Амброхол- 3Д
Амброхол-кимёвий формуласи
Амброксол -таблетка шаклида

Амброксол (лотинча: Амброхолум ,инглизча: Амброхол) - шиллиқ қават фаолиятини оширадиган ва балғам чиқарувчи таъсирига эга дори воситаси бўлиб, бромексиннинг метаболити ҳиссобланади. Баъзи бошқа муколитик препаратлардан фарқли ўлароқ, у наркотик эффектига эга эмасдир.

Кашфиёт тарихи

Жануби- шарқий Осиё ва Ҳиндистон минтақасида ўсадиган Адҳатода васиcа ўсимлик шарбатининг шифобахш хусусиятлари антик даврдан бери маълум бўлиб, у ҳали ҳам бронхит ва бошқа касалликларни даволаш учун халқ табобатида қўлланади. Ҳозирги вақтда ўсимликдан фаол модда - васицин алкалоиди ажратиб олинган. Кейинчалик унинг аналоги синтез қилинди - фаол метаболити амброксол бўлган бромексин.

Умумий маълумот

1978-йилда клиник амалиётга киритилган муколитик амброксол ҳозирги вақтда ўткир ва сурункали респиратор касалликларни даволашда энг кўп қўлланадиган дори воситаларидан биридир. Таъсир қилиш принципига кўра, муколитик агентларнинг тўрт тури ажралиб туради: экспекторанлар, мукоргулаторлар, муколитиклар ва мукокинетиклар. Амброксол, бромексин каби, ҳам мукокинетик, ҳам мукосилиар та'сирга эга. Шунингдек, бромексиндан фарқли о'лароқ, амброксол сирт фаол моддаси ишлаб чиқаришни раг'батлантиради, яллиг'ланишга қарши фаоллик, антиоксидант та'сир ва маҳаллий анестетик та'сир ко'рсатади. Бундан ташқари, амброксол маҳаллий иммунитетни раг'батлантиради[1]. Препарат 1966-йилда патентланган ва 1979-йилдан бери тиббий амалиётда қўлланилмоқда. 2007-йилдан бошлаб Амброксол сирт фаол моддалар синтезини рағбатлантирадиган ягона дори бўлиб, кортикостероид эмас[1] Амброксол турли хил дозалаш шаклларида мавжуд ва катталар ва болалар томонидан оғиз орқали, нафас олиш, мушак ичига ва томир ичига қабул қилиниши мумкин. 2010-йилдан бошлаб Европанинг бир қатор давлатларида (масалан, Франсия, Италия) баланд ҳайдончи муколитиклар (шу жумладан амброксол) нафас йўлларида оғир асоратлар пайдо бўлиши ва уларнинг аниқланганлиги сабабли 2 ёшгача бўлган болаларда қўллаш тақиқланган. Бироқ, бу муносабатлар тўлиқ ўрганилмаган ёки исботланмаган. Шунинг учун Европа Иттифоқининг баъзи мамлакатларида (масалан. Греция) Амброксол туғилгандан бошлаб болалар учун рухсат этилади. Шуни ёдда тутиш керакки, амброксолни оғиз орқали юбориш билан сезиларли клиник таъсир қабул қилишнинг 4-6 кун кечиктирмай кузатилади.

Фармакологик хоссалари

Фармакодинамикаси

Секретомотор, секретолитик ва экспекторан таъсирга эга; бронхиал шиллиқ қаватнинг безларининг сероз ҳужайраларини рағбатлантиради, шиллиқ секреция таркибини ва алвеолалар ва бронхларда сирт фаол моддасининг (сирт фаол моддаси) чиқарилишини оширади; балғамнинг сероз ва шиллиқ компонентларининг бузилган нисбатларини нормаллаштиради. Гидролизловчи ферментларни фаоллаштириб, Клара ҳужайраларидан лизосомаларнинг чиқарилишини кўпайтириш орқали балғамнинг қуюқлилигини пасайтиради. Кирпикли эпителиянинг мотор фаоллигини оширади, мукосилиер транспортни яхшилайди. Амброксол балғамнинг мукопротеин ва мукополисахарид молекулаларини деполимеризация қилади ва шу билан балғамни суюлтиради. Бронхиал шиллиқ қаватнинг секретор ҳужайралари ва силиер эпителийсининг ишини нормаллантиради, сирт фаол моддаларнинг синтези ва секрециясини рағбатлантиради[1]. Амброксол макрофагларнинг фаоллигини оширишга ва с-ИгА концентрациясини оширишга ёрдам беради, шу билан маҳаллий иммунитетни рағбатлантиради[1]. Амброксолни антибиотиклар билан бир вақтда қўллаш уларнинг алвеоляр концентрациясини оширади[1]. Амброксол яллиғланишга қарши таъсирга эга бўлган нейтрофил ҳемотаксисини инҳибе қилади[1].

