Aror jangi
| Арор жанги | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
| Умавийлар халифалиги | Синдҳ сулоласи
| ||||||
| Кучлар | |||||||
| 20 000 | 20 000–25 000[1][2] 50 000 (замонавий ҳисоб-китоблар) | ||||||
Арор жанги – 711-йилда Муҳаммад ибн ал-Қосим бошчилигидаги Умавийлар қўшини ҳамда Синдҳдаги Браҳманлар сулоласи ҳукмдори Рожа Даҳирнинг қўшини ўртасида бўлиб ўтган жанг. Арор (Роҳри) яқинида бўлиб ўтган бу жангда Муҳаммад ибн ал-Қосимга қарши Рожа Даҳирнинг аскарлари ҳамда Жатлар саф тортган[3]. Бу жанг Рожа Даҳирнинг сўнгги ҳарбий тўқнашуви бўлиб, Умавийлар қўшини уни Ҳинд дарёси яқинида мағлубиятга учратган ва Рожа Даҳир ҳалок бўлган.
Жанг
Жанг Ҳинд дарёсининг чап қирғоғида бўлиб ўтган. Ўша пайтларда бу жой Живар, Бет ва Равер деб аталган[4]. Дебал қамал қилингандан сўнг Муҳаммад ибн Қосим Эрондан яна 2000 нафар отлиқ аскарларни олиб, асосий қўшинига қўшилган ва аскарлар сонини 20 000 кишига етказиб, Арор томон йўл олган. Муҳаммадга Рожа Даҳирнинг қўшинлари қаршилик кўрсатди. Тарихчи Чач Наманинг маълумотларига кўра, ҳар иккала томонда аскарлар сони 20 000-25 000 атрофида бўлган. Замонавий тарихчилар, жумладан, ҳинд тарихчиси К. С. Лалнинг фикрича, аскарлар камида 50,000 кишини ташкил қилган[5][6][7][8].
Муҳаммад ибн ал-Қосим вазиятдаги номутаносибликни кўриб, ўз қўшинини қулай жойга жойлаштирган ва рақибнинг ҳужумини кутган. Жанг пайтида оловли ўқ Даҳир минган филига теккан. Фил ваҳимага тушиб, назоратни ёқ’отган[9]. Даҳир жанг қилишда давом этган, бироқ бўйнига ўқ тегиб, ҳалок бўлган. Даҳирнинг ўлими ва катта йўқотишлар туфайли унинг қўшини тарқаб кетган ва жанг Умавийларнинг тўлиқ ғалабаси билан якунланган[10][11].
Жанг оқибати
Ғалабадан кейин Муҳаммад ибн Қосим Рожа Даҳирнинг жасадини топиб, ал-Ҳажжожга жўнатган. Шундан сўнг у ўз қўшинини Ревар қал’асини қамал қилиш учун юборган[12]. Уруш пайтида Ража Даҳирнинг ўғли Браҳманободга чекинган эди, бу орада Даҳирнинг беваси Рани Баи Муҳаммад Қосим қўшинларига асир тушмаслик учун жавҳар маросимини амалга оширди, яъни ўзини ва бошқа аёлларни тириклайин ёқиб юбориш орқали жонига қасд қилган[13].
Манбалар
- ↑ Кҳушалани, Гобинд. Чачнамаҳ Ретолд : Ан Аccоунт Оф Тҳе Араб Cонқуэст Оф Синдҳ. Библиопҳиле Соутҳ Асиа, 2006 — 127-бет. ИСБН 9788185002682.
- ↑ Сāвитрī Котūмал Мансукҳāнī, Рāму Амарлаʻлу Панжвāṇī. Синдҳ ланд оф ҳопе анд глорй. Ҳар-ананд публиcатион, 2002 — 103-бет. ИСБН 9788124108468.
- ↑ Wинк, Андрé (2002), Ал-Ҳинд: Тҳе Макинг оф тҳе Индо-Исламиc Wорлд, Вол 1: Эарлй Медиэвал Индиа анд тҳе Эхпансион оф Ислам, Брилл, ИСБН 9780391041738, пп=201–205.
- ↑ Жоурнал оф тҳе Асиатиc Соcиэтй оф Бенгал (эн). Соc., 1887 — 330–331-бет.
- ↑ Рапсон, Эдwард Жамес. Тҳе Cамбридге Ҳисторй оф Индиа: Туркс анд Афгҳанс, эдитед бй W. Ҳаиг (эн). С. Чанд, 1958 — 5-бет.
- ↑ Wйнбрандт, Жамес. А Бриэф Ҳисторй оф Пакистан (эн). Инфобасе Публишинг, 2009 — 48-бет. ИСБН 978-0-8160-6184-6.
- ↑ Лал, Кишори Саран. Эарлй Муслимс ин Индиа (эн). Боокс & Боокс, 1984 — 14–19-бет. ИСБН 978-81-85016-08-5.
- ↑ Сатяпал. Сихтй Еарс оф Cонгресс: Индиа Лост; Индиа Регаинед, а Детаилед Реcорд оф Иц Струггле фор Фреэдом (эн). Лион Пресс, 1946 — 32–36-бет.
- ↑ Сатяпал. Сихтй Еарс оф Cонгресс: Индиа Лост; Индиа Регаинед, а Детаилед Реcорд оф Иц Струггле фор Фреэдом (эн). Лион Пресс, 1946 — 32–36-бет.
- ↑ Меҳта, Ж. Л.. Вол. Иии: Медиэвал Индиан Соcиэтй Анд Cултуре (эн). Стерлинг Публишерс Пвт. Лтд — 12-бет. ИСБН 978-81-207-0432-9.
- ↑ Кадян, Амир. Кноw Тҳе Жат (эн). БлуэРосе Публишерс, 2020-04-02 — 10-бет.
- ↑ Меҳта, Ж. Л.. Вол. Иии: Медиэвал Индиан Соcиэтй Анд Cултуре (эн). Стерлинг Публишерс Пвт. Лтд — 12-бет. ИСБН 978-81-207-0432-9.
- ↑ Лал, Кишори Саран. Эарлй Муслимс ин Индиа (эн). Боокс & Боокс, 1984 — 14–19-бет. ИСБН 978-81-85016-08-5.