Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Allergik rinit

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Аллергик ринит
Синонимлари Поллиноз
Турли хил ўсимликлардан олинган чанглар (500 марта катталаштирилган бўлиб, асл кенглиги 0.4 мм)
Белгилари бурун битиши, ачишиши, бурундан сув келиши, кўзларнинг ёшланиши, қизариши, қичишиши ва қовоқлар шишиши
Мутахассислик Аллергия ва иммунология
Бошланиш вақти 20-40 ёшда
Турлари мавсумий ва доимий
Сабаблари генетик ва ташқи муҳит омиллари
Хавф омиллари Астма, атопик дерматит, аллергик конюктивит
Ташхис усуллари Белгиларига, тери прик тести, қондаги Иге миқдорига қараб
Олдини олиш Ҳайвонлар билан эрта алоқада бўлиш
Даволаш Интраназал глукокортикоидлар, антигистамин, лейкотриэн рецептор агонистлари, аллерген иммунотерапия

Аллергик ринит бу бурун шиллиқ қаватининг ўткир ёки сурункали яллиғланиш касаллиги бўлиб, нафас ҳавоси билан кирган аллергенларга иммун системасининг ўта кучли жавоб реаксияси туфайли пайдо бўлади. Бу касалликни келтириб чиқарувчи аллергенларга чанг, ҳайвон юнглари, моғор споралари, ўсимлик чанглари ва бошқаларни келтириш мумкин. Аллергик ринит ринитларнинг энг кенг тарқалган тури бўлиб, бошқа аллергик ҳолатлар масалан конюктивит, атопик дерматит, ёки астма каби касалликлар билан алоқадор бўлади[1]. Беморларда бурун битиши, бурундан сув келиши ва аксириш каби белгилар кузатилади. Аллергия белгиларининг кучайиши маълум фаслларда ёки аллергенлар билан нафас олинганда кузатилади. Аллергик ринит одатда клиник белгиларига қараб ташхисланади. Аллергик ринитнинг қўзғатувчи агентини аниқлашда ёки ташхисда иккиланиш бўлганида турли аллергик тестлардан фойдаланилади. Дастлабки даво усулларини аллергендан ҳоли бўлиш, маҳаллий кортикостероидлар ва антигистаминлар ташкил этади. Агар юқоридаги даво усуллари етарли бўлмаса, аллерген иммунотерапия усули ҳақида ўйлаб кўриш мумкин.

Белги ва симптомлари

Аллергик ринитнинг характерли белгиларига давомли аксириш, бурун битиши, бурундан сув келиши, бурун ҳамда томоқнинг қичиши ва баъзан гипосмия (ҳид билишнинг пасайиши) киради. Аллергик ринит бўлган беморларда 50-70 % ҳолларда аллергик конюктивит (кўз шиллиқ пардасининг яллиғланиши) кузатилганлиги сабабли қўшимча кўзларнинг қизариши, қичишиши ва кўз ёш ташлаш кузатилиши мумкин.Ташқи томондан бемор пастки қовоқларида гиперпигментация ва шиш кузатилади. Шунингдек, беморларда аллергик ринит бўлганида, улар бурунларини пастдан юқорига қараб артишади. Чунки, шу билан бурундаги қичишишни ҳам камайтиришга эришишади. Бу ҳолат тиббиётда аллергик салют деб номланади[2].

Сабаблари

Асосан ўсимлик чанги ва бошқа аллергенлар томонидан чақириладиган И тип гиперсезувчанлик реаксияси (Иге га алоқадор реаксия) натижасида юзага келади. Бу касалликка ташқи муҳит омилларидан ташқари генетик мойиллик ҳам муҳим рол ўйнайди[1].

Хавф омиллари

Генетик мойиллик

Оила аъзоларида аллергик касалликлар бўлиши

Бошқа аллергик касалликлар — аллергик конюктивит, атопик дерматит ва бронхиал астма

Антибиотиклар, сунъий озуқалар ва кашалардан эрта фойдаланиш[3]

Ўсимликлар гуллаш фаслида туғилиш

Диагностикаси

Teri prik testi
Тери прик тести

Аллергик ринитга типик симптомлар, тиббий кўрув ва касалликнинг даволашга жавобига қараб ташхис қўйилади. Агар симптомлар оғир даражада, давога етарлича таъсир этмаса ва ташхис номаълумлигича қолса, тери прик тестидан фойдаланиб аллерген аниқланади ва ташхис тасдиқланади[4]. Агар тери прик тестидан фойдаланиш имкони бўлмаса, қондаги Иге миқдоридан ҳам ташхисни тасдиқлашда фойдаланиш мумкин.

Классификацияси

Мавсумий аллергик ринит — маълум фаслларда ҳаво таркибидаги чанглар миқдорининг ўзгариши натижасида юзага келади.

Доимий аллергик ринит — фаслларга боғлиқ бўлмаган ҳолда доимий кузатилади.

Дифференсиал диагностика

Аллергик бўлмаган ринитлар

Синусит

Насал полип

Аденоид гипертрофияси

Профилактикаси

Профилактиканинг асосини касаллик чақирадиган аллергендан ўзини олиб қочиш ташкил этади. Бу чора-тадбирларга хонадонда уй ҳайвонларни сақламаслик, уни қуруқ сақлаш ва гиламлардан фойдаланмасликни келтириш мумкин[5].

Даволаш

Интраназал кортикостероидлар аллергик ринит симптомларини енгиллаштиришда фойдаланиладиган энг самарали усул ҳисобланади. Иккинчи қатор препаратларига орал ҳамда интраназал антигистаминлар, деконжестантлар, интраназал кромолин, интраназал антихолинергиклар ва лейкотриен рецептор антагонистлари киради. Деконжестанлар ва интраназал кромолин болалар учун тавсия этилмайди[1][5].

Эпидемиологияси

Аллергик ринит ринитларнинг энг кўп учрайдиган шакли бўлиб, ринитларнинг 50-70 % ини ташкил қилади. Бу касаллик ҳар олтита америкаликдан биттасини зарарлайди[1][6].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Сеидман МД, Гургел РК, Лин СЙ, эт ал. Cлиниcал праcтиcе гуиделине: Аллергиc рҳинитис. Отоларйнгол Ҳеад Неcк Сург.2015; 152(1 Суппл): п.С1-С43. дои: 10.1177/0194599814561600
  2. ↑ Греинер АН, Ҳеллингс ПW, Ротироти Г, Сcаддинг ГК. Аллергиc рҳинитис. Ланcет. 2011 Деc 17;378(9809):2112-22. дои: 10.1016/С0140-6736(11)60130-Х. Эпуб 2011 Жул 23. ПМИД: 21783242.
  3. ↑ Дуонг ҚА, Питтет ЛФ, Cуртис Н, Зиммерманн П. Антибиотиc эхпосуре анд адверсе лонг-терм ҳеалтҳ оутcомес ин чилдрен: а сйстематиc ревиэw анд мета-аналйсис. Ж Инфеcт.2022. дои: 10.1016/ж.жинф.2022.01.005.
  4. ↑ Wиллиамс ПБ, Долен WК, Коэпке ЖW, Селнер ЖC. Cомпарисон оф скин тестинг анд тҳреэ ин витро ассайс фор спеcифиc Иге ин тҳе cлиниcал эвалуатион оф иммедиате ҳйперсенситивитй. Анн Аллергй. 1992 Жан;68(1):35-45. ПМИД: 1736718.
  5. ↑ 5,0 5,1 Сур ДК, Плеса МЛ. Треатмент оф Аллергиc Рҳинитис. Ам Фам Пҳйсиcиан. 2015 Деc 1;92(11):985-92. ПМИД: 26760413.
  6. ↑ Бернстеин ЖА. Аллергиc анд михед рҳинитис: Эпидемиологй анд натурал ҳисторй. Аллергй Астҳма Проc. 2010 Сеп-Оcт;31(5):365-9. дои: 10.2500/аап.2010.31.3380. ПМИД: 20929601.