Ан-12 (маҳсулот „Т“, НАТО кодификациясига кўра: Cуб) — Совет ҳарбий транспорт самолёти ҳисобланади. 1950-йилларда О.К. Антонов номидаги авиация илмий-техника мажмуасида ишлаб чиқарилган.
Тахминларга кўра, Ан-12 самолётини ишлаб чиқиш Н. Хрушчёв томонидан Антонов конструкторлик бюросига ташрифи чоғида бошланган. Ан-8 ни текшириш пайтида КПСС Марказий Қўмитасининг Биринчи котиби чет элда қандай аналоглар мавжудлигини сўраган ҳамда ушбу тоифадаги барча самолётлар тўртта двигател билан жиҳозланганлигини билгач, СССРда ҳам тўртта двигателли самолётлар бўлиши лозим деган фикрни илгари сурган. Шундан сўнг Олег Константинович Антонов бўлажак Ан-12 самолётини яратган[1].
Дизайни
Ан-12 Россия ҳаво кучлари Олд фюзеляж
Самолётнинг аэродинамик схемаси тўрт двигателли турбовинтли юқори қанотли самолёт ҳисобланиб, битта қанотли эмпеннаге ва қуйруқ юк люки мавжуд.
Кўтарилган қуйруқ қисми ва катта юк люкига эга самолётнинг фюзеляжи катта ҳажмли юкларни юклаш ва тушириш, шунингдек уларнинг парашют қўниши учун қулай шароитларни таъминлайди. Юк кўтариш қуввати 2,8 тонна бўлган борт юклаш мосламаси (нурли кран) ва осонгина олинадиган конвеер юклаш, боғлаш ва тушириш жараёнларини осонлаштиради ва тезлаштиришда муҳим аҳамият касб этади. Фюзеляж дизайни Ан-10 билан деярли бир хил бўлиб, асосий фарқ самолётнинг орқа фюзеляжида деб қаралади. Жумладан у юк люкига ва пневматик ўқотар кабинаси билан думли қуролга ўрнатилган. Фюзеляжнинг ўрта қисмида Ан-10 йўловчи бўлинмаси ўрнига юк кабинаси жойлашган бўлиб, самолётнинг кокпитли олд қисми конструктив жиҳатдан Ан-10 нинг олд қисмига деярли мос келади. Экипаж кабинаси муҳрланган ва босимсиз юк кабинасидан эшикли босим ўтказгич билан ажратилган.
Заводлардаги бош дизайнернинг вакиллари қуйидагилар эди:
Иркуцк — А. ВА. Шиврин, АМ Леонтиэв, В. З. Брагилевский, Г. ЛЕКИН. Луговой;
Воронеж — Н. П. Собол, А. М. Кондратиев, В. П. Теплов, Я. Д. Голобородко;
Тошкент — В. Ф. Эрошин, П. ДА. Балабуэв , Х. Г. Саримсоқов, Н. А. Погорелов, Я. Н. Приходко, И. Г. Ермохин.
Ан-12 самолётини парвозга тайёрлаш
Илова
Учувчиларнинг иш жойлари
Ан-12 самолётлари қуйидаги ишлар учун учиш лабораториялари сифатида кенг қўлланган:
Ан-24 самолёти учун АВ-72 перванели АИ-24 двигателининг синовлари (1959);
космик кемалар учун қўниш тизимини ишлаб чиқиш (1960);
Флигҳт-1 самолётларининг навигация тизимларини ва Ан-22 ва Ил-76 учун гумбаз юк ташиш тизимларини ишлаб чиқиш (1961-йилда);
ҳаво камералари ва ҳаво разведкасининг оптик-электрон тизимларини тадқиқ қилиш (1965);
ҳудуднинг иссиқлик хариталари ва ёнғин хариталарини шакллантириш учун Простор иссиқлик тасвирлагичини синовдан ўтказиш (1968-1971); Орқа кабина
Ракета учирилишини аниқлаш воситаларини, лазер нурланишини ва тезкор электрон разведкани ўрганиш (1971);
янги эжексиён ўриндиқларини синовдан ўтказиш, шу жумладан уфққа исталган бурчак остида отишни таъминлайдиган экспериментал орқа кокпитдан, шунингдек, ракета двигателини тортиб олиш (1970);
сунъий музлашни яратиш (ЛЛ „Танкер“, 1981);
сув ости кемаларини қидиришнинг янги воситаларини синовдан ўтказиш (1980-йиллар).
Ан-12 юкини тушириш
Самолёт ўзини жуда ишончли самолёт сифатида оқлади, қийин иқлим шароитида ишлашга қодир ва техник хизмат кўрсатишда содда самолёт эканлиги билан ажралиб туради.
Техник тавсиф
Ан-12 — бу юқори қанотли, вертикал думли шу билан бир қаторда тортилиши мумкин бўлган қўниш мосламаси мавжуд бўлган тўлиқ металл конструксияли консолли моноплан ҳисобланади[2].
Асосий қўниш мосламаси Ан-12 Навигаторнинг иш жойи
Қуролланиши
Артиллерия ва бомбардимончи қуроллардан иборат.
Артиллерия қуроллари
ПВ-23У қуролли тизими бўлиб, бу иккита АМ-23 23 мм тўпга эга бўлган ДБ-65У орқа минораси, электр минорасини масофадан бошқариш тизими ҳамда нишон ва ҳисоблаш блокидан иборат. Ўқ-дорилар — 700 снаряд (баррел учун 350), отиш тезлиги — 1250-1350 рдс./мин.
Ан-12ЛЛ СССР-11916 (серия рақами 2400901, серия рақами 09-01) илғор сув ости кемаларига қарши тизимларни синовдан ўтказиш учун
Бомбардимончилар қуроли
2 та ФОТАБ −100-80 та фотографик бомба ёки 2 та НОСАБ −100 та тунги бомба ёки 2 та ДОСАБ −100 та кундузи нурли ушлагичлардан тушириш учун бомба;
6 та ЦОСАБ −10 рангли мос ёзувлар-сигнал бомбалари ёки 6 та ОМАБ-25-8Н тунги мос ёзувлар денгиз бомбалари ёки 6 та ОМАБ −25-12Д кунлик мос ёзувлар денгиз бомбалари ёки ДЯ-CC-АТ қутиси ушлагичидан тушириш учун 6 та радиозонд;
70 100 кг бомба (ОФАБ, ЗАБ) ёки 29-32 250 кг бомба (ОФАБ, ЗАБ, ПТАБ, РБК) ёки 18 500 кг бомба (ФАБ, ЗАБ, ФЗАБ ёки конвеёрдан тушириш учун 18 УДМ −500 бомба) 12 МБ.
Агар керак бўлса, юк люкининг орқа қопқоғига битта АФА-42 кундузги камера ёки битта НА-МК/25 тунги камера ўрнатиш имконияти ҳам мавжуд ҳисобланади.