Anandpur jangi (1700)
Anandpur jangi Sikh gurulari Govind singh boshchiligidagi sikx qo‘shini hamda Bahavalpur knyazligi navobi va Sivalik tepaliklari rojalarining ko‘magidagi Boburiylar qo‘shinlari o‘rtasida Anandpurda bo‘lib o‘tgan[3].
| Anandpur jangi (1700) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Boburiylar — Sikhlar urushlari | |||||||
| |||||||
| Raqiblar | |||||||
*Sivalik tepaliklari rojalari | |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
Panj Pyare: |
|||||||
| Kuchlar | |||||||
| 7 000[2] | 10 000 mug‘ul[3] + noma’lum sonli tog‘ rojalari qo‘shini | ||||||
| Yoʻqotishlar | |||||||
| Noma’lum | Noma’lum. General Painde Xon Govind singh tomonidan o‘ldirilgan[1] | ||||||
Sababi
Govind singhning tobora kuchayib borayotgan qudrati va harbiy tuzum — Xalsaga asos solishi Sivalik tepaliklari rojalarini xavotirga soldi. Tog‘li hudud hukmdorlari Govind singhning mintaqadagi kuchi va ta’siri ortib borayotganidan tashvishga tushdilar. Alim Chand va Balia Chandning mag‘lubiyatga uchrashi ham ularning xavotirini yanada kuchaytirdi[3][4]. Guruning kuchayib borayotgan qudratini cheklashga qaratilgan bir necha muvaffaqiyatsiz urinishlardan so‘ng rojalar unga qarshi kurashish uchun Boburiy imperatorlari Avrangzeb va uning noibi Vazirxon bilan ittifoq tuzdilar[3].
Dehlidagi Boburiylar noibi Avrangzebning bevosita buyrug‘i bilan Din Beg va Painde Xon ismli sarkardalarini har biri besh ming kishilik qo‘shin bilan Guruni bo‘ysundirish uchun yubordi[5][6]. Boburiylar qo‘shiniga Ruparda tog‘li hudud hukmdorlarining qo‘shinlari ham qo‘shildi. Guru o‘z qo‘shiniga sarkardalik qilish uchun besh nafar sodiq sikx izdoshi — Panj Piareni tayinladi[3].
Jang
Sikh yilnomalariga ko‘ra, Govind singh tajovuzkor rolini bajarishdan bosh tortgan, chunki u o‘zini mudofaa qilish zarurati tug‘ilmaguncha hech qachon qurol ko‘tarmaslikka qasamyod qilgan edi.
Ludhiananing shimoli-sharqida, Anandpur yaqinida uzoq davom etgan jang davomida Painde Xon halok bo‘ldi. Rivoyatlarga ko‘ra, uni Govind singh yakkama-yakka olishuvda o‘ldirgan. Painde Xonning o‘limidan so‘ng Din Beg uning qo‘shiniga qo‘mondonlikni o‘z zimmasiga oldi. Biroq u Govind qo‘shinlarini mag‘lub eta olmadi. Tog‘li hudud rojalarining qo‘shinlari jang maydonidan qochdi, Din Beg esa yaralanganidan so‘ng chekinishga majbur bo‘ldi. Govind qo‘shini uni Rupargacha ta’qib qildi[3].
Oqibatlari
Boburiy sarkardalari Govindni Anandpurdan siqib chiqarishda muvaffaqiyatsizlikka uchragach, Painde Xon boshchiligidagi Boburiylar qo‘shini Anandpurga hujum qildi. Bu hujum natijasida Anandpur jangi (1701) yuz berdi[7].
Ommaviy madaniyatda
- Anandpur jangi Chaar Sahibzaade filmida tasvirlangan.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Jacques, Tony. Dictionary of Battles and Sieges. Greenwood Press, 30 November 2006 — 48-bet. ISBN 978-0-313-33536-5 (2015-yil 26-iyunda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ Singh, Dalip. Life of Sri Guru Gobind Singh Ji, 6th (English), CSJS, 2015 — 175-bet. ISBN 978-81-7601-480-9.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Gandhi, Surjit Singh. History of Sikh Gurus Retold: 1606-1708 C.E. Atlantic Publishers & Distributors, 2007 — 815-bet. ISBN 9788126908585.
- ↑ Fenech, Louis. The Sikh Zafar-namah of Guru Gobind Singh. OUP USA, 31 January 2013 — 161-bet. ISBN 9780199931453.
- ↑ Banerjee, Indubhusan. Evolution of the Khalsa. Calcutta: A. Mukerjee — 25-bet. OCLC 5880923.
- ↑ Gandhi, Surjit Singh. A Historians Approach To Guru Gobind Singh — 253-bet.
- ↑ Kaur, Madanjit. Guru Gobind Singh : historical and ideological perspective. Chandigarh, India: Unistar Books, 2007. ISBN 9788189899554.