Apridon
Апридон ёки Афридон (грузинча: აფრიდონი) ХИИ аср грузин сиёсатчиси, қарам „азнаури“ бўлиб, у мсахуртухуцеси („хизматчилар устаси“) даражасига кўтарилган.
Қадимги, тез-тез қўзғолон кўтарадиган грузин феодал зодагонларидан кескин фарқли ўлароқ, Апридон Грузия шоҳ саройида қирол Георгий ИИИ (тах. 1156–1184)га содиқ хизмат қилган давлат арбоби бўлган. Апридон 1184-йилда малика Тамаранинг тахтга ўтириши чоғида унга хизмат қилган.
Тарих
1177-йилда Георгий ИИИ зодагонларнинг исёнкор фраксияси билан юзма-юз келди. Қўзғолончилар Георгийни тахтдан ағдариб, унинг акасининг ўғли Демнани шоҳ қилишни мўлжаллаган эдилар; бу эса, асосан, тождор даъвогарнинг қайнотаси, Ани ноиби ва қудратли, шуҳратпараст Орбели уруғи бошлиғи, амирспасалар Иване Орбели бошчилигидаги зодагонлар учун тож ҳокимиятини заифлаштиришга баҳонаси эди холос[1]. Исёнчилар Демнани Агара қал’асида шоҳ сифатида кўриб, тож кийдирадилар ва 30 минглик қўшин билан Грузия пойтахти Тбилисига томон йўл олишади. Георгий ҳаётини шоҳ гвардияси сақлаб қолади. У қипчоқ қўмондон Қубасар ва Апридон бошчилигидаги қуролли жамоа эди, шундан сўнг Апридон мсахуртухуцеси лавозимига кўтарилган. Унга Жавахетидаги чегаравий ҳудудларни ҳимоя қилиш учун Тмогви ва Триалети устидан ер эгалик ҳуқуқлари берилади.
Георгий ИИИ вафотидан сўнг, малика Тамара тахт ворислиги борасида катта қаршиликларга дуч келган. Бу қаршилик отасининг репрессив сиёсатига жавобан ва янги ҳукмдорнинг заиф томонларидан бири деб қабул қилинган жинси – аёллиги туфайли янада кучаяди[2]. Аристократ феодал зодагонлар ўз нафратларини асосан исён пайтида шоҳ Георгий ИИИга беқиёс хизмат кўрсатган амирспасалар Қубасар ва қарам „азнаури“ бўлган, аммо мсахуртухуцеси даражасига кўтарилган Апридонга қаратадилар. Зодагонлар уларнинг лавозимдан олиниши, барча мулк ва унвонларидан маҳрум этилишини талаб қиладилар. Малика ён беришга мажбур бўлади. Апридон барча унвонлари ва мулкларидан маҳрум этилади.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Кҳазанов & Wинк 2001, сс. 48–49.
- ↑ Эастмонд 1998, с. 108.
Адабиётлар
- Эастмонд, Антонй. Ўрта аср Грузиясида шоҳона тасвирлар. Университй Парк, ПА: Пеннсйлваниа Стате Пресс, 1998. ИСБН 0-271-01628-0.
- Кўчманчилар ўтроқ дунёда. Лондон ва Ню-Ёрк: Роутледге, 2001. ИСБН 0-7007-1369-7.