Ziyosfera

Фаришталар ва шайтонлар

(Angels & Demonsdan yoʻnaltirildi)

Фаришталар ва иблислар — америкалик ёзувчи Ден Браун томонидан ёзилган ва „Поcкет Боокс“, кейин эса „Cорги Боокс“ томонидан нашр этилган ва 2000-йилда энг кўп сотилган сирли — триллер романдир . Роман Брауннинг кейинги романларининг қаҳрамони сифатида такрорланадиган Роберт Ленгдон характерини тақдим этади. „Фаришталар ва иблислар“ романи кўплаб стилистик адабий элементларни ўзида жамлаган, масалан, махфий жамиятларнинг фитналари, бир кунлик вақт оралиғи ва католик черкови ҳақидаги қизиқарли маълумотлар. Китоб давомида қадимий тарих, архитектура ва символогияга ҳам кўп ҳаволалар мавжуд. Романнинг филмга мослашуви 2009-йил, 15-май куни катта экранлар юзини кўрган.

Фаришталар ва иблислар
Муаллиф(лар) Ден Браун
Муҳаррир(лар) Фахриддин Бўриев
Таржимон(лар) Адалат Гаффарова
Безовчи(лар) Фирдавс Ферузов
Муқова артист(лар)и Жавоҳир Раҳматов
Мамлакат AQSH bayrogʻi АҚСҲ
Buyuk Britaniya bayrogʻi Буюк Британия
Oʻzbekiston bayrogʻi Ўзбекистон
Тил Инглиз тили
Ўзбек тили
Қисмлар Роберт Ленгдон серияси,
1-китоб
Жанр(лар)и ўткир сюжетли, илмий фантастика, детектив роман
Нашр этилган санаси 2000-йил, май
Нашриёт

„Поcкет Боокс“ (АҚСҲ)

„Cорги Боокс“ (АҚСҲ)
„Илм-Зиё-Заковат“ (Ўзбекистон)
Ўзбек тилида нашр этилган санаси 2023-йил, 8-апрел
Саҳифалар сони 768 бет (инглизчада)
640 бет (ўзбекчада)
ИСБН 0-671-02735-2
ОCЛC 52990309
Аввалгиси „Рақамли қал’а“
Кейингиси „Да Винчи сири“
Веб-сайт данброwн.cом
Ден Брауннинг „Фаришталар ва иблислар“ романи ўзбек тилига илк бор 2023-йилда нашр этилган

Китобда ҳақиқий матбаачи Жон Ленгдон томонидан яратилган бир нечта амбиграммалар мавжуд[1]. „Фаришталар ва иблислар“ ва „Иллуминати“ дизайнларидан ташқари, китобнинг номи ва қаттиқ муқовали китоб устки қисми ва юпқа қоғозли версияларининг ички муқовасида амбиграмма сифатида ҳам берилган. Китобда Ер, Ҳаво, Олов ва Сув сўзларининг амбиграммалари ҳам мавжуд бўлиб, бу китоб машҳурлиги туфайли амбиграмма санъатини омма эътиборига ҳавола этишга хизмат қилган[2]. Китобда тилга олинган „Иллуминати олмоси“ олмос шаклида жойлаштирилган тўрт элементнинг амбиграммаси ҳисобланади[1].

Мазмуни

Папанинг ўлимидан сўнг бир қатор сирли жиноятлар содир бўлади. CЕРНда Катта адрон коллайдери ишга туширилгандан сўнг Леонардо Ветра (олимлардан бири) ўлдирилади ва антиматерия идиши ўғирланади. Швейсария гвардиясининг штаб-квартирасида тескари ҳисоблагичга эга CCТВ ускунасида сирли обектнинг тасвири пайдо бўлади. Ватикан жандармерияси сўнгги жиноятларни очишда ёрдам сўраб Роберт Лангдонга, католик черкови эса CЕРНга мурожаат қилади, чунки расмда лаборатория бренди кўринган бўлади.

Ленгдон иллуминатининг махфий буйруғи кулдан кўтарилганини тушунади. У жиноий ҳамжамиятнинг нишонини Ватикандан қидириш керак, деб гумон қилади, Римга етиб келади ва Швейсария гвардияси билан ҳамкорликда иш бошлайди. Унинг вазифаси понтификнинг хавфсизлигини таъминлашдир. Ватикан бўйлаб саёҳатда унга CЕРНнинг марҳум профессорининг асраб олинган қизи Витториа ҳамроҳлик қилади. У антиматерияли идишни топиши керак, акс ҳолда 24 соатдан кейин батарея тугайди ва ақл бовар қилмайдиган кучли портлаш содир бўлади. Папа сўнгги папа ҳисобланган Седе Ваканте вафотидан кейин ва конклав католик черковининг янги приматини номлаши керак бўлган Систине капелласида ўтиради. Қизиғи шундаки, тахт учун тўртта асосий номзоднинг бари ўғирлаб кетилади.

Ленгдон ўғирлашлар ортида Иллуминати турганига шубҳа қилмайди. У ўғирланган контейнер ва кардиналлар Иллуминатиларнинг яширин учрашув жойида эканлигидан шубҳаланади. Сўнги даврларда жамият сафига қўшилиш истагида бўлганлар, хочнинг юқори қисмини ташкил этувчи Римнинг тўрт бурчагида Иллуминати томонидан қолдирилган белгилар ёрдамида бу ерга йўл топишлари керак эди. Ватикан архивларида сақланаётган Галилей асарининг ягона нусхаси (у гўё иллуминатилардан бири) ёрдамида Ленгдон ўзи излаётган черковларнинг номларини босқичма-босқич аниқлашга муваффақ бўлади. Маслаҳатлар буюк ҳайкалтарош Бернинининг асарлари бўлиб чиқди, у ҳам гўёки иллуминатилардан бири ҳисобланади. Хочнинг ҳар бир чўққисида Ленгдон ўғирланган кардиналлардан бирининг жасадини кўкрагида қизиган темир билан ёндирилган асосий элементлардан бирининг амбиграммаси билан топади:

Санта Мария дел Пополо черковидаги Агостино Чиги пирамидали қабр тоши „маърифатпарварлар йўли“ нинг бошланғич нуқтасидир.
  • Рафаэл томонидан ишлаб чиқилган ва Бернини томонидан безатилган, Санта-Мария дел Пополо черковидаги Кидги черковида у кардинал Эбнерни тириклайин оғзида тупроқ билан тўлдирган ҳолатда топади. Унинг кўкрагида „ер“ сўзининг амбиграммаси бор.
  • Бернини майдонида, Санкт-Петербург собори олдида. Питер, у ўпкалари тешилган кардинал Ламассе (Ламассе) ни топади. Унинг кўкрагида „ҳаво“ сўзининг амбиграммаси бор.
  • Санта Мария делла Виттория черковида машҳур Бернини ҳайкали ўрнатилган „Авлиё Тереза экстази“ да Ленгдон олов устида осилган учинчи Кардинал Гидеранинг ўлигини топади, унинг кўкрагида „олов“ сўзининг амбиграммаси куйдирилиб ёзилган эди. Қўмондон Оливетти (Ватикан жандармерияси қўмондони) отишмада ҳалок бўлади, лекин Ленгдоннинг ўзи қочишга муваффақ бўлади.
  • „Маърифатлилар йўли“ нинг тўртинчи нуқтаси — Пиазза Навонадаги Тўрт дарёнинг Бернини фаввораси; унда қотил боғлаб кетган кардинал Баггиани чўктирилган ҳолатда топади, унинг кўкрагида „сув“ сўзининг амбиграммаси бор эди.

Ниҳоят, „маърифатлилар йўли“ Ленгдонни иллуминатиларнинг тахминий учрашадиган жойига — Муқаддас фариштанинг қадимий папа қал’асига олиб боради. У Нур ибодатхонасига кўтарилади ва Виттория билан биргаликда қотил билан мулоқот қилади. Пассеттодан фойдаланиб, у Виттория билан Ватикан саройига кириб боради. Маълум бўлишича, Cамерленго (Муқаддас Тахтнинг бўшлиги даврида Ватикан учун мас’ул руҳоний) Карло Вентреска CЕРН директори Максимилиан Колер билан шахсий аудитория учун нафақага чиққан. Бу уларнинг иллуминати фитнасининг бошида Колер эканлиги ҳақидаги шубҳаларини кучайтиради. Камерленгонинг қичқириғи билан унинг хоналари эшиги бузилади, Колер ўлимидан олдин видеотасвирни Ленгдонга топширишга муваффақ бўлади, уни отиб ўлдиришади.

Шу билан бирга, антиматерия портлашига бир неча дақиқа қолди. Швейсария гвардияси кардиналларни Ватикандан эвакуация қилишни бошлайди. Cамерленго собордан чиқишда ваҳий кўради ва Санкт-Петербург мақбарасига югуради. Бутрус, бу ерда унга юқоридан ваҳий қилинганидек, антиматерияли идиш бор. Портлашдан беш дақиқа олдин контейнерни эгаллаб олгач, у Ленгдон билан вертолётга сакраб тушишади ва осмонга учишади. Портлаш катта баландликда содир бўлади ва шунинг учун Рим аҳолиси учун зарарсиздир. Шаҳарни қутқарган камерленго парашюти Санкт-Петербург собори гумбазига тушади. Бутрус, у ерда кўплаб миннатдор одамлар уни кутиб олишади. Кардиналлар ҳис-ҳаяжон билан камерленгони янги папа этиб сайламоқчи эди.

Айни пайтда портлашдан мўжизавий тарзда омон қолган Ленгдон ҳам Тибер оролига боради. У кардиналларни йиғади ва уларга Колер қолдирган видеони кўрсатади. Ундан барча жиноятлар ортида аслида ким тургани аён бўлади. Витториянинг отаси билан антиматерия ишлаб чиқариш бўйича тажрибалар ҳақида бўлган учрашувда, марҳум дадам унга ўғил туғдирган фан эканлигини ҳисобга олиб, уларни маъқуллади. Бу сўзлар фанатик камерленгони папа бир марта аёл билан гуноҳ қилган, турмуш қурмаслик ваъдасини бузган ва шунинг учун ҳаётга нолойиқ деган фикрга олиб келди. У понтификни заҳарлади, антиматерия ва кардиналларни ўғирлашни ташкил қилди, сўнгра Римни портлашдан қутқариб, ҳақиқатда узоқ вақтдан бери мавжуд бўлмаган Иллуминати жамияти номи остида яширинди.

Китобнинг охирги саҳифаларида папанинг фарзанди „гуноҳсиз“ — сунъий уруғлантириш орқали ҳомиладор бўлгани ва бу боланинг ўзи камерленго эканлиги аниқланган. Иккинчиси тавба қилган ҳолда, Санкт-Петербург майдонида одамлар йиғилган жойда ўзини ёқиб юборади. Питер. Кардинал Саверио Мортати янги папа этиб сайланди.

Қаҳрамонлари

  • Роберт Ленгдон : Гарвард университетининг симвология фанлару бўйича профессори ва роман бош қаҳрамони. У Леонардо Ветранинг ўлдирилишини тергов қилишга ёрдам бериш учун CЕРНга жўнатилади. У Ҳаррис Твид кўйлагида, бўйинбоғли ва чино шим кийгани ҳолатда тасвирланган. Унинг исми Жон Ленгдонга берилган ҳурматдир.
  • Леонардо Ветра : CЕРНда ишлайдиган олим ва руҳоний. У қотил томонидан ўлдирилганида антиматерия устида тадқиқот олиб борар эди. У, шунингдек, Витториянинг асраб олган отаси ҳамдир.
  • Витториа Ветра : Леонардо Ветранинг асраб олинган қизи. У, худди отаси каби, CЕРНда ишлайди. У қаттиқ вегетариандир. Унинг тадқиқотлари биология ва физикага қаратилган. Ўқувчи романнинг бошида Виттория отаси билан антиматерияни тадқиқ қилишда биргаликда ишлаганлигини билиб олади.
  • Камерарий Карло Вентреска : Конклав пайтидаги бошқарувчи (папа палатаси томонидан сайланган). У папани ўлдиради, кейинчалик эса папа унинг биологик отаси эканлиги маълум бўлади. Унинг қотил билан муомала қилиш учун яширин исми " Янус " бўлиб, икки юзли ибтидо ва имтиҳо Рим худоси номидан олинган.
  • Кардинал Саверио Мортати : Конклавдаги энг катта кардинал ва Кардиналлар коллежининг ҳозирги декани . У марҳум папанинг „шайтон ҳимоячиси“ эди.
  • Командир Эрнесто Оливетти : Швейсария гвардияси коменданти . У дастлаб қотил билан гаплашмагунча Ленгдон ва Витториянинг даъволарига шубҳа билан қарайди. Швейсариялик гвардиячилар билан биргаликда Ватиканнинг бирон бир жойида яшириб қўйилган антиматерияни излайди. У „Санта Мария делла Виттория“ черковида қотил томонидан ўлдирилади .
  • Капитан Элиас Рочер : Қўмондон Оливеттидан кейинги иккинчи қўмондон. У Максимилиан Колер билан боғланиб, воқеаларнинг асл сабаби тўғрисида билимлари ҳақида гапиради. У лейтенант Шартранд томонидан ўлдирилди, у Рочер иллуминати эди, деган таассуротни қолдиради .
  • Ассасин : Янус ўз режаларини амалга ошириш учун ёллаган қотил. У Яқин Шарқдан бўлиб, роман давомида аёлларга бўлган садистик шаҳватини намойиш этади. У Леонардо Ветрани, Преферитиларни(папаликка номзодини қўйган тўрт кардинал) ва қўмондон Оливеттини ўлдиради. У „Cастел СантъАнжелода“ Ленгдон томонидан балкондан итариб юборилгани ва пастдаги тўп ўйинлари тўпламида белини синдириб ташлаганидан кейин вафот этади.
  • Максимилиан Колер : CЕРН директори. У фалаж бўлишига қарамай, CЕРНдагилар ундан қўрқишади. Унинг ногиронлар аравачасида компютер, телефон, пейжер, видеокамера ва қурол каби электрон жиҳозлар ўрнатилган. У дўсти Леонардо Ветранинг қотилини топишга ёрдам бериш учун Ленгдон билан боғланади. Колер ўзининг ногиронлигида черковни айблайди, чунки унинг ота-онаси болалигида унга христиан ақидаларига содиқ қолиб тиббий ёрдам кўрсатишдан бош тортишади. Шунинг натижасида Колер исён қилиш ортидан олим бўлади.
  • Гунтер Глик ва Чинита Макри : Би-Би-Cи мухбири ва унинг фотографи . Улар билан қотил, Ватиканда содир бўлаётган воқеалар юзасидан боғланади. Глик сенсациячи ва фитна назарияси журналисти сифатида машҳур обрўга эга бўлади. Макри эса фахрий оператор аёл ва Глик учун фолга айланади. Улар романдаги воқеалар, конклавнинг бошидан то Мортати папа этиб сайланишигача бўлган воқеалар ҳақида биринчи қўл билан маълумотга эгалик қилишади ва бутун дунёни бундан хабардор қилишади.
  • Лейтенант Чартранд : Ёш швейцариялик гвардия. У қўмондон Оливетти ва Капитан Рочер билан биргаликда Ватиканнинг бирон бир жойида яширинган антиматерияни излайди. Иллуминати деб адашиб, Капитан Рочерни отиб ўлдиради. Романнинг охирига яқин, у янги папа томонидан Иллуминати олмосини Ленгдонга муддациз қарзга бериш учун юборилади.
  • Кардинал Эбнер : Германиянинг Франкфурт шаҳридан келган тўртта афзалликлардан бири . У оғзига кир ва тупроқ орқали бўғилиб ўлдирилади.
  • Кардинал Ламассе : Париждан келган тўртта афзал кардиналлардан бири. У ўпкаси тешилиши ва қон кетишидан вафот этган.
  • Кардинал Гуидера : Испаниянинг Барселона шаҳридан келган тўртта афзал кардиналлардан бири . У тириклайин ёқиб юборилади.
  • Кардинал Баггиа : Италиянинг Милан шаҳридан келган тўртта афзал кардиналлардан папаликка энг муносиби; у қотил томонидан сувга чўктириб ўлдирилади.

Келишмовчиликлар

Китобнинг биринчи нашрида Римдаги жойларнинг жойлашуви ҳақидаги кўплаб маълумотлар ноаниқ, шунингдек, италян тилидан нотўғри фойдаланилган . Тил билан боғлиқ айрим муаммолар кейинги нашрларда тузатилди.[3]

Китобда ноаниқликларни кўрсатган фан, технология ва тарихни тушунтирувчи турли фантастик мутахассислар тасвирланган. Бунга антиматерия мунозаралари мисол бўла олади, унда китоб антиматерия фойдали ва амалий миқдорда ишлаб чиқарилиши ва чексиз қувват манбаи бўлиши мумкинлиги айтилади. CЕРН ўз веб-сайтида „Фаришталар ва иблислар“ ҳақида тез-тез сўраладиган саволларга жавоблар саҳифасини эълон қилди, унда антиматериядан энергия манбаи сифатида фойдаланиш мумкин эмаслиги ҳақида маълумот берилган, чунки уни яратиш у ишлаб чиқарадигандан энергиядан кўра кўпроқ энергия сарфига сабаб бўлади.[4]

„Ангелс & Демонс Деcодед“ номли Америка кабел телевидениэси тармоғидаги „ Тарих канали“ ҳужжатли филмининг премераси 2009-йил 10-майда, романнинг филмга мослашуви чиқишидан бироз олдин бўлиб ўтди. Ҳужжатли филмда роман ҳикоясининг турли асослари билан бир қаторда ундаги ноаниқликлар ҳам ўрганилади. Масалан, CЕРН ходимининг таъкидлашича, сўнгги 20 йил ичида ушбу об’ектда тахминан 10 миллиарддан бир грамм антиматерия ишлаб чиқарилган бўлиб, унинг портловчи рентабеллиги петарданикига тенг, бу романда тасвирланган таҳдид бўлиши учун зарур бўлганидан анча кам массадир.[5]

„Тҳе Бостон Глобе“ газетаси шарҳловчиси Бен Зиммернинг сўзларига кўра, романда папани танлашда рол ўйнаши кўрсатилган Иблиснинг ҳимоячиси папа йиғилишига ҳеч қандай алоқаси йўқ ва унинг ўрнига одамни авлиё сифатида канонлаштиришга қарши далилларни тақдим этиш учун ишлатилган . Зиммернинг қўшимча қилишича, „Иблиснинг ҳимоячиси“ романи нашр этилишидан 17 йил аввал, 1983 йилда Рим папаси Иоанн Павел ИИ томонидан бекор қилинган.[6]

Мослашув

2009-йилда америкалик жанговар, триллер филми, режиссёр Рон Ховард, Акива Голдсман ва Девид Коэпп томонидан ёзилди. Бу Ховард режиссёри бўлган 2006-йилда суратга олинган „Да Винчи коди“ филмининг давоми ва Роберт Ленгдон филм сериясининг иккинчи қисмидир . Бироқ, роман версияси „Да Винчи коди“ романидан олдин нашр этилган. Суратга олиш Рим , Италия ва Сонй Пиcтурес студиясида бўлиб ўтди (Калвер Сити, Калифорния) . Том Хенкс профессор Роберт Ленгдон ролини такроран ижро этди , Аелет Зурер эса сирли иллуминати террорчисидан етишмаётган антиматерия флаконини қайтариб олиш учун Ленгдонга қўшилган CЕРН олими доктор Виттория Ветра ролини моҳирлик билан ўйнади . Продюсер Браян Гразер, бастакор Ханс Зиммер ва ссенарий муаллифи Акива Голдсманлар қайта бирлашишди.[7]

Филм баъзи саҳналарида романдан кескин фарқ қилган. Филм бутун дунё бўйлаб 485 миллион доллар йиғди ва танқидчилар томонидан турли хил баҳоларга сазовор бўлди, улар уни аввалги филмга нисбатан яхшиланган деб ҳисоблашди. 2016-йил 28-октабрда „Инферно“ деб номланган филмнинг навбатдаги қисми чиқди.

Шунингдек қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Ангелс & Демонс“ (Wайбаcк Мачине сайтида Новембер 2, 2013, санасида архивланган). www.жоҳнлангдон.нет. Ретриэвед Аугуст 26, 2013.
  2. ↑ „Тҳе Тен Мост Фамоус Амбиграмс“. Амбиграм Магазине (2009-йил 20-апрел). 2010-йил 16-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 21-апрел.
  3. ↑ „Ангели э Демони ди Дан Броwн“. Ил Пиаcере Делла Леттура (2006). Қаралди: 2013-йил 26-август.
  4. ↑ „Cан антиматтер бе усед ас ан энергй соурcе?“. CЕРН. 2015-йил 10-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 3-август.
  5. ↑ Cомтоис, Давид; Ҳартфорд, Сcотт (Wритерс). Ангелс & Демонс Деcодед. Май 10, 2009. Ҳисторй (У. С. ТВ чаннел)|Тҳе Ҳисторй Чаннел.
  6. ↑ Мартин, Рачел (Марч 3, 2013). „Wҳо Ис Тҳе 'Девил’с Адвоcатеъ?“ НПР.
  7. ↑ ДиОрио, Cарл.. „'Ангелс & Демонс' ҳаулс $48 миллион“. Тҳе Ҳоллйwоод Репортер. Ниэлсен Бусинесс Медиа, Инc (17-май 2009-йил). 21-май 2009-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 11-январ 2010-йил.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi