Ардин (араб. ạрдйн, МПА/а р д и ː н /) — Ғарбий Африкада кенг тарқалган чолғу асбоби — арфа. Мавританиялик гриот ижрочиларининг севимли чолғуси[1] [2]. Туарег аёллари орасида ҳам анча машҳур[3].

У 11-14 торга эга бўлиб, улар чалинганида томошабинларга қаратилади (корадан фарқли ўлароқ)[1]. Ардин арфанинг рамаси вазифасини бажарувчи узун ёғоч ва кадидан (калабас) ясалади[1]. Калабашнинг одатдаги диаметри 40 см, рама узунлиги 1 м[4] бўлади. Калабас устига қўй териси тортилади[4]. Торлар рамага ўрнатилган қозиқларга боғланади, корпусида эса ёғочдан эгиб ясалган остонача тутади[4].

Тарихий жиҳатдан, ушбу чолғу асбоби Миср арфасининг такомиллашган намунаси бўлиб, номаълум бир вақтда унга қозиқлар ўрнатилган[3]. Кора ва ардин чолғулари ўртасида боғлиқлик мавжуд; иккала чолғу асбобида ҳам асосан аёллар ўйнайди ва кўпинча жўрликда чалинади[1]. Бундан ташқари, ардин кора чолғусининг айрим тузилмавий хусусиятларини ўзлаштирган[3]. Ардинда мусиқа чалаётганда, икки қўлда ҳам бир қўлда ҳам чалиш мумкин. Бир қўл билан чалганда иккинчи қўл билан гўё ноғора чалгандек корпусига уриб турилади[4]. Ардин, шунингдек, аёллар қўшиғига жўр бўлади[4]. Одатда пентатоник усулда созланади[2].

Машҳур Ардин ижрочилари:Дими Минт Абба, Нура Минт Сеймали ва Малума Минт Ал Маидалардир.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Ҳале 1994.
  2. ↑ 2,0 2,1 Громыко 1987.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Бленч.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Грове 2014.

Адабиётлар

  • К.А. Гоурлай. Ардин. Охфорд Университй Пресс, 2014.  (субсcриптион реқуиред)
  • Тҳомас А. Ҳале. Гриоттес: Фемале Воиcес фром Wест Африcа. — 1994. — Т. 25.
  • Африка: энциклопедический справочник. Москва: Советская энциклопедия, 1987. 
  • Рогер Бленч, Маллам Дендо. „Реcонструcтинг Африcан мусиc ҳисторй: метҳодс анд ресулц“. Қаралди: 2020-йил 6-август.[сайт ишламайди]

Ҳаволалар