Axat Dautov
Ахат Габдулхаевич Даутов (1923-йил 15-май, РСФСР СССР Перм вилояти Осинский тумани, Ишимово қишлоғи — 1989-йил 10-июл, Ўзбекистон Республикаси Фарғона вилояти, Қўқон шаҳри) — Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси. Шон-шараф ордени соҳиби.
| Ахат Даутов | |
|---|---|
| Асл исми | татарча: Әхәт Габделхәй улы Даутов |
| Таваллуди |
1923-йил 15-май Пермский ўлкаси РСФСР |
| Вафоти |
1989-йил 10-июл Қўқон, Фарғона, Ўзбекистон ССР |
| Фуқаролиги |
|
| Қўшин турлари | пиёда аскарлар (1942—1943), СССРнинг танк қўшинлари (1943—1947) |
| Хизматдаги йиллари | 1942—1947 |
| Унвони |
|
| Ҳарбий қисм |
Иккинчи жаҳон уруши даврида: Калинин фронти 57-алоҳида гвардия оғир танк полки |
| Жанг/уруш | Иккинчи жаҳон уруши |
| Мукофотлари |
|
Ҳаёти
Урушдан олдин
Таълими
Ахат Даутов 1923-йил 15-майда РСФСР СССР Перм вилояти Осинский туманидаги (ҳозирги Россия Федерацияси Перм ўлкасининг Бардимский тумани) Ишимово қишлоғида (бошқа маълумотларга кўра Барда қишлоғи[1][2][3]) деҳқон оиласида таваллуд топган[1]. Болалик йилларидаёқ ота-онасидан эрта етим қолади. Қўшнилари ўсмирни ўз қарамоғига олишади ва унга мактабни тугатишига ёрдам беришади[2].
Меҳнат фаолияти
Етти йиллик таълим тўғрисидаги гувоҳномага[1] эга бўлган Ахат Давутов меҳнат фаолиятини Бардим машина-трактор стансиясида бошлайди. Кейинчалик Александровский қишлоғидаги ёғоч саноатида ёғоч ишлаб чиқарувчи бўлиб меҳнат қилади.
Иккинчи жаҳон уруши даврида
1942-йилнинг март ойида Кизел шаҳар ҳарбий комиссарлиги томонидан Ишчилар ва деҳқонлар Қизил Армияси сафига чақирилади[1]. Даутов ёш аскар сифатида қисқа муддатли курсларни ўқиб чиқади, шундан сўнг эса Калинин фронтига юборилади. Ржев жангида иштирок этади[2]. У дастлаб оддий отишмачи, кейин баталённинг алоқачи командири[2] сифатида жангларда иштирок этади ва уруш давомида бир неча бор яраланади.
Касалхонада даволаниб чиққанидан сўнг, Даутов Кўрганга юборилади, у ерда 25-ўқув танк полки базасида Т-34 танкининг минора командири ҳарбий ихтисослигини олади[4][2]. 1943-йил июн ойида кичик сержант унвони билан 57-алоҳида гвардиянинг оғир ўқ отиш танк полкига[5] юборилади ва у ерда ўттиз тўртта қуроллик қўшинлари қўмондони этиб тайинланади. 1943-йил июл ойидан бошлаб Брянск, Воронеж, Степ ва 2-Украина фронтларида жанг қилган Ахат Давутов кейинчалик Курск жангининг ҳужум операцияларида, Днепр жангида ҳам иштирок этади. Ўз бўлинмаси таркибида Украинанинг ўнг қирғоғини озод қилишга муваффақ бўлади. Полкнинг ҳужум операциялари пайтида Давутов бир неча бор душман мудофаа чизиғини ёриб ўтишда қатнашади, танклар учун хавфли бўлган йўналишлардаги пистирмаларда ҳаракат қилади ва бош патруллар таркибида разведка ишларини олиб боради. Давутов икки марта (1943-йил сентябр ва декабр ойларида) оғир яраланади[6], лекин тезда оёққа туриб, яна фронтдаги хизматига қайтади.
