Ziyosfera

Anat

Анат (финик. 𐤏𐤍𐤕; ҳарфлар. "манба", манбалар маъбудаси) — Ғарбий Семит мифологиясида ов ва уруш билан боғлиқ маъбуда семитларга хос бўлган 4 аъзоли „Ота-она-қиз-ўғил“ пантеонида Қизнинг ўрнини эгаллайди[1][2].

Мифология

Угаритда топилган „Баал қўшиғи“ га кўра, Анат Баалнинг синглиси ва севгилиси эди. Баал Қуйи дунё худоси Мот томонидан ўғирлаб кетилгандан сўнг, Анат ва унинг дўсти, қуёш маъбудаси Шапаш нер ости дунёсига тушиб, Анат Мотни мағлуб этиб, укасини озод қилади.

Шунингдек, маъбуда зиёфатга йиғилган одамларни калтаклаши тасвирланган.

Угаритнинг „Акхита ҳақида“ шеърида Анат образи теомахик мотивлар билан узвий боғлиқдир. Маъбуда ўрнатилган космик тартибни бузувчи сифатида намоён бўлиб , бош қаҳрамонни ўз иродасига бўйсунмагани учун қаттиқ жазолайди[3].

Эпитет Анат — „Қиз“. кўриб чиқилди (Артемис) Анат фаол жинсий ҳаётга, шу жумладан ўз акаси билан бўлишига қарамай, бокиралигини сақлаб қолган.

Маъбуда Мисрда ҳам ҳурматга сазовор бўлган, у нерда бу култ гиксослар томонидан олиб келинган. Кадешда хетлар билан жанг қилган фир’авн Рамсес ўзини „Анатнинг севгилиси“ деб атаган.

Эски Аҳдда маъбуда кўпинча тилга олинади. Дин ва мифология тадқиқотчиси Рафаэл Патаи „Осмон маликаси“, унинг култи пирог тайёрлашни ўз ичига олган Анат билан бир вақтга тўғри келади, деб ҳисоблайди. Шунингдек, Рафаэл Патаи "Ашторет" эпитети, яъни „унинг бачадони“ (ше оф тҳе wомб) каби маънони англатувчи, эллинлашган „Астарте“ номи келиб чиққан, она маъбуда Ашерга ёки Анатга тегишли эканлигини таъкидлади.

Анат-Яҳу Фил папирусларида Элепҳантине[4] яҳудийлари сиғинадиган худолар орасида эслатиб ўтилган. Элепҳантине яҳудийлари орасида пантеоннинг асосий худоси Яҳве (Яҳо) бўлганлигини ҳисобга олсак, Анатни унинг хотини деб ҳисоблаш мумкин деб тахмин қилинади[5], бу Эски Аҳдга бутунлай зид келади, бу ерда Қудратли Яратган ҳар қандай одамлар томонидан бут-худолардан нафратланади.

Салавкийлар даврида Анат Паллас Афина билан танилган. Шумерлар билан ўхшашликлар ҳам қайд этилган. Инанна, акад. Иштар ва ҳинд Кали.

Анат ва Астарте хусусиятлари кейинчалик Атаргатис қиёфасида бирлаштирилди.

Ҳозирги вақтда „Анат“ аёл номи Исроилда энг кенг тарқалганлардан бири ҳисобланади[6].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Элефантинские папирусы, Безалел Портен, wитҳ Ж.Ж. Фарбер, C.Ж. Мартин, Г. Виттман, эдиторс. 1996. Тҳе Элепҳантине Папйри ин Энглиш: Тҳреэ Милленниа оф Cросс-Cултурал Cонтинуитй анд Чанге, Брилл Аcадемиc, 1996
  2. ↑ Мифы народов мира. М.: Советская энциклопедия, 1991 — 76-бет. 
  3. ↑ Угарицкий эпос. Пер. с угарицкого, введ. и коммент. И. Ш. Шифмана. — М.: Наука. Издателская фирма „Восточная литература“, 1993. С. 169—170
  4. ↑ Безалел Портен, wитҳ Ж.Ж. Фарбер, C.Ж. Мартин, Г. Виттман, эдиторс. 1996. Тҳе Элепҳантине Папйри ин Энглиш: Тҳреэ Милленниа оф Cросс-Cултурал Cонтинуитй анд Чанге, Брилл Аcадемиc, 1996
  5. ↑ Жоҳн Дай. Яҳwеҳ анд тҳе Годс анд Годдессес оф Cанаан
  6. ↑ „Анат. Еврейские и израильские имена. Значение имен. Гематрия.“. Нетзаҳ.орг. 2015-йил 19-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 10-январ.

Адабиётлар

  • Анат // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.

Ҳаволалар

  • «Песнь о Баале».
  • Рафаэль Патай. «Иудейская Богиня».
  • Энциклопедия «Мифы Народов Мира», статья «Анат».
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi