Ацетилселлюлоза – селлю-лозанинг ацетат эфири. Оқ аморф модда. А. олишда хом ашё сифатида асосан пахта момиғи, айрим ҳоллардагина сел-люлоза ишлатилади. Селлюлоза ката-лизаторлар иштирокида сирка ангидрид ёки ацетил хлорид билан ацетилланса, тар-кибида боғланган 62,4% сирка кислота қолдиқлари бўлган триацетилселлю-лоза фақат ба’зи органик эритувчилар (сирка кислота, хлороформ ва метилен хлорид)да эриганлиги учун ундан кенг кўламда фойдаланиб бўлмайди. У деярли нам тортмайди. А. электр изоляция материаллари, сун’ий тола ва ёнмай-диган киноплёнка олишда ишлатилади. Триацетилселлюлозанинг 92 – 96% ли сирка кислотадаги эритмаси катали-затор – сулфат кислота иштирокида қисман гидролизланса, иккиламчи А. ҳосил бўлади. Унинг таркибида боглан-ган 52 – 57% сирка кислота бўлиб, бир қанча арзон эритувчилар (ацетон, сикло-гексан, ацетон билан спирт аралашмаси, этилацетат, бутилацетат ва бошқалар)да эрийди. А. ишқорлар ва минерал кислоталар та’сирига беқарорроқ, аммо нур та’сирига чидамли, ёнмайди. Шунинг учун ҳам А. киноплёнкалар, бўёқ ва пластмассалар ишлаб чиқаришда ёнувчи нитроцеллюлоза ўрнини тобора кўп эгалламоқда.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил