Amir Sulton

Амир Султон ёки Эмир Султан (1368-йил Бухоро - 1429-йил Бурса) - Усмонийлар империясининг дастлабки даврида Бурса шаҳрида яшаган Ислом дунёси ва тасаввуф таълимотидаги машҳур мутафаккир. У Амир Кулолнинг набираси бўлган.

Муҳаммад Шамсиддин бин Али Ал-Бухорий
Амир Султон мақбараси, турмуш ўртоғи, ўғли ва икки қизи Бурсада, Туркия
Умумий маълумотлар
Тўлиқ исми	Саййид Шамсиддин Муҳаммад бин Али Ал-Ҳусайний Ал-Бухорий
Тахаллуси	Муҳаммад Ал-Бухорий
Лақаби	Амир Султон
Турмуш ўртоғи	Ҳунди Фотима Хотун (турм. 1390)
Болалари	Амир Али Уч ўғил Икки қиз
Дини	Ислом

Биографияси

Амир Султоннинг исми Муҳаммад бин Али ва унинг лақаби Шамсиддин. У Бухорода туғилган ва 1390-йилда Усмонийлар империяси султони Боязид Йилдирим томонидан Онадўлига кўчиб ўтишга таклиф қилинганидан сўнг Бурсага кўчиб ўтади. Боязид Йилдиримнинг Амир Султонга турмушга чиққан Ҳунди Фотима Хотун исмли қизи бор эди. Уларнинг Амир Али билан бирга ҳисоблаганда тўртта ўғли ва иккита қизи бор эди. Амир Султоннинг насли Ислом пайғамбари Муҳаммаднинг набираси Ҳусайнга бориб тақалади. У Бухорода туғилганлиги учун „Муҳаммад Бухорий“, Саййид бўлганлиги учун „Амир Бухорий“ ва қалблар султони бўлгани сабабли, „Амир Султон“ деб аталади. Кейинчалик Султон Боязид И нинг куёви бўлади.

Боязид И ва Амир Темур

ХИВ аср охирида Амир Темур ва Боязид Йилдирим Осиё ва Европадаги икки буюк куч сифатида пайдо бўлиб, уларнинг ўртасида қарама-қаршилик пайдо бўлди. Амир Темур етакчиликни қўлига олиб, Усмонийларнинг Сивас шаҳрини забт этиб, маҳаллий аҳолини ўзининг савдо белгиси услубида тарқатди. Бу вақтда Аҳмад Жалайир (Жалойирийлар) ва Кара Ёсуф (Қора Юсуф) исмли иккита шаҳзода Боязид И саройидан ҳимоя сўрадилар. Уларнинг ҳудудлари Темур томонидан босиб олинган эди. Темур икки таслим бўлишини талаб қилиб, икки элчисини юборади, аммо Боязид И уни рад этди. Боязид Темур ҳудудига ҳужум қилишга тайёрланиб бир қадам ташлайди. Бу пайтда унинг куёви Амир Султон унинг мойиллигини, Темур ва унинг аскарларининг жанг майдонидаги маҳоратини яхши билган ҳолда юришни тўхтатишни маслаҳат беради. Аммо, унинг мулойим кенгаши қулоқларини кар қилган ҳолда бу фикрни эшитишмайди. Иккита шаҳзоданинг гижгижлаши билан Боязид Темур ҳукмронлиги остида бўлган Эрзурумни босиб олади. Темур учун бу урушнинг эълон қилиниши эди ва у ўз рамзий услубида Усмонийлар қўл остидаги шаҳарларини бўрон тезлигида бирма-бир эгаллай бошлади. Боязид И Темурни тўхтатиш учун ўз қўшини билан чиқди, икки қудратли шахс 20-июл 1402-йилда (804-ҳижрий йил) куни Анқарадаги жангда тўпланишди. Боязид И Европада ажойиб генерал ва шафқациз жангчи сифатида ўзининг обрўсини қўлга киритган бўлса-да, аммо у жанг майдонига ўтган йиллари Боязиднинг ёшидан анча ошган Темурга тенг эмас эди. Бир сўз билан айтганда, Темурнинг ҳужумлари шафқациз ва бераҳм эди. Темур Усмонийлар армиясини „йўқ қилди“, Боязид И, унинг болалари ва шаҳзодаларни асирликка олди.Амир Султон урушда иштирок этмасликка қарор қилди. Бу Барлос уруғи билан оилавий алоқада бўлгани сабабли, у икки ҳукмронлик ўртасида давом этаётган урушга алоқадор бўлмасликка қарор қилди. Бу қарор унинг оиласи Темурийлар сулоласи томонидан устозлар сифатида кўрилаётганлиги сабабли, у қайнота ва қайнонаси билан бир хил тақдирга эга эмаслигини англатади. Урушдан кейин Амир Султон она юрти Вобкентга қайтди. Унинг болалари Хитой Туркистонига кетишди. Бобур Бобурийлар давлатини ташкил этганидан сўнг, унинг авлодлари Ҳиндистонга кўчиб ўтишди. Уларнинг орасида Шаҳ Жамал, Шаҳ Лаъал, Аббос И ва Шаҳ Алтаф таниқли шахслар.

Амир Султон масжиди

Амир Султон 1429-йилда Бурса шаҳрида вафот этади. Унинг қабри Бурса шаҳридаги Амир Султон масжидида жойлашган.