Arik Kiv sahifasining manbasini koʻrish

{{Olim bilgiqutisi
| ismi                  =
| tasvir                =
| tasvir_eni            =
| izoh                  =
| tavallud_sanasi      = [[1935-yil]] [[28-iyul]] 
| tavallud_joyi        = [[Odessa]], [[Ukraina SSR]], {{SSSR}}
| vafot_sanasi = <!-- {{vafot sanasi|Yil|Oy|Kun}} -->
| vafot_joyi =
| istiqomat_joylari =
| fuqaroligi = {{SSSR}} {{bayroq|Ukraina}}
| millati =
| sohasi = Fizika
| ish_joylari = [[Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi]] [[Toshkent davlat texnika universiteti]] Krivorj davlat pedagogika universiteti
| institutlar =
| alma_mater =[[Odessa universiteti]]
| tezis_sarlavhasi =
| akademik_rahbarlari =
| mashhur_shogirdlari =
| mashhur_ishlari =
| oʻtkazayotgan_taʼsiri =
| koʻrsatgan_taʼsiri =
| mukofotlari = [[File:Medal State Prize Soviet Union.png|30px|Medal State Prize Soviet Union]] [[File:UKRAINE-AWARD-STATE-PREM-2.png|30px|UKRAINE-AWARD-STATE-PREM-2]] [[File:Значок «Відмінник народної освіти УРСР» (cropped).jpg|30px|Znachok „Vіdmіnnik narodnoї osvіti URSR“ (cropped)]][[File:Zaslprcosvita.jpg|30px|Zaslprcosvita]]
| turmush_oʻrtogʻi =
| dini =
| vebsayt =
}}
'''Kiv Arik (Arnold) Yefimovich''' ([[1935-yil]] [[28-iyul]] [[Odessa]]da tugʻilgan) – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] va ukrain fizigi. [[Fizika]]-[[matematika]] fanlari doktori (1978), [[professor]] (1982).

== Hayoti ==
U [[1935-yil]] [[28-iyul|28-iyulda]] [[Odessa]] shahrida tugʻilgan [[1959-yil|1959-yilda]] [[Odessa universiteti|Odessa davlat universitetini]] tamomlab, [[1960-yil|1960]]—[[1972-yil]]larda [[Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi|Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasida]] ([[Toshkent shahri]]) ishlagan ([[Yadro fizikasi]] va [[elektronika]] instituti ilmiy xodimi, ayni paytda fizika-matematika fanlari boʻlimi ilmiy kotibi). [[1962-yil|1962]]—[[1970-yil]]larda [[Atom energiyasi|Atom energiyasidan]] tinch maqsadlarda foydalanish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengashning ilmiy kotibi, [[Toshkent davlat texnika universiteti|Toshkent politexnika instituti]] oʻqituvchisi boʻlgan.
[[1972-yil|1972]]—[[1983-yil|1983-yillarda]] Krivoy Rog pedagogika institutida fizika kafedrasi mudiri, [[1983-yil|1983-yildan]] [[K. D. Ushinskiy nomidagi Janubiy Ukraina milliy pedagogika universiteti|Janubiy Ukraina pedagogika universitetida]] (Odessa): nazariy fizika kafedrasi mudiri va [[2006-yil|2006-yildan]] fizik-matematik modellashtirish kafedrasi mudiri lavozimlarida faoliyat olib borgan.

== Ilmiy faoliyati ==
Qattiq jismlar boʻyicha mutaxassis. Kaliy sulfidida radiatsiya taʼsiri muammosini oʻrgangan. Yarimoʻtkazgichlarda pol osti nurlanish effektlari va radiatsiya bilan stimulyatsiya qilingan diffuziya nazariyasini ishlab chiqqan. Elektron asbob-uskunalar va qurilmalar materiallarining strukturaviy shikastlanishiga kam energiyali nurlanish taʼsirini isbotlagan. Materiallarning tabiiy qarish mexanizmlarini aniqlab, materiallar va asboblarning foydalanish resursini aniqlash vositalarini ishlab chiqadi.

70 ta ilmiy maqolalar muallifi. [[Praga universiteti|Praga]] va [[Latviya universiteti|Riga universitetlari]] ilmiy kengashi aʼzosi. Soros professori.

=== Ilmiy ishlari ===

1. Yarimoʻtkazgichlarda nuqsonlarning hosil boʻlishi va migratsiyasi mexanizmlari / M., [[1981-yil]].

2. Qattiq jismli [[elektronika]]da radiatsiya usullari / M., 1990-yil.

3. Qattiq sirtlarni yoʻq qilish mexanizmlari induktsiyalangan elektron qoʻzgʻalishlar // Qattiq jismlardagi [[elektron]] va [[atom]] jarayonlarini kompyuter modellashtirish. Boston; London; Dordrext, [[1997-yil]].

4. NROM xotira tranzistorlarida HT Vt siljishining tabiati // Elektron qurilmalarda IEEE tranzaktsiyalari. [[2006-yil]]. jild. 53.