Фармакокинетика

Сўрилиши юқори (ҳар қандай юбориш учун), максимал концентрацияга эришиш вақти (ТC мах) 2 соат, плазма оқсиллари билан алоқаси 80% ни ташкил қилади. Қон-мия тўсиғи, плацента тўсиғи орқали киради, она сути билан чиқарилади. Метаболизм - жигарда бўлиб ўтади, дибромантранилик кислота ва глюкурон конжугатларини ҳосил қилади. Ярим емирилиш даври 7—12 соат. Т 1/2 оғир сурункали буйрак этишмовчилиги билан ортади, жигар функсиясининг бузилиши билан ўзгармайди. Буйраклар томонидан чиқарилади: 90% сувда эрувчан метаболитлар шаклида, о'згармаган ҳолда эса-тахминан 5%. Оғиз орқали қабул қилингандан сўнг, таъсир 30 минутдан кегин, ректал свечалар билан - 10—30 минутдан кегин ва 6—12соат давом этади. Парентерал юбориш билан таъсир тез содир бўлади ва 6—10 соат давом этади. Эритмаларнинг инҳалацияси администрациядан 10-20 минут ўтгач ижобий таъсир кўрсатади ва 6-8 соат давом этади[1].

Самарадорлик ва хавфсизлик

2020-йилга келиб, нафас олиш тизими касалликлари бўлган катталар беморлари учун амброксолнинг мукокинетик ва шиллиқ қаватларни ташишни яхшилаш воситаси сифатида самарадорлиги исботланган. Амброксол ҳам ўткир ва сурункали респиратор касалликларга чалинган болаларда секретолитик терапияда самарадорлик ва яхши бардошлиликни кўрсатди[2]. 2007-йилдан бошлаб, катталар ва болаларда пневмонияни даволашда о'ткир пневмония билан бог'лиқ ё'тални камайтириш учун антибиотикларга қо'шимча равишда амброксолнинг ёрдамчи восита сифатида самарадорлиги ҳақида ҳеч қандай далил ё'қ. Бошқа муколитиклар (бромексин ва нелтенексин) ҳам ушбу дастурда самарали эканлиги ко'рсатилмаган. 2006 йилда Японияда о'тказилган кичик тадқиқотга ко'ра, амброксол юқори нафас ё'ллари инфекцияларининг олдини олишда самарали бо'лиши мумкин (карбоцистеиндан фарқли о'лароқ).

Қўлланилиши

Амброксол балг'амни ажратишни кучайтириш ва нафас олиш ё'лларини тозалаш, шунингдек, улардаги яллиг'ланишни камайтириш учун ишлатилади. Бундан ташқари, у (ко'рсатмаларга мувофиқ эмас) секретолитик сифатида ишлатилади.

Ко'рсатмалар

Умуман олганда, муколитикларни, хусусан, амброксолни қо'ллаш учун ко'рсатмалар симптоми бо'лган клиник ҳолатлардир: қалин, ёпишқоқ, ажратилиши қийин балг'ам билан ё'тал[1]. Ко'рсатмаларга ко'ра, Амброксол қуйидаги ҳолларда ко'рсатилади[3].

  1. Ёпишқоқ балг'ам ҳосил бо'лиши билан кечадиган о'ткир ва сурункали нафас олиш ё'лларининг касалликлари: турли хил этиологияларнинг о'ткир ва сурункали бронхитлари, пневмония, КОАҲ, балг'ам чиқиши қийин бо'лган бронхиал астма, бронхоэктазия, о'пканинг кист фибрози ва трахеит .
  2. Назофаренкс ва паранасал синусларнинг яллиг'ланиш касалликлари, уларда шилимшиқни суюлтириш керак.
  3. Операциядан олдинги ва кейинги даврда бронхиал дарахтнинг санитарияси.
  4. О'пканинг пренатал камолотини раг'батлантириш.
  5. Эрта туг'илган чақалоқларда ва янги туг'илган чақалоқларда респиратор дистресс синдромини даволаш ва олдини олиш.

Қо'ллаш мумкин бо'лмаган ҳолатлар

О'ткир босқичда ошқозон ва о'н икки бармоқли ичакнинг ошқозон яраси муколитик дорилар, шу жумладан амброксол учун кенг тарқалган контрендикациядир. Шунингдек, умумий контрендикациялар о'пкадан қон кетиши бо'лган ҳолатлардир[1]. Махсус контрендикациялар амброксолга ёки дориларнинг ёрдамчи компонентларига юқори сезувчанликдир[3] Амброксол ҳомиладорликнинг биринчи триместрида ва лактация даврида ҳам мумкин эмасдир. Таблеткалар шаклида - 6 ёшгача бо'лган болаларда, капсулалар шаклида (узоқ муддатли та'сир) - 12 ёшгача[3]. Амброксол бронхиал моториканинг бузилиши ва шилимшиқ секрециясининг ко'пайиши (масалан, камдан-кам учрайдиган ҳаракациз киприк синдроми билан), буйрак етишмовчилиги ва (ёки) ог'ир жигар этишмовчилиги, ошқозон ва о'н икки бармоқли ичак яраси билан, ИИ ва ИИИ триместрларда эҳтиёткорлик билан қўлланади. ҳомиладорлик. 2 ёшгача бо'лган болалар учун амброксолни фақат шифокор ко'рсатмаси бо'йича беришга рухсат берилади (ог'из орқали юбориш учун эритма ишлатилади)[3].

Ножўя таъсирлар

Овқат ҳазм қилиш тизимидан: камдан-кам ҳолларда - диарея / ич қотиши;  юқори дозаларда узоқ муддат фойдаланиш билан - юрак уриши, гастралгия, ко'нгил айниши, қусиш. Аллергик реаксиялар: тери тошмаси, üртикер, анжиёöдем;  ба'зи ҳолларда - аллергик контакт дерматит, анафилактик шок. Бошқалар: камдан-кам ҳолларда - заифлик, бош ог'риг'и, ог'из бо'шлиг'и шиллиқ қавати ва нафас олиш ё'лларининг қуруқлиги, эксантема, ринорея, дизурия;  тез томир ичига юбориш билан - уйқучанлик ҳисси, кучли бош ог'риг'и, заифлик, қон босимининг пасайиши, нафас қисилиши, гипертермия, титроқ. Дозани ошириб юбориш ҳолатларида ко'нгил айниши, қусиш, диарея, диспепсия кузатилади. Даволаш - препаратни қабул қилгандан кейин дастлабки 1-2 соат ичида сун'ий қусиш, ошқозонни ювиш ; ёг 'таркибидаги маҳсулотларни қабул қилиш, симптоматик даволаш[3].

Паркинсон касаллигини даволаш учун амалий тадқиқотлар

2020-йилда Америка Тиббиёт Ассоциацияси журналининг неврология туркумида. ЖАМА Неурологй) Паркинсон касаллиги билан ог'риган беморларда амброксолни қо'ллаш бо'йича тасодифий бо'лмаган, плацебо-назоратли тадқиқот натижаларини нашр этди "Амброксол Паркинсон касаллиги билан оғриган беморларни глюкоцеребросидаза ген мутациялари билан даволаш учун: тасодифий бо'лмаган, назорациз синов". Стивен Муллин ва бошқалар. ЖАМА нейрол. 2020. Биз Паркинсон касаллиги билан оғриган беморларда препаратнинг хавфсизлиги, толерантлиги ва унинг мия омурилик суюқлигига кириб боришини ўрганиб чиқдик ГБА гени (фермент глюкоцереброзидаза), биринчи хромосоманинг қо'лида жойлашган ва мутацияларсиз, нусхаларнинг бирида мутациялар Уларнинг 5-10 фоизида ушбу касаллик билан ог'риган ва бошқа мутациялар билан касалланган беморларга қараганда моторли (юриш ва мувозанатни сақлашда) ва ақлий заифлашувни келтириб чиқаради[4], шунингдек, препаратнинг мақсадга қандай бог'ланиши. Ин витро ва ин виво тадқиқотлар шуни ко'рсатдики, амброксол б-глюкоцеребросидаза (ГCасе) ферменти фаоллигини оширади ва а-синуклеин даражасини пасайтиради, бу патогенезнинг ушбу ё'лини о'згартириш учун уни қо'ллаш имкониятига олиб келади[5].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Новиков 2007.
  2. ↑ "Кантар эт ал., 2020"
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Амброксол, инструкция 2019.
  4. ↑ „ГБА Мутатион Май Леад то Новел Тҳерапеутиcс“ (эн). Паркинсон'с Фоундатион. 2021-йил 23-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-декабр.
  5. ↑ паркинсон.орг

Адабиёт

  • Новиков, Ю. К. Мукоцилиарный транспорт, как основной механизм защиты легких : [арх. 4 октября 2010] // Русский медицинский журнал. — 2007. — Т. 15, № 5. — С. 357—361.

Ҳужжатлар

  • Реестровая запись ФС-000146 : Амброксола гидрохлорид // Государственный реестр лекарственных средств. — Минздрав РФ, 2011. — 28 сентября.
  • Амброксола гидрохлорид. : Амброксол. Амброхоли ҳйдрочлоридум. : ФС.2.1.0051.18. Вводится впервые. : фармакопейная статья // Государственная фармакопея Российской Федерации / Фармакопейный комитет Минздрава РФ. — ХИВ изд. — М., 2018. — С. 3275–3281.
  • Регистрационное удостоверение ЛП-005661 : Амброксол // Государственный реестр лекарственных средств. — Минздрав РФ, 2019. — 17 июля.
  • Толмачев, М. А. Инструкция по медицинскому применению лекарственного препарата Амброксол : ЛП-005661-170719 / ОАО «Марбиофарм». — Министерство здравоохранения Российской Федерации, 2019. — 17 июля. — 7 с.

Ҳаволалар