1944-йил июл ойида у хизмат қиладиган полк фаол армия сафига қайтади ва 1-Украина фронтининг 3-гвардия танк армияси 9-механизациялашган корпуси таркибига киради. 1944-йил июл-август ойларида танк қўриқчилари Лвов-Сандомиэрз операциясида қатнашадилар. Гвардия кичик сержанти Даутов Вистула дарёсининг чап қирғоғидаги Сандомиэрз кўпригини эгаллаб олиш учун кечган жангларда кўрсатган жаросати ва қаҳрамонлиги билан бошқалардан ажралиб туради.
Урушдан кейин
Давутов 1947-йилнинг март ойигача ҳарбий хизматда қолади. Демобилизациядан сўнг у узоқ вақт Куйбишев (Самара) вилояти Жигулевск шаҳрида яшаб, ўша ерда меҳнат қилади[2], шунингдек, Жигулевск ГЕС қурилишига ҳам ўз ҳиссасини қўшади[2].
1969-йилдан КПСС аъзоси.
1970-йилларда Қўқон шаҳрига кўчиб келади. Нафақага чиқишидан олдин „Қурилиш материаллари“ заводида механик бўлиб фаолият юритган.
Вафоти
Ахат Габдулхаевич Даутов 1989-йил 10-июлда вафот этади[1]. Ўзбекистон Республикаси Фарғона вилояти Қўқон шаҳрида дафн этилади.
Мукофотлари
Ахат Габдулхаевич Давутов жангларда кўрсатган жасорати ва қаҳрамонлиги учун бир қанча медал ва орденлар билан тақдирланган. И даражали „Ватан уруши“ ордени (1985-йил 03-ноябр)[7], И даражали „Шон-шараф“ ордени (1945-йил 27-июн)[8], ИИ даражали „Шон-шараф“ ордени (1945-йил 03-октябр)[9], ИИИ даражали „Шон-шараф“ ордени (1944-йил 27-август)[6] шулар жумласидандир.
Хотира
Перм ўлкаси, Бардимский тумани, Ишимово қишлоғидаги кўчалардан бирига Ахат Габдулхаевич Даутовнинг номи берилган.
Ҳужжатлар
- „Общедоступный электронный банк документов «Подвиг Народа в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»“. 2017-йил 11-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 24-июл.
- „Орден Отечественной войны 1-й степени (архивный реквизит 1514574729)“.
- „Представление к ордену Красной Звезды (архивный реквизит 46809032)“.
- „Указ Президиума Верховного Совета СССР от 27 июня 1945 года“.
- „Орден Славы 2-й степени (архивный реквизит 42801116)“.
- „Орден Славы 3-й степени (архивный реквизит 32669595)“.
Адабиётлар
- Кавалери ордена Слави трёх степеней: Краткий биографический словар / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воэниздат, 2000. — 703 с. — ИСБН 5-203-01883-9.
- Лобода В. Ф. Солдацкая слава. Кн. 2. — М.: Воэнноэ издателство, 1967. — С. 87—89. — 352 с.
- Кургузов И. П. Солдацкая доблест. — Ташкент: Еш гвардия, 1970. — С. 211-216. — 261 с.
- Слава солдацкая. — 4-э изд. — Перм: Пермскоэ книжноэ издателство, 1984. — С. 55—61. — 215 с
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь 2000.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Лобода 1967.
- ↑ В некоторих источниках местом рождения А. Г. Даутова также указиваэця деревня Антуфево нине Бардимского раёна Пермского края.
- ↑ Биография А. Г. Даутова на сайте „Герои страни“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-11-03 санасида архивланган).
- ↑ А. Г. Даутов в татарской энсиклопедии „Татар иле“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-03-04 санасида архивланган).
- ↑ 6,0 6,1 ЦАМО, ф. 33, оп. 690155, д. 2692.
- ↑ Карточка награждённого к 40-летию Победы.
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР от 27 июня 1945 года.
- ↑ ЦАМО, ф. 33, оп. 690306, д. 1725.
- 1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
- Shuhrat ordeni bilan mukofotlanganlar
- Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 40 yilligi medali sohiblari
- „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
- 1989-yilda vafot etganlar
- 10-iyulda vafot etganlar
- 1923-yilda tugʻilganlar
- 15-mayda tugʻilganlar
- Qoʻqonda dafn etilganlar