Ариокарпус (лотинча: Ариоcарпус) — кактуслар оиласига мансуб ширалилар туркум. Ном таржимасининг иккита тури мавжуд: „ровон меваси“ (Ариа дан — тоғкулининг кичик тури) ёки „нок шаклидаги“ (Собрес Ариа дан — нок тури)[1].

Тавсиф

Пояси паст, яссиланган, кулранг-яшил ёки кулранг-жигарранг, диаметри 12 см гача, қаттиқ делтосимон, призматик ёки учбурчакли, 3-5 см узунликдаги кучли қалинлашган папилла билан қопланган плиткалар каби. Папиллаларнинг учларида умуртқа поғонасини кўтарадиган ареоланинг тиканли қисми жойлашган.

Юмалоқ Ариакарпус учун тўмтоқ ареоланинг гулли ва тиканли қисмларини босқичма-босқич ажратиш ва иккинчисининг папилла тепасида кейинги ривожланиши билан тавсифланади. Бундай ареола мономорфик деб аталади.

Ариокарпусларда шира ўтказувчи каналларнинг кенг тизими ва унинг тўпланиши учун шолғомга ўхшаш массив илдиз мавжуд.

Гуллари қўнғироқсимон, оқ, сариқ, қизил, диаметри 3-5 см, ўсиш жойига яқин жойда пайдо бўлади. Мевалари оқ, яшил ёки қизғиш тусли, гўштли, юмалоқ ёки чўзинчоқ, узунлиги 1,5-2,5 см гача. Уруғлар майда.

Тарқалиши

Туркумнинг табиий диапазони Техас штати (АҚШ) ва Мексиканинг Коаҳуила, Нуэво Леон, Сан Луис Потоси ва Тамаулипас штатларидир. Туркум вакиллари тош, тошлоқ, калкерли тупроқларда учрайди.

Систематика

Туркум биринчи марта 1838-йилда Майкл Жозеф Счеидwеилер (1799-1861) томонидан тасвирланган.

Ариокарпус туркуми 6-8 турни ўз ичига олади:

  • Ариоcарпус агавоидес — Ариокарпус агавовидний;
  • Ариоcарпус бравоанус;
  • Ариоcарпус cонфусус;
  • Ариоcарпус фиссуратус;
  • Ариоcарпус коцчоубеянус;
  • Ариоcарпус ретусус Счеидw., 1838 — Ариокарпус притуплённий;
  • Ариоcарпус сcапҳарострус Боэд. — Ариокарпус килевидний;
  • Ариоcарпус тригонус (Ф.А.C.Wебер) К.Счум. — Ариокарпус треуголний.

Синонимлар

  • Росеоcаcтус А.Бергер, 1925-йил;
  • Неогомесиа Кастанеда, 1941-йил;
  • Неогомезиа.

Адабиётлар

  • Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ. (ред. Григорьев Д. и др.) — Кöнеманн, 2006 (русское издание). — С. 111. — ИСБН 3-8331-1621-8.
  • Мохов Е. Р. Кактусы. — СПб.: ООО «Издательский Дом „Кристалл“», 2003. — С. 99 ИСБН 5-306-00172-6
  • Борисенко Т. И.. Кактусы. Справочник. Киев: Наукова думка, 1986 — 26—27-бет. 
  • Урбан, А. Колючее чудо.— Братислава: Веда, 1976. — С. 276—277.

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы АПГ» статьи «Двудольные».