5. Teskari yoʻnaltirilgan metall oksidi / kremniy tuzilmalarining nurlanish natijasida kelib chiqqan pulsatsiyalari // Ilova. fizika. Xatlar. [[2007-yil]]. jild. 91 (birgalikda yozilgan).

6. Prognoz qilingan tuzilishga ega boʻlgan nanozarrachalarning ion nurlari natijasida hosil boʻlishi. Ekologik xavfsizlik uchun nanoqurilmalar va nanomateriallar. Berlin, 2011-yil (birgalikda yozilgan).

== Mukofotlari ==

* Fan va texnika sohasidagi Ukraina SSR Davlat mukofoti (1983-yil 13-dekabr);
* [[SSSR]] Davlat mukofoti (1988)<ref>{{Veb manbasi |url=Кив, Арик Ефимович // Енциклопедія сучасної України : [укр.] : у 30 т. / НАН України, Наукове товариство ім. Шевченка, Институт энциклопедических исследований НАН Украины. — К., 2001—…. — ISBN 944-02-3354-X. |sarlavha=Кив, Арик Ефимович // Енциклопедія сучасної України  |familiya=Кив |ism=Арик}}</ref>;
* Ilmiy tadqiqotlardagi yutuqlari uchun Ukraina Milliy Fanlar Akademiyasi Prezidentining diplomi (2010);
* Ukraina SSR xalq taʼlimi aʼlochisi<ref name="prussr">[http://www.kdpu-nt.gov.ua/uk/content/cykl-robit-fizychni-osnovy-upravlinnya-vlastyvostyamy-materialiv-ta-pryladiv-tverdotilnoyi Цикл работ «Физические основы управления свойствами материалов и приборов твердотельной электроники действием радиации».] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20231116050823/http://www.kdpu-nt.gov.ua/uk/content/cykl-robit-fizychni-osnovy-upravlinnya-vlastyvostyamy-materialiv-ta-pryladiv-tverdotilnoyi |date=2023-11-16 }}{{ref-uk}}</ref>;
* Ukrainada xizmat koʻrsatgan taʼlim xodimi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* Kiv, Arik Yefimovich // Yensiklopedіya suchasnoї Ukraїni : [ukr.] : u 30 t. / NAN Ukraїni, Naukove tovaristvo іm. Shevchenka, Institut ensiklopedicheskix issledovaniy NAN Ukraini. – K., 2001—…. – <nowiki>ISBN 944-02-3354-X</nowiki>.
*  Kiv Arik Yefimovich // Ensiklopediya Krivorojya : [ukr.] : u 2 t. / Sost. V. F. Buxtiyarov. – Krivoy Rog : Yavva, 2005. – T. 1. A—K. – S. 551. – 704 s. – 2600 ekz. – <nowiki>ISBN 966-96328-1-1</nowiki> (t. 1. A—K).
* Kіv Arіk Yuximovich [doktor fіziko-matematichnix nauk, profesor, zavіduvach kafedri fіziki KDPІ 1972—1984 rr.] // Profesori Krivorіzkogo pedagogіchnogo / uporyad.: V. A. Fіnіcheva, O. A. Dіkunova; redkol.: Ya. V. Shramko (golova), O. A. Ostroushko, V. P. Lisechko, І. V. Shelevitskiy, L. V. Burman, G. M. Vіnyar, M. V. Vardanyan (lіt. red.). – Kriviy Rіg, 2015. – S. 86—87.{{Uk icon}}
* Kіv Arіk Yuximovich // Viщa pedagogіchna osvіta і nauka Ukraїni: іstorіya, sogodennya ta perspektivi rozvitku. Dnіpropetrovska oblast / NAPN Ukraїni; Іn-t viщoї osvіti; redkol.: Ya. V. Shramko [ta іn.]. – K., 2011. – S. 111.{{Uk icon}}
* Kіv Arnold Yuximovich // Vchenі vuzіv Odesi: bіobіblіografіchniy dovіdnik. Vip. 2. Prirodnichі nauki. 1946—2017. Ch. 4. Fіziki. Astronomi / ONNB; uporyad. A. V. Іvanchenko; nauk. kerіvnik G. S. Dragan; red. І. S. Shelestovich. – Odesa, 2018. – 256 s. – S. 72—74.{{Uk icon}}

== Havolalar ==

* [https://pdpu.edu.ua/fakulteti/34-fiziko-matematichnij-fakultet/kafedra-innovatsijnikh-tekhnologij-metodiki-navchannya-prirodnichikh-distsiplin Kiv Arnold Yuximovich.] Arxivnaya kopiya{{Uk icon}}

[[Turkum:SSSR fiziklari]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1935-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:28-iyulda tugʻilganlar]]
[[Turkum:SSSR Davlat mukofoti laureatlari]]
[[Turkum:Fizika-matematika fanlari doktorlari]]
[[Turkum:Toshkent davlat texnika universiteti oʻqituvchilari]]