Asbaj
Асбаж (арабча: الاثبج) — Бану Ҳилалнинг қуйи қабилаларидан бири[1][2]. 11-асрда Арабистон яриморолидан Шимолий Африкага кўчиб ўтган Араб қабилаларининг йирик иттифоқ таркибида.
| Асбаж الاثبج | |
|---|---|
| Этник таркиби | Араб |
| Келиб чиқиши | Бану Ҳилол |
| Тили | Араб тили |
| Дини | Ислом |
Тарих
Асбажлар Рияҳ ва Зуғба билан бирга Бану Ҳилалнинг уч асосий бўлинмасидан бири бўлган[1][2]. Ибн Халдунга кўра, Ҳилолийлар босқини даврида Бану Ҳилалнинг энг муҳим қабилаларидан бири бўлган Асбаж Гарфа ва Дриддан таркиб топган[2]. 12-асрда Асбажлар ғарбда Тлемсендан шарқда Жазоиргача чўзилган ҳудудни эгаллаган Зуғба қабиласидан жануб ва шарқда жойлашган ҳудудларда яшаган[3].
Лео Африcанус Асбажлар ҳақида шундай ёзади:[4] Ал-Мансурнинг асосий ёлланма жангчилари бўлган Атҳбежлар Доуккалада ва Тадла текисликларида яшайди; сўнгги пайтларда улар Португалия қироллари ва ба’зан Фос қиролидан кўп азият чекди. Улар 100 000 ва ундан ортиқ жангчига эга бўлиб, ярмидан кўпи отлиқдир.
Алмоҳадлар томонидан Бану Ҳилал мағлуб этилгач, Алмоҳад ҳукмдори Абдулмўмин Марказий Мағриб ва Ифриқияни забт этганидан сўнг, Бану Ҳилал қабилалари Мағриб ал-Ақса атрофларига кенг кўламда қайта кўчирилди. Бу сиёсат Яъқуб ал-Мансур каби бошқа Алмоҳад ҳукмдорлари даврида ҳам давом этди. Ибн Халдун ўзининг Китоб ал-Ибар асарида қайта жойлаштирилган араб қабилаларининг тақсимотини қайд этиб, Асбажнинг айрим кланлари Тамасна текисликларига жойлаштирилганини айтади[5].
Қуйи бўлинмалар
Асбаж қуйидаги қабилаларга бўлинади:[6]
- Дрид (Дурайд деб ҳам ёзилади)
- Гарфа
- Амоур
- Даҳҳак ва Ияд
- Латиф
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Баадж, Амар С.. Саладин, тҳе Алмоҳадс анд тҳе Банū Гҳāния: Тҳе Cонтест фор Нортҳ Африcа (12тҳ анд 13тҳ cентуриэс) (эн). Нетҳерландс: Брилл, 2015 — 24–25-бет. ИСБН 978-90-04-29857-6.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Идрис, Ҳ.Р.; Счлеифер, Ж. (2012) (эн). Ҳилāл. Брилл. дои:10.1163/1573-3912_ислам_cом_0287. ҳттпс://референcеwоркс.брилл.cом/дисплай/энтриэс/ЭИЭО/CОМ-0287.хмл. Қаралди: 2024-11-11.Асбаж]]
- ↑ Баадж, Амар С.. Саладин, тҳе Алмоҳадс анд тҳе Банū Гҳāния: Тҳе Cонтест фор Нортҳ Африcа (12тҳ анд 13тҳ cентуриэс) (эн). Нетҳерландс: Брилл, 2015 — 72-бет. ИСБН 978-90-04-29857-6.
- ↑ Африcанус, Лео. Тҳе Cосмограпҳй анд Геограпҳй оф Африcа (эн). Рандом Ҳоусе, 2023-03-02 — 18-бет. ИСБН 978-0-14-199882-4.
- ↑ Баадж, Амар С.. Саладин, тҳе Алмоҳадс анд тҳе Банū Гҳāния: Тҳе Cонтест фор Нортҳ Африcа (12тҳ анд 13тҳ cентуриэс) (эн). Нетҳерландс: Брилл, 2015 — 60-бет. ИСБН 978-90-04-29857-6.
- ↑ Мерcиэр, Эрнест. Ҳистоире де л'Африқуэ септентрионале (Бербéриэ) депуис лес темпс лес плус реcулéс жусқу'à ла cонқуêте франçаисе (1930) (фр). Эрнест Лероух, 1888.