Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Androsey

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Айрим ҳолларда чангчилар сони гулқо`рғонда бир хил этнас. Гултож — барглар сонига тенг (Лилля Лилиум). Ко'пгина ҳолларда эса чангчиларни сони гултож барглар сонидан икки ва ундан бир неча марта ортиқ (айиқтовон итбурун, олма, лавр сингари о'симликлар); бошқа ҳолларда чангчилар сони кам, гултож сонидан кам - битта (канна) ёки иккита (настарин).

Чангчи микроспора - чанг ҳосил қилиш учун хизмат қилади. Чангчилар йиг'индиси (то'плами. мажмуи) андросей (андроcеум) деб аталади.

Гулқо`рг`оннинг бир қисми сифатида чангчи гулда спирал (магнолия -Магнолиа, айиқтовон — Ранунcулус) ёки давра (мутовка) шаклида (лола, лилия - Лилиум ва бошқалар) жойлашган бо'лади.

Чангчилар кузатилганда уларни узунлиги бир хиллигига э’тибор бериш лозим.

Айрим о`симлик оилалари вакиллари, хусусан, лабгулдошлар - Лабиатаэ, сигирқуйруқдошлар - Сcрофулариаcаэ оиласи вакилларининг гулқо'рг'онида чангчилар сони то'ртта, лекин қизиг'и шундаки, унинг иккита олд томонидагиси узун, иккитаси (қисқа) калта. Карамдошлар (крестгулдошлар) оиласига мансуб о'симликларнинг гулқо`рг`онида 6 та чангчидан 4 таси узун, 2 таси қисқа бо'лади. Бундай андросей то'рт сиклли андросей деб юритилади.

Одатда, гул қо`рг`онида чангчилар бир-биридан айри (эркин) ҳолда жойлашган бо'лади (много брацтвеннбий). Бошқа ҳолларда чангчилар г'уж бо'либ. бир-бири билан туташ (кунгабоқар - Ҳелиантҳус) ҳолда Одатда, гул қо4рг4онида чангчилар бир-биридан айри (эркин) ҳолда жойлашган (однобрацтвеннбиэ тбичинки), агар чангчи ламинг бири айри, қолганлари туташ (двубратвеннбий) (Лобиё - Пҳасеолус вулгарис) бўлиб, дуккакдошлар оиласига мансуб о'симликларнинг ко'пчилиги учун хос.

Андросей (чангчи) ларнинг типлари

Чангчининг тузилиши

Чангчи чангдон ва чанг ипидан иборат. Чангдон аксарият ҳолларда икки паллали, ҳар бир палла икки камерали. Чангдонда чанг тараққий этади. Чангчи ипи уст томондан эпидерма ҳужайралари билан қопланган, шаклан силиндрсимон, япалоқ ва тасмасимон бўлганлигини кузатиш мумкин. Айрим ҳолларда, чангчи жуда қисқа болиб, чангчи то`г'ридан то'г`ри гул о'рнига о'рнашгандек ко'ринади. Чангдон чанг ипи ва о'тказувчи бог'лам орқали оҲадиган озиқ моддалар билан озиқланади. Чангчилар гул куртаги о'сиш нуқтасининг бо ʻрт масидан вужудга келади. Чанг чангдон эпидермиси остида жойлашган фиброз деб аталадиган махсус мустаҳкам тузилмаси фаолияти натижассда тарқалади ва уруг`чининг тумшуқчасига тушиши билан о'са бошлайди. Чанг найи бо'йлаб ҳаракати давомида генератив ядро иккига бо`линади ва юпқа ситоплазма қатлами билан о'ралиб, мустақил ҳужайраларга айланади. Чанг найи ситоплазмаси бо'йлаб ҳаракатда бо'лган бу иккила ҳужайра эркаклик гаметалари - спермийлар ҳисобланади. Шундай қилиб, о'саётган чангда иккита эркаклик гамета вужудга келади. Вегетатив ядро ва иккита спермийли чанг найи папоротниксимон о`симликларнинг эркак гаметофитининг гомологи ҳисобланади. Папоротниксимон о'симликларда мавжуд бо'лган ко`п ҳужайрали антеридий, ёпиқ уруг`ли о`симликларда редаксияланган ва сон саноқсиз ко`п хивчинли сперматозоидлар оʻрнини фақат икки спермаций эгаллаган. Ёпиқ уруғли о'симликлар гаметофитидаги бу қадар кучли редуксияга учраш уларнинг ташқи муҳитга ниҳоятда мослашганлиги туфайли содир бо'лган деб қараш мумкин. Энди гул чанги о'сишининг физиологик хусусияти нимада, уни су’ний равишда о'стириш ва ундан селексияда фойдаланиш мумкинми, деган ҳақли савол туг`илади.

Чангнинг о`сиши найининг ҳосил бо'лишидан бошланади. Чанг найи тирқиш - пора орқали о'зига ё`л топиб о`са бошлайди. Чангнинг экзина қатламидан чиққан ситоплазма чанг найи бўйлаб о`са бошлайди. Чанг найи сирт томонидан ситоплазма, о ʻса борган сари чо`зила борадиган интина қатлами билан о ʻралган бо`лади. Юқорида та'кидланганидек, этилган чангда вегетатив ва генератив ҳужайралар шаклланади. Чанг найининг о'сишидан олдин бу иккала ҳужайранинг ситоплазмаси қо'шилиб, битта умумий массани ҳосил қилади ва ядролар най бо'йлаб битта умумий массада ҳаракат қилади. Най бо`йлаб олдинги вегетатив ядронинг, унинг орқасидан ситоплазма ҳаракати бо'йлаб генератив ядронинг ё'налиши кузатилади. Уруг`ланиш содир бо`лгунга қадар, уруг'чи тумшуқчаси о'зидан озиқ модда - суюқ ширинлик ажратади. Бу ширинлик билан тумшуқча то`либ ялтираб туради, тумшуқчага тушган гул чанги нормал о`са бошлайди. Иккита ва генератив ядроларнинг бири тухум хужайраси, иккинчиси муртак халтасининг диплоид ядроси билан қо`шилиб, триплоид ядро ҳосил бо`лади. Бу триплоид ядро эса, о`з навбатида, уруғнинг эндоспери қисмини ҳосил қилади.

Манбалар

  • Андроцей[1]
  • Гулли ўсимликлар билан умумий танишиш[2]
  • Что такое Андроцей?[3]


  1. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 25-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
  2. ↑ „архив нусхаси“. 2025-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
  3. ↑ ҳттпс://ру-эcологй.инфо/терм/68235/