Ayse Bircan
| Айсе Бирcан | |
|---|---|
| Таваллуди |
1954 (ёши 71–72) Туркия |
| Таълими | Истанбул Университети |
| Касби | фаол фуқоро ва ёзувчи |
| Дини | Туркия |
Айсе Биржан (1954–йилда туғилган) – турк фаоли ва ёзувчиси. Туркиядаги ёш чап қанот ташкилотчиси сифатида у расмийлар томонидан нишонга олинган ва Англияга қочиб кетган ва у ерда унинг фаолияти қочқинлар ҳуқуқларига қаратилган. Унинг „Қора ва туркча“ иншоси 1992– йилда „Африка қизлари“ антологиясида учрайди.
Ҳаёти ва фаолияти
Айсе Биржан 1954–йилда туғилган[1][2]. У Туркиянинг Истанбул шаҳрида ўсган[3].
Унинг катта бобосини Маккага