Anadol

АНАДОЛ
Тури	Хусусий компания
Тармоғи	Автомобил ишлаб чиқариш
Эгаси	Коç Ҳолдинг
Қачон асос солинган	1966
Раҳбарият	Веҳби Коç
Маҳсулот(лар)и	Автомашина, Пиcк-Уп

Анадол — Туркиянинг биринчи оммавий ишлаб чиқарилган йўловчи автотранспорт воситаси ва 1961-йилдаги Деврим седанидан кейинги иккинчи турк автомобили. Анадол автомашиналари ва пикаплари 1966-йилдан 1991-йилгача Истанбулдаги Отосан автомобил заводи томонидан ишлаб чиқарилган.

Анадолнинг қуйидаги еттита модели ишлаб чиқарилган: А1 (1966-1975), А2 (1970-1981), СТC-16 (1973-1975), СВ-1600 (1973-1982), Босек (1975-1977), А8-16 (1981−1984) ва Отосан П2 500 пикап (1971-1991).

1986-йилда Анадол енгил автомобилларини ишлаб чиқариш тўхтатилди, Отосан 500 пикаплари ишлаб чиқарилиши 1991-йилгача давом этди. Ҳозирги вақтда Отосан Форд Мотор Cомпанй компаниясининг дунёдаги кўплаб мамлакатларига, хусусан Европа Иттифоқига аъзо давлатларга экспорт қилинадиган энгил автомобиллар ва тижорат транспорт воситаларини ишлаб чиқармоқда.

Анадол А1 (1966-1975)

Анадолнинг талабига биноан ФW5 код номи билан Релиант томонидан прототипни яратилган Анадол А1, 1966-йил 19 декабрда ишлаб чиқарила бошланди. А1 моделининг дизайни Огле Дизайн компанияси вакили Том Карен томонидан яратилган. 1967-йилда Янги Зеландиялик тадбиркор Алан Гиббс ҳам ушбу автомобилни, Анзиэл Нова номи билан ишлаб чиқаришни режалаштираётганини эълон қилди. ^[1] Аммо бу лойиҳа амалга ошмади.

А1-ни ишлаб чиқариш Отосан янги Истанбулнинг шарқ томонидаги заводида, ^[2] 1200 куб сантиметрлик Cортина двигатели билан 1966-йил 16 декабрда бошланган, аммо 1968-йилнинг октябрида у 1300 куб сантиметрлик Кент двигателига алмаштирилган. 1969-йилда бошқарув панели ўлчагичлари дизайни янгиланди ва уларнинг жойлари ўзгартирилди, рулнинг эргономик дизайни яхшиланди. 1970-йилда олдинги икки думалоқ фаралар овал фаралар билан алмаштирилди, янги узатмалар қутисига ўзгартирилди ва бамперлар ўзгартирилди. 1971-йилда томнинг ички қисми ўша даврнинг модасига мувофиқ винил билан қопланган. Автомашинанинг дизайни шу тарзда 1972-йил апрелгача сақланиб қолди.

1971-йилда Измирда бўлиб ўтган Ўрта Ер денгизи ўйинларига бағишлаб, Акдениз (Ўрта эр денгизи) деб номланган махсус А1 модели ишлаб чиқилган. Анадол Акдениз 1972-йилда пайдо бўлган янги моделнинг бошланғич нусхаси эди.У корпус шаклига бирлаштирилган бамперлар, олдинги панжара, оқ сигнал чироқли тўртбурчаклар фаралар ва ўзгача орқа чироқлар билан ишлаб чиқарилган эди. Автомобилнинг ички қисми ҳам тубдан ўзгартирилганди, янги асбоблар панели, янги ўриндиқлар ва янги пардоз материаллари. 1972-йилдан бошлаб, ушбу модел Анадолнинг стандард купе русумли автомашинаси бўлди вауни ишлаб чиқариш 1975-йилда тўхтатилди.

Беш кишилик корпус эляф шишадан ясалган ва ҳ-рамкали шассига ёпиштирилган. Дастлаб Анадол фақат купе сифатида мавжуд эди, аммо 1973-йил охирида седан ва универсал версиялари қўшилди.

Анадол А1 биринчи турк ралли автомобили ҳам бўлган ва Анадол Ралли Такими (АРТ) биринчи турк ралли жамоаси бўлди. Туркиядаги биринчи расмий автораллида, 1968-йилдаги Тракя Раллиси, Анадол А1 ҳайдовчиларининг таниқли дуэти, Ренч Кочибей ва Демир Бüкей, ғалаба қозонди. Бошқа машҳур Анадол А1 ралли ҳайдовчилари орасида Искендер Атакан, Клод (Клод) Наҳум, Мете Октар, Шüкрü Окçу ва Сердар Бостанcи бор эди. Машҳур авторалли ҳайдовчиси Ромоло Маркополи ҳам Анадол А1 мухлиси эди.

1968-йилда яна бир турк ҳайдовчиси Искендер Аруоба, ўзининг Анадол А1 билан, 8 ой давом этган 30000 кмли Африка-Осиё-Европа турида қатнашди.

Анадол А2 (1970-1981)

Анадол А2 Анадолнинг биринчи тўрт эшикли модели ва дунёдаги биринчи шиша кузовли тўрт эшикли седан эди.

Унинг прототипи 1969-йилда тайёрланган ва автомобил 1970-йилда бозорга чиқарилди.

Ҳайдовчи ва йўловчи учун тўртта эшик ва битта кенг олд ўриндиқ ўриндиғидан ташқари, А2 нинг биринчи версиялари А1 билан бир хил техник хусусиятларга эга эди. 1972-йил апрел ойидан бошлаб А2-нинг олд қисми А1 (янги олд қисм, олд панжара ва ёритгичларни ўз ичига олган)нинг ўзгаришларни қабул қилди ва ушбу дизайн 1975-йил охирига қадар давом этди.

1976-йилда А2 нинг янги версияси — СЛ тақдим этилди. Автомобилнинг ташқи кўринишидаги энг катта ўзгаришлар олд ва орқа томондаги янги ёритгичлар эди. Айниқса, орқа ёритгичлар мутлақо янги кўринишга эга эди. Янги рул, янги бошқарув панели ва янги пардоз материаллари билан жиҳозланган салон ҳам бутунлай ўзгартирилганди.

А2, шунингдек, автомобилнинг хавфсизлигини ошириш учун кенг кўламли автоҳалокат синовларидан ўтган биринчи Анадол модели эди.

А2 асосан оилавий седан ва тижорат мақсадларида (одатда такси сифатида) ишлаб чиқарилганлиги сабабли, энг кўп сотиладиган Анадол енгил автомобили бўлиб, жами 35,668 дона сотилган. А2 1981-йилда А8-16 билан алмаштирилди.

Анадол П2 500/600 (1971-1991)

Енгил транспорт воситаларига бўлган эҳтиёжни қондириш учун биринчи прототип пикап юк машинаси (А1 асосида) 1970-йилда Бернар Наҳум томонидан ишлаб чиқилган. Бир-йилдан сўнг 1,3 литрлик Форд Cроссфлоw двигатели билан жиҳозланган пикапларнинг серияли ишлаб чиқариши бошланди. П2 шунингдек, А1нинг янги олд қисмини ҳам ўзлаштирди. 1980-йилларда пикап двигатели бошқа Анадолларда бўлгани каби 1,6 литр ҳажмдаги Форд Пинто-га янгиланди. 1983-йилдан кейин пикапнинг 600Д версияси ишлаб чиқилиб, 1,9 литрли дизел двигател билан жиҳозланди, бу капутда озгина пасайишни талаб қилди. Ушбу пикапларга талаб ҳар доим юқори бўлган ва Турк Пост (ПТТ) томонидан кенг фойдаланиладиган. 1991-йилга келиб 36,892 дона пикап ишлаб чиқарилган эди. Кўплаб седанлар ҳам пикап машиналарига айлантирилган эди.

Анадол СТC-16 (1973-1975)

Спорт модели, СТC-16 1973-йилдан 1975-йилгача ишлаб чиқарилган. Биринчи прототип 1972-йилда тақдим этилган.

Эралп Ноян томонидан ишлаб чиқилган СТC-16 биринчи турк спорт автомобили эди. Бу, шунингдек, Деврим (1961-йилда ишлаб чиқарилган турк автомобилидан)дан кейин иккинчи бутунлай турк автомобили эди.

1971-йилда Эрдоған Гонул, Отосан бош менежери ва Веҳби Кочнинг куёви, спорт автомобилини ишлаб чиқаришга компания бошқарувчиларини ишонтирди. Автомобил Туркия бозорининг юқори қатламига қаратилган эди ва халқаро автораллиларда иштирок этар ва шу билан Анадол брендининг обрўсини оширар эди. СТC-16 ижодий ишлари Белгиядаги Қироллик Тасвирий санъат академиясини тамомлаган турк дизайнери Эралп Ноянга топширилган. СТC-16 мутлақо янги Анадол бўлиб, бренднинг олдинги моделларига ўхшамади. СТC-16 дизайни ўша даврдаги Дацун 240З, СААБ Сонетт, Астон Мартин В8, Гинетта Г21 ва Марcос ГТ каби спорт автомобилларининг моделларига ўхшаш эди, аммо автомобилнинг умумий шакли ўзига хос ва алоҳида хусусиятларга эга эди. Эралп Ноян, айниқса, автомобилнинг ички ва ташқи қисмини лойиҳалашда Иккинчи Жаҳон урушидаги Супермарине Спитфире самолётларидан илҳомланган эди.

СТC-16 қисқартирилган ва ўзгартирилган Анадол шассиси ва тўхтатиб туриш тизимидан фойдаланган, 1600 куб сантиметрли Форд Мехиcо моторидан фойдаланган. Ўз навбатида, узатиш тизими Британияда юқори натижаларга эришган Cортина ва Cапри моделлари томонидан ишлатилган. СТC-16да ўша даврдаги Англия ва Италия спорт автомобилларида бўлган барча типик ўлчаш мосламалари ва кўрсаткичлари мавжуд эди. Тезлик ва рпм кўрсаткичларидан ташқари, бошқарув панелида круизнинг масофани ўзгартирадиган кўрсаткичи (бу давр учун янги нарса), шунингдек Лукас амперметр ва Смиц мойи, ёқилғи ва двигател ҳарорати кўрсаткичлари ўрнатилган.

Дастлабки ривожланиш давридан 11 ой ўтгач, СТ-16 нинг дастлабки учта прототипи йўл синовларига тайёр бўлди. Синовлар Кожаэли провинсиясининг Косекöй шаҳрида жойлашган Cенгиз Топел ҳарбий-ҳаво станциясида бўлиб ўтган. Ушбу даврда СТC-16 нинг биринчи авария синовлари ҳам ўтказилди. Кейинчалик Отосаннинг ишлаб чиқариш бўйича менежери Ниҳат Атасагун СТC-16 ни Англияга олиб кетди ва М.И.Р.А. пойга майдонида автомобилни синовдан ўтказган. Машина Англия кўчалари ва магистралларида катта эътиборни тортди, у ерда кўпчилик бу янги британия спорт автомобилининг прототипи деб ўйлади. СТC-16 пойга майдонида британиялик ҳайдовчилар томонидан синовдан ўтказилди ва уларнинг таклифларига мувофиқ ўзгартиришлар киритилди, шундан сўнг автомобилнинг кўрсаткичлари ва хавфсизлик хусусиятлари яхшиланди. Ниҳоят, 1973-йил апрел ойининг бошида биринчи СТC-16 Истанбулдаги Отосан заводидан чиқиб, автосалонга кирди.

