоасининг кўп қисмини ташкил этади. „Ўйлайманки, мен уларнинг барчаси учун йўл очдим,“ деган эди у. „Улар шундай деб ўйлашадими-йўқми, фарқи йўқ — улар қора танли бирор кишига миннатдор бўлиши керак, чунки мен бу нарсаларни уддалашга муваффақ бўлдим“[8].

Манбалар

  1. ↑ Алиcе Cоачман. ОCЛC 52347682. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Голдстеин, Ричард. „Алиcе Cоачман, 90, Диэс; Фирст Блаcк Wоман то Wин Олймпиc Голд - НЙТимес.cом“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2014-йил 14-июл). Қаралди: 2014-йил 15-июл.
  3. ↑ Рҳоден, Wиллиам C. „Спорц оф Тҳе Тимес; Гоод Тҳингс Ҳаппенинг фор Оне Wҳо Деcидед то Wаит“. Неw Ёрк Тимес (1995-йил 27-апрел). Қаралди: 2015-йил 24-феврал.
  4. ↑ „Георгиа Спорц Ҳалл оф Фаме Мемберс бй Еар“. Георгиа Спорц Ҳалл оф Фаме. 2017-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-июл.
  5. ↑ Алпҳа Каппа Алпҳа (2014-йил 20-июл). „Алпҳа Каппа Алпҳа Моурнс Тҳе Лосс Оф Ҳонорарй Мембер Алиcе Мариэ Cоачман Давис“. Пресс-релиз. Қаралди: 2022-йил 20-апрел.
  6. ↑ „Ҳонореэс: 2010 Натионал Wомен'с Ҳисторй Монтҳ“. Wомен'с Ҳисторй Монтҳ. Натионал Wомен'с Ҳисторй Прожеcт (2010). 2011-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 14-ноябр.
  7. ↑ „ББC Неwс - УС блаcк фемале голд Олймпиан Алиcе Cоачман Давис диэс“. Ббc.cом (1970-йил 1-январ). Қаралди: 2014-йил 15-июл.
  8. ↑ „Алиcе Cоачман - обитуарй; Алиcе Cоачман wас ан Америcан атҳлете wҳо беcаме тҳе фирст блаcк wоман то wин Олймпиc голд“. Телеграпҳ Онлине (2014-йил 15-июл). Қаралди: 2015-йил 24-феврал.