Ziyosfera

Asikkala

Асиккала (Финча талаффузда: [ˈɑсикːɑлɑ]) Финландиядаги мунисипалитет . Унинг ўрни Вäакси да, Пäижäнне кўлининг қирғоғида жойлашган. Ушбу мунисипалитет жанубий Финландия вилоятида жойлашган ва Пäижäнне Тавастиа вилоятининг бир қисми ҳисобланади. Асиккалага қўшни бўлган муниципалитетлар – Хäмеэнлинна, Ҳеинола, Ҳоллола, Лаҳти, Падасжоки ва Сйсмä .

Муниципалитетда 8003 нафар аҳоли истиқомат қилади (2023-йил 28-феврал) ва майдони 755,55 квадрат километр (291,72 квадрат миля), шундан 192,13 квадрат километр (74,18 квадрат миля) сувдир. Аҳоли зичлигиАҳоли зичлиги – ҳар квадрат километрга 14,2 нафар киши (37 квадрат миля).

Муниципалитет 1996 йилдан бери қонун билан бир тилдан яъни фин тилидан фойдаланиб келади.

Тарих

Асиккалада тахминан милоддан аввалги 3000 йилга тўғри келадиган об’эктлар яъни асбоблар топилган. Калкиккен қишлоғидаги Котасаари ороли ҳам топилмаларнинг муҳим манбаи бўлган; оролдаги турар-жой тош даврига бориб тақалади. О'рта Асрларда Асиккала ҳудудида яшовчи овчилар Пäижäнне бўйлаб шимолга саёҳат қилишган. Муниципалитетдаги энг қадимги қишлоқлар Калккинен ва АнианпелтоАнианпелто бўлиб, уларнинг биринчисида Иисаккила ёки Калккинен номи билан танилган ҳудуддаги энг катта мулк жойлашган[1].

Асиккала биринчи марта 1443 йилда Сйсмä билан чегара низоси тўғрисидаги ҳужжатда ёзма равишда эслатиб ўтилган. У 1445 йилда маъмурий черков сифатида эслатиб ўтилган, солиқ бўйсуниши Виитаила, Асиккала ва Уражäрви, кейинроқ Рууҳижäрви қишлоқларини ўз ичига олган. Настола замонавий куни. 1600-йилларнинг бошларида Асиккала Ҳоллола она черковидан мустақил черков черковига айланди.

Қишлоқлар

Уражäрви Манор музейи

1967 йилда Асиккалада қуйидаги 24 та қонун билан тан олинган қишлоқлар (ҳенкикиржакйлäт) мавжуд бўлган[2]: 

Демография

2020-йилда Асиккал аҳолисининг 13,3 фоизини 15 ёшгача бўлган ёшлар, 52,7 фоизини 15 ёшдан 64 ёшгача бўлган ёшлар, 34,0 фоизини 64 ёшдан ошганлар ташкил этди. Ўртача ёш 49,9 ни ташкил этди, бу мамлакат ўртача 43,4 ва минтақавий ўртача кўрсаткичдан юқори 46.1. Финландияда сўзлашувчилар аҳолининг 97,4 фоизини, швед тилида сўзлашувчилар 0,2 фоизини, чет тилида сўзлашувчилар улуши эса 2,4 фоизни ташкил этди. Чет эл фуқаролари умумий аҳолининг 1,8% ни ташкил этди.

1975 йилдан 2020 йилгача Асиккала умумий аҳолисининг ривожланишини тавсифловчи қуйидаги жадвалда 2021 йилдаги муниципалитетнинг майдони кўрсатилган.

Аҳолининг ўсиши
ЙилАҳоли±%
19757,798—    
19808,251+5.8%
19858,564+3.8%
19908,822+3.0%
19958,782−0.5%
20008,644−1.6%
20058,56−1.0%
20108,552−0.1%
20158,287−3.1%
20208,059−2.8%

Шаҳар ҳудудлари

2019-йилда жами 8083 нафар аҳолидан 5188 нафари шаҳарларда, 2814 нафари эса кам аҳоли пунктларида истиқомат қилган, 81 кишининг координаталари номаълум. Бу Асиккаланинг урбанизация даражасини 64,8% ни ташкил этди. Муниципалитетнинг шаҳар аҳолиси икки шаҳар ҳудудига қуйидагича бўлинган[3]:

# Шаҳар ҳудуди Аҳоли
1 Вääксй 4810
2 Лаҳти марказий ҳудуди 378 [а]

Таниқли одамлар

Сиёсат

Асиккала шаҳрида 2011 йилги Финландия парламент сайловлари натижалари:

  • Ҳақиқий финлар 26,8%
  • Марказ партияси 20,8%
  • Миллий коалиция партияси 20,5%
  • Социал-демократик партия 15,2%
  • Христиан демократлар 8,1%
  • Чап иттифоқ 4,0%
  • Яшил лига 3,7%

Иқтисодиёт

2018 йилда Асиккал ишчи кучининг 9,6 фоизи бирламчи ишлаб чиқаришда (қишлоқ, ўрмон хўжалиги ва балиқчилик), 28,7 фоизи иккиламчи ишлаб чиқаришда (ишлаб чиқариш, қурилиш ва инфратузилма каби) ва 58,6 фоизи хизмат кўрсатиш соҳасида ишлаган. 2019-йилда ишсизлик даражаси 9,2 фоизни, аҳоли таркибида пенсионерларнинг улуши 37,4 фоизни ташкил этди.

2019 йилда Асиккаладаги энг катта иш берувчилар ўнталигига қуйидагилар киради[4]:

  1. Асиккала муниципалитети, 303 ходимлар
  2. Пäижäт-Ҳäме Сог'лиқни сақлаш шаҳар консорсиуми, 187 ходимлар
  3. ЖЕЛД-WЕН Суоми Ой, 95 ходимлар
  4. Рапала ВМC Ойж, 77 ходимлар
  5. Қо'шимча та'лимни блоклаш, 37 ходимлар
  6. Пäижäт-Ҳäме минтақавий кендаши, 34 ходимлар
  7. Виипурилаинен Котилеипомо Ой, 32 ходимлар
  8. Уражäрвен Металли Ой, 30 ходимлар
  9. Асиккала черкови, 22 ходимлар
  10. Хамеэнмаа кооперативи, 22 ходимлар

Овқат

1980-йилларда Асиккал черковининг анъанавий таомлари лосос шўрва, арпа рискаси ва картошка-тухум ёғи, шунингдек, резаворли сут ва сахти эди. [5]

Яна қаранг

  • Пäижäнне Тавастиа авиация музейи

Манбалар

  1. ↑ Ҳуовинен, Пентти. Финландиа: Отаван исо мааммекиржа, оса 3: Ҳäме жа Пирканмаа (фи). Ҳелсинки: Отава, 1984 — 50–53-бет. ИСБН 951-1-07914-Х. 
  2. ↑ Фогелберг, Паул „Асиккала“, . Суоменмаа: маантиэтеэллис-йҳтеискунналлинен тиэто- жа ҳакутеос. 1: Аҳлаинен–Ҳаусжäрви. Ҳелсинки: WСОЙ, 1967. 
  3. ↑ 3,0 3,1 „Популатион ин урбан сеттлеменц анд спарселй популатед ареас бй аге, сех анд муниcипалитй, 2019“. СтатФин. Статистиcс Финланд. 2019-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 29-апрел.
  4. ↑ „Кунниттаинен тоимипаиккатиласто“ (фи). Статистиcс Финланд. 2016-йил 14-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 29-апрел.
  5. ↑ Жаакко Колмонен. Котомаамме руока-аитта: Суомен, Каржалан жа Пецамон питäжäруоат (фи). Ҳелсинки: Патаколмонен, 1988 — 82-бет. ИСБН 951-96047-3-1. 

Ҳаволалар

  1. ↑ Тҳе Лаҳти cентрал лоcалитй ҳас а тотал популатион оф 119,469, анд ин аддитион то Асиккала, реачес тҳе муниcипалитиэс оф Лаҳти (103,990 ресиденц) анд Ҳоллола (15,101 ресиденц).[3] 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi