Таърифи

Баландлик ўлчагич, алтиметр – учиш аппарати (мас, самолёт) нинг қанча баландликда учаётганини кўрсатадиган асбоб. Барометрли ва радио Баландлик ўлчагичлар юқорига кўтарилган сари босимнинг пасайиб боришига асосланган; бу асбоб шкаласидаги даражалар оралиғи бир-бирига тенг. Баландлик ўлчагич 20 минг м ва ундан баландликларни ўлчайди. Баландлик ўлчагич бир милли ёки икки милли бўлиши мумкин; икки милли баландлик ўлчагичда милларнинг бири юз метрларни, иккинчиси минг метрларнн кўрсатади. Бир милли Баландлик ўлчагич ўлчаш аниқлиги ±50 дан ±100 м гача, икки миллиники ±5 дан ±10 м гача. Радио Баландлик ўлчагич учиш баландлигини 1 м гача аниқликда ўлчашга имкон беради[1].

Тузилиши

Барча барометрик баландлик ўлчагичлар (алтиметрлар) деярли бир хил тузилишга эга. Лекин самолёт турига қарам ташқи кўриниши ҳар хил бўлган вариантлари қўлланиши мумкин.

Altimetning ichki tuzilishi
Алтиметнинг ички тузилиши











Аввалги самолётларда қўлланган илк алтиметрлар анчагина ноқулай бўлган. Уларнинг кўриниши автомобил спидометрига ўхшаган бўлиб, битта стрелкали бўлган ва 0 метрдан 1000 метргача бўлган қийматларни кўрсатган. Мазкур стрелка остида эса худди автомобилнинг одометрига ўхшаган рақамли дарча бўлиб, фақта у босиб ўтилган масофани эмас, балки баландликнинг мингларга тенг қийматини кўрсатган. Яъни, учувчи стрелкага қараб ўн ва юз метрларни аниқласа, рақамли дарчага қараб эса минг метрларни аниқлаган.

Манбалар

  1. ↑ 1. „Баландлик ўлчагич“ ЎзМЕ. Б-ҳарфи[сайт ишламайди] Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил 2. Мухаммад Олим Ҳ. У. Авиация асбоблари ва учиш-навигация ускуналари. ТДТрУ: – Тошкент, 2022. 92 б.