Atropin
Атропин (лотинча Атропинум) – итузумдошлар оиласига мансуб о`симликлар: белладонна (Атропа белладонна), мингдевона (Ҳёсcямус нигер), бангидевонанинг ба'зи турлари (Датура страмониум) таркибида мавжуд бўлган о`симлик алкалоиди.
Синоними - Атропинум сулфуриcум.
Физик-кимёвий хоссалари
Ҳидсиз, оқ рангли донадор ёки кристаллчалардан иборат бўлган кукун. Сув ва спиртда осон эрийди. Эритмалари нейтрал хоссага эга. Ин'эксион эритмаларига, стабилизациялаш учун, пҲ 3,0-4,5 бўлган хлорид кислота қо`шилади. 30 дақида давомида +100оC температурада стерилланади.
Атропин оптик жиҳатдан ҳаракациз: физиологик фаол леворотатория ва физиологик фаол бо'лмаган декстроротацион изомерлар аралашмаси. Лейворотатор изомерига гиоциамин дейилади ва атропиндан 2 баравар фаолроқ. О'симликларда учрайдиган табиий алкалоид бу гиоциамин; алкалоидни кимёвий изолацияси билан у асосан расемик шаклга - атропинга айланади.
Организмга та'сири
Атропиннинг асосий фармакологик хусусияти унинг м-холинергик рецепторларини блокировка қилиш қобилиятидир; у шунингдек н-холинергик рецепторларга та'сир қилади (жуда заиф бо'лса ҳам). Шунинг учун атропин селектив бо'лмаган м-холинергик рецепторлари блокерларига тегишли.
Атропин та'сирида қорачиқларнинг кучли кенгайиши кузатилади. Мидриатик эффект парасемпатик толалар билан иннервация қилинган думалоқ мушаклар толаларининг бо'шашишига бог'лиқ. Суюқликнинг камералардан чиқиши бузилганлиги сабабли қорачиқларнинг кенгайиши билан бир вақтнинг о'зида ко'з ички босимининг ошиши мумкин. Силиер танасининг силиер мушакларини бо'шашиши аккомодия фалажига олиб келади.
Чиқарилиш шакли
- 1 мл лиампула ва шприц-тюбикларда 0,1% ли эритма ко`ринишида
- кукун ко`ринишида
- 0,0005 граммли таблеткалар (0,5 мг)
- ко`з учун 1% ли суртма ва пластмасса пеналлар ёки шиша флаконларда ко`з плёнкалари ко`ринишида (ҳар бир плёнкада 1,6 мг атропин сулфати — Мембранулаэ опҳтҳалмиcаэ cум Атропини сулфатис бўлган 30 дона плёнка)
- атропин сулфатининг 1% ли ко`з томчилари ко`ринишида, 5 мл ли флаконда
Манбалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |