Аппле А9 Аппле Инc томонидан ишлаб чиқилган 64 бит АРМ га асосланган чип тизими (СоC). ТСМC ҳамда Самсунг томонидан Аппле учун ишлаб чиқарилган, у 1-маротаба 2015-йилнинг 9-сентабрда тақдим этилган , иПҳоне 6С ва 6С Плусда пайдо бўлди[1]. Аппле ўзидан олдинги Аппле А8 га нисбатан 70%га кўпроқ CПУ унумдорлигига эга[1]. 2018-йилнинг 12-сентабрда иПҳоне 6С ва иПҳоне 6С Плус ҳамда 1-авлод иПҳоне С ишлаб чиқариш тўхтатилди , шу сабабли А9 чипларини ишлаб чиқарилиши ҳам тўхтатилди. иПҳоне 6С ва 6С Плус учун энг сўнгги дастурий таъминот янгиланишлари, шу жумладан, ушбу чипдан фойдаланадиган иПҳоне СЕ (1-авлод) вариантлари тизимлари иОС 15.7.6 бўлиб, 2023-йилнинг 18-майда чиқарилган, чунки улар 2022-йилда иОС 16 нинг чиқарилиши билан тўхтатилган . Ушбу чипдан фойдаланадиган 5-авлод иПад 2023-йилнинг 18-майда чиқарилган иПадОС 16.5 эди, чунки у иПадОС 17нинг 2023-йилда чиқарилиши билан тўхтатилган эди.

Дизайн

А9 Аппле томонидан ишлаб чиқилган 64 битли 1.85ГҲз эга бўлган АРМв8 Тwистер деб номланган 2 ядроли CПУ. иПҳоне 6С даги А9 пакетга киритилган 2 ГБ ЛПДДР4 оператив хотирага эга. А9 маълумотлар учун 64 КБ ва йўриқномалар учун 64 КБ Л1 кешига шу жумладан иккала процессор ядролари томонидан тақсимланган 3 МБ Л2 кешига ва бутун СоC га хизмат кўрсатадиган ҳамда жабрланувчи кеш сифатида ишлайдиган 4 МБ Л3 кешига эга[2]. А9 , шунингдек , 650 МГц частотали махсус ПоwерВР Сериэс7ХТ график процессорига эга бўлиб ва 6х шахсий шадер ядролари яна Аппле компиляторига эга ҳисобланади[3].

А9 янги тасвир процессорини ўз ичига олади ҳамда бу хусусият дастлаб А5 да тақдим этилган ва охирги мартаба А7 да янгиланган бўлиб, вақт ва фазовий шовқинни яхшироқ пасайтириш учун ҳамда маҳаллий оҳангларни хариталаш яхшиланган[4]. А9 тўғридан-тўғри ўрнатилган М9 ҳаракат процессорини бирлаштиради, шунингдек, бу хусусият дастлаб А7 билан бирга алоҳида чип сифатида тақдим этилган. Акселерометр; гироскоп; компас ва барометрга хизмат кўрсатишдан ташқари, М9 процессори Сири овозли буйруқларини таний олади[4].

А9 Ҳ.264 учун видео кодек кодлашни қўллаб-қувватлайди. Ҳамда у ҲЕВC[5] Ҳ.264, МПЕГ‑4 ва Мотион ЖПЕГ учун декодлашни қўллаб-қувватлайди[6].

А9 ПCИэ уланиши орқали алоқа қиладиган Аппле томонидан ишлаб чиқилган НВМе га асосланган контроллердан фойдаланадиган махсус сақлаш ечимига эга[7]. иПҳоне 6с нинг НАНД дизайни мобил қурилмаларда кенг тарқалган флеш-хотирадан кўра, шахсий компютер синфдаги ССДга кўпроқ ўхшайди. Телефонга тез-тез флеш-хотирага уланиш учун эММC ёки УФС дан фойдаланадиган рақобатчиларга нисбатан сезиларли даражада сақлаш самарадорлигини ошириб беради.

Микроархитектура

А9 микроархитектураси 2-авлод Cйcлоне (А8 чипида қўлланади) микроархитектурасига ўхшайди. Микроархитектуранинг баъзи хусусиятлари шулардан иборат:

Қувур чуқурлиги (босқичлари) 16
Эмиссия кенглиги 6 та микро-операция
РОБ 196 микро-операция
Юклашнинг кечикиши 8 цикл
Филиални нотўғри тахмин қилиш учун жарима 9
Бутун сонли қувурлар сони 4
Ўзгартирувчи АЛУ сони 4
Юклаш/сақлаш бирликлари 2
Бутун сонли қувур буфер ҳажми 48
Филиаллар сони 2
Билвосита филиал бирликлари 1
Филиал қувурлари буферининг ўлчами 24
ФП АЛУ

А8 га нисбатан унумдорликни оширишнинг тахминан ярми 1,85 ГҲз частотага тўғри келади. Тахминан чорак қисми яхшироқ хотира қуйи тизими эса (3 карра тезроқ ва каттароқ кешлар) келади. Қолган чорак микроархитектурани созлаш ва кичикроқ технология тугунидан келади.

Шифрлаш

Аппле маълумотларига кўра „Ҳар бир иОС қурилмаси флеш-хотира ва асосий тизим хотираси ўртасидаги ДМА йўлига ўрнатилган махсус АЭС 256 крипто двигателига эга, файлларни шифрлашни юқори самарадор қилади. Ҳамда А9 ёки ундан кейинги А серияли процессорларида флеш-хотира қуйи тизими фақат ДМА крипто двигатели орқали фойдаланувчиларнинг маълумотларини ўз ичига олган хотирсиага кириш ҳуқуқига эга бўлган изоляцияланган автобусда жойлашган.''

Иккиламчи манба (Чипгате)

Аппле А9 чиплари 2 та компания томонидан ишлаб чиқарилади :

(а) Самсунг

(б) ТСМC .

Самсунг версияси АПЛ0898 деб номланади ва у 14нм да ишлаб чиқарилади. ФинФЕТ жараёни ва 96 мм2 га тенг катта, ТСМC версияси эса 16 нм да ишлаб чиқарилган шунингдек АПЛ1022 деб номланади. ФинФЕТ жараёни ва 104,5 мм 2 катта.

Қисмлар ўртасида унумдорликда сезиларли фарқ бўлмаслиги керак эди[8]. Аммо 2015-йилнинг октабр ойида Самсунг компанияси томонидан ишлаб чиқарилган А9 чиплари бўлган иПҳоне 6С моделлари ТСМC томонидан ишлаб чиқарилган процессор оғир версияларига қараганда батареянинг ишлаш муддатини доимий равишда ўлчаганлигини даъво қилинган. Фойдаланиш; веб-саҳифалар ва графикалар унчалик фарқ қилмади[9]. Аппле жавоб берди: “Батарея қуввати тугамагунча процессорларни доимий оғир иш юки билан ишлатадиган синовлар ҳақиқий фойдаланишни акс эттирмайди" ва у мижозлар учун маълумотлари билан биргаликда ички тестлар атиги 2% ёки 3% фарқни кўрсатганини айтди[10][11].

Номлаш

Тwистер CПУ ядроси АРМ Ҳолдингс томонидан лицензияланган, шунингдек, АРМв8-А кўрсатмалар тўплами архитектурасини амалга оширса-да, бу мустақил процессор дизайни бўлиб, АРМ томонидан ишлаб чиқилган ҳамда 32 ни амалга оширадиган жуда эски, аммо шунга ўхшаш номдаги Cортех-А9 ва АРМ9 процессорлари билан боғлиқ эмас. Архитектуранинг бит АРМв7-А ва АРМв5Э версиялари ҳисобланади.

Галерея

Процессорлар визуал жиҳатдан деярли бир хил. Пакет бир хил ўлчамларга эга бўлиб(тахминан 15,0мм × 14,5мм) ва фақат белгилаш матини ҳамда юзаки фарқлар мавжуд. Пакет ичида кремний матрица ўлчамлари бўйича фарқланади.

Ўтмишдоши:
Аппле А8
Аппле А9
2015
Вориси:
Аппле А10 Фусион

АРКит

А9 процессори АРКит учун минимал талаб сифатида келтирилган[12].

Аппле А9 ни ўз ичига олган маҳсулотлар

Шунингдек қаранг

  • Аппле силиcон, Аппле томонидан ишлаб чиқилган АРМ-га асосланган процессорлар қатори.
  • Аппле А9Х

Маълумотномалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Аппле (2015-йил 9-сентябр). „Аппле Интродуcес иПҳоне 6с & иПҳоне 6с Плус“. Пресс-релиз.
  2. ↑ Смитҳ, Рян. „Cорреcтинг Аппле'с А9 СоC Л3 Cаче Сизе: А 4МБ Виcтим Cаче“. АнандТеч (2015-йил 30-ноябр). 2015-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 1-декабр.
  3. ↑ Кантер. „А Лоок Инсиде Аппле'с Cустом ГПУ фор тҳе иПҳоне“ (эн-УС). 2019-йил 27-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 27-август.
  4. ↑ 4,0 4,1 „иПҳоне 6с - Течнологй“. Аппле (2015-йил 8-сентябр). 2015-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 10-сентябр.
  5. ↑ Тҳомсон. „Интродуcинг ҲЕИФ анд ҲЕВC“ (Энглиш) Слиде 71 оф пресентатион. Аппле. 2021-йил 27-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-декабр.
  6. ↑ „иПҳоне 6с - Течниcал Спеcифиcатионс“. суппорт.аппле.cом. Қаралди: 2022-йил 5-ноябр.
  7. ↑ „Тҳе Аппле иПҳоне 6с анд иПҳоне 6с Плус Ревиэw“. Анандтеч (2015-йил 2-ноябр). 2016-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 4-апрел.
  8. ↑ Смитҳ, Рян. „Аппле'с А9 СоC Ис Дуал Соурcед Фром Самсунг & ТСМC“. АнандТеч (2015-йил 28-сентябр). 2015-йил 30-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 30-сентябр.
  9. ↑ Cуннингҳам, Андреw. „Самсунг вс. ТСМC: Cомпаринг тҳе баттерй лифе оф тwо Аппле А9с“. Арс Течниcа. Cондé Наст (2015-йил 12-октябр). 2015-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 13-октябр.
  10. ↑ „Аналйзинг Аппле'с Статемент он ТСМC анд Самсунг А9 СоCс“. АнандТеч. 2015-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 11-октябр.
  11. ↑ Барретт, Бриан. „Ит Доэсн'т Маттер Wҳич А9 Чип Ёур иПҳоне Ҳас. Гет Овер Ит“. Wиред. 12 Оcтобер 2015да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 11 Оcтобер 2015.
  12. ↑ „Фрамеwорк - АРКит“. 2017-йил 4-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-август.