Автомобилнинг номи „СТC-16“ дастлаб „Спорт Туркиш Cар 1600“ учун қисқартма эди. Аммо у халқаро бозорларга мўлжалланганлиги сабабли, СТC алтернатива „Спортинг Тоуринг Cоупé“ деб номланди. Бироқ, турк ёшлари орасида СТC „Сüпер Тüрк Cанаварı“ (Супер турк монстери) деб талқин қилинган.

Афсуски, 1973-йилги глобал нефт инқирози СТC-16 учун нохуш хабарларни англатарди. Нафақат ёқилғи нархи, балки СТC-16 каби автоуловларни ишлаб чиқариш нархи ҳам қимматлашди. Етакчи орқа ғилдиракли СТC-16 двигатели жуда кўп ёқилғи сарфлар эди ва Туркиядаги спорт купе бозори жуда кичик сегментни, хусусан, юқори даромадли оилаларнинг ёш аъзоларини ташкил қиларди ҳолос. Ушбу даврнинг бошқа Анадолнинг 50.000 дан 55.000 турк лирасига сотилган моделларидан фарқли ўлароқ, СТC-16 нинг нархи 70000 турк лирасидан юқори эди. Барча омиллар бирлашганда, СТC-16 нинг асосий мижозлари авторалли ҳайдовчилари, спорт автомобил ихлосмандлари ва ёш таниқли шахслар бўлиб қолишди.

Шунга қарамай, СТC-16 ўша даврнинг турк ёшлари хотирасида қолди ва автомобилнинг такомиллаштирилган версияси Туркия ва Европадаги ралли мусобақаларида кўплаб ғалабаларни қўлга киритди. Машҳур Анадол СТC-16 авторалли ҳайдовчилари орасида Ренч Кочибей, Демир Бüкей, Ромоло Марcополи, İскендер Аруоба, Cиҳат Гüркан, Али Фургач, Шевки Гöкерман, Сердар Бостанcи, Мурат Окçуоғлу, Жунейд Ишингöр, Меҳмет Беccе, Хизир Гüрел, Деря Каракöсе ва Осман Арабаcıлар бор.

1973-1975-йилларда жами 176 дона Анадол СТC-16 ишлаб чиқарилди, уларнинг аксарияти 1973-йили глобал нефт инқирозигача даврда ишлаб чиқарилди. Деярли барча СТC-16-лар автомобил билан синонимга айланган „Алания сариқ“ рангига бўялган. Уларнинг баъзилари оқ пойга чизиқлари билан қизил, баъзилари эса кўк пойга чизиқлари билан қизил рангга бўялган, худди ўша даврдаги спорт автомашиналари учун мода бўлгани каби.

Анадол СВ — 1600 (1973-1982)

1973-йил охирида автосалонларда пайдо бўлган СВ-1600, дунёдаги биринчи шиша толали кузовли 5 эшикли универсал автомашина эди. У 4 эшикли Анадол моделларига қараганда бутунлай бошқача дизайн ва ташқи кўринишга эга эди ва Релиантъс Сcимитар спорт универсал купесидан илҳомланиб яратилган эди.

СВ-1600 ишлаб чиқарилиши 1982-йилгача давом этди.

Анадол Божек (1975-1977)

Божек (қўнғиз) Отосаннинг дизайн ва ривожланиш бошқармасида ишлаган Ян Наҳум томонидан ишлаб чиқилган. Кейинчалик, Наҳум Отокар ва Тофаш каби йирик компанияларнинг бош менежери, ФИАТнинг Халқаро бизнесни ривожлантириш бўлими раҳбари ва кейинчалик Петрол Офиси бош директори бўлди. Ян Наҳумнинг отаси Бернар Наҳум Анадол фабрикасини ташкил қилишда ва Анадол А1ни ривожлантиришда муҳим рол ўйнаган. Шу оиланинг яна бир аъзоси, Cлауде (Клод) Наҳум Анадол А1 ралли пойгачиси, шунингдек Отосан Анадол Wанкел двигателини ишлаб чиқувчиси эди. Айни пайтда у КАРАÇА компаниялар гуруҳининг таъсис ҳамкори бўлиб, унинг таркибига КАРСАН Аутомотиве Индустриэс ҳам киради.

Божек кўргазма залларига 1975-йилда чиқарилда. Ташқи кўриниши шиша толали ойнали гумбазга ўхшаш, аммо конструкцияси ва хусусиятлари жиҳатидан фарқли бўлган ушбу транспорт воситаси Туркия Қуролли Кучлари талабига биноан ишлаб чиқилган. Отосан шунингдек, Туркиянинг сайёҳлик ва пляж курортларининг тобора ривожланиб бораётгани ушбу турдаги транспорт воситасига талабнинг маълум даражасини кафолатлашини башорат қилган эди. Божекнинг томини очиш мумкин эди. Божекнинг футуристик олд панели ва ўлчагичлари замонавий кўринишга эга эди ва кўп-йиллар ўтгач Европада бўлажак йўловчи транспорт воситаларида сифатид намойиш этилди.

Анадол прототиплари (1977-1986)

Wанкел двигатели

Отосан дизайн ва ривожланиш бошқармаси Cлауде (Клод) Наҳум каби кўплаб истеъдодли муҳандисларни жалб қилди, уWанкел двигателини яратган гуруҳга раҳбарлик қилди. Аммо юқори ривожланиш харажатлари ва Wанкел двигателларининг камчиликлари туфайли ушбу двигател Анадолнинг моделларида ишлатилмади. Бугунги кунда ушбу Wанкел двигателларидан бири Истанбулдаги Раҳми М. Коч музейида намойиш этилади.

ФW 11

1977-йилда Марcелло Гандини Анадол ва Релиант учун ФW 11-ни ишлаб чиқди, кейинчалик уни Сcимитар СЕ 7 деб номлади. Ушбу автомашинанинг тўртта прототипи ишлаб чиқарилган, улардан иккитаси Англияда Релиант маркаси билан қолган ва қолган иккитаси, улардан бири оқ, иккинчиси кўк, Анадол маркаси билан Туркияга юборилган. Замонавий дизайнга эга бўлган ва ўша даврда Европада ишлаб чиқарилган электр деразалар каби „ҳашаматли“ машина, ишлаб чиқарилиши учун жуда қиммат деб топилган ва лойиҳа ташлаб қўйилган. Иккала Анадол прототипи ҳам 25-йил давомида Истамбулнинг Аcибадем туманидаги Коч Ҳолдинг (Отосан эгалик қиладиган) депосида сақланган. 2004-йилдан бери улардан бири вақти-вақти билан Истанбулдаги Раҳми М. Коч музейида намойиш этилади.

Бошқа прототиплардан бири Релиант Сcимитар СЕ 7 ҳозирда Англияда намойиш этилмоқда. Анадолнинг ФW 11-ни ишлаб чиқармаслик тўғрисидаги қароридан сўнг, Релиант Сcимитар СЕ 7 прототипини Бирмингем автокўргазмасида ўз стендида намойиш этди .

ФW 11 нинг умумий дизайн услублари Гандини томонидан 1982-йилда Cитроëн БХ учун қайта ишланган.

Çаğдаş

1970-йилларнинг охирларида Ян Наҳум бир нечта прототипларни ишлаб чиқди ва янги Анадол дизайнларида ишлади. Ушбу янги прототипларнинг аксарияти оммавий ишлаб чиқарилишга ярамас эди.

Ўша даврда „Отосан“ дунё бўйлаб автомобилсозлик саноатининг ривожланишига мос равишда замонавий автомобилларни яратишга, шу билан бирга ўз транспорт воситаларининг корпус қисмларини қуришда ишлатиладиган толали шиша миқдорини камайтиришга ҳаракат қилар эди. Ушбу талабни қондириш учун Жан Наҳум Анадол Cагдаş (Замондош) нинг икки хил прототипини яратди. Cагдаşнинг танаси темир скелетга ўрнатилган шиша толали қисмлардан ясалган эди. Унга Cлауде (Клод) Наҳум томонидан ишлаб чиқилган Wанкел двигатели ўрнатилганди.

Cагдаş, саноат дизайни номинациясида Турк Давлат Тасвирий санъат академиясининг юқори мукофотига сазовор бўлди ва Жан Наҳум ушбу мукофотни проф. Доктор Эндер Кучукермандан қабул қилган.

Турк газеталарида, автомобилнинг оммавий ишлаб чиқарилиши 1980-1981-йилда бошланади деб ёзилганди. Бироқ, мамлакатдаги сиёсий, ижтимоий ва иқтисодий беқарорлик туфайли лойиҳа амалга ошмай қолди.

Cагдаşнинг ягона прототипи бугун Истанбулдаги Раҳми М. Коч музейида сақланади.

А9

Бертоне томонидан ишлаб чиқилган А9, Анадолнинг сўнгги прототипи эди. Бу 1980-йилларнинг бошлари учун жуда замонавий дизайнли 4 эшикли седан эди. Автомобилнинг орқа қисмлари келажакдаги Пеугеот 405-га, умумий шакли эса 1980-йилларнинг ўрталаридаги Волво седанларига ўхшарди. А9 учун янги ва замонавий кўринишга эга Анадол логотипи ишлаб чиқилган эди.

Ғилдиракларнинг дизайни 1980-йилларнинг ўрталаридан то охиригача бўлган Европа автомобилларига хос эди.

Бироқ, А9 оммавий ишлаб чиқарилмади ва унинг прототипи йўқ қилинди.

Кейинчалик 1986-йилда Анадол автомобил маркаси сифатида тўхтатилди, чунки Отосан заводи Форд Мотор Cомпанй бранди остида енгил автомобиллар моделларини ишлаб чиқаришни бошлади.

Анадол моделлари

Анадолнинг кўплаб моделлари, шу жумладан СТC-16 ва Бöcек

А1 (1966-1975): 19 724 ишлаб чиқарилган
А2 (1970-1981): 35,668 ишлаб чиқарилган
СТC-16 (1973-1975): 176 ишлаб чиқарилган
СВ-1600 (1973-1982): 6.499 ишлаб чиқарилган
Бöcек (1975-1977): 203 ишлаб чиқарилган
А8-16 / 16 СЛ (1981-1984): 1013 ишлаб чиқарилган
Отосан 500 пикап (1971-1991): 36,892 дона ишлаб чиқарилган

Анадол прототиплари

ФW11 (1977)
Чагдаş (1970-йилларнинг охирлари)
А9 (1980-йиллар бошлари)

Адабиётлар

↑ Эвенинг Пост, Wеллингтон, 27-сентабр 1967-йил
↑ Смитҳ, Мауриcе А. (5-январ 1967-йил). "Инстант Индустрй". Аутоcар 126 (3699): 52–54.

Ҳаволалар

ҳттп://www.анадолтуркей.cом Анадол фан клуби
ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20061205045409/ҳттп://анадолcлуб.орг/ Анадол Автомобил Клуби
ҳттп://www.стc-16.орг (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-09-06 санасида архивланган) Анадол СТC-16 мухлислари сайти
Анадол СТC-16 видео
ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20060827224806/ҳттп://www.кобилине.cом/wеб/анадол/ (турк тилида)
ҳттп://аута5п.эу/каталог/анадол/анадол.ҳтм (Чехияда)
ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20061013101310/ҳттп://cарcаталог2.фреэ.фр/қуэ2.ҳтм (франсуз тилида)

[1] Эвенинг Пост, Wеллингтон, 27-сентабр 1967-йил

[Autocar196701-2] Смитҳ, Мауриcе А. (5-январ 1967-йил). "Инстант Индустрй". Аутоcар 126 (3699): 52–54.

[1]

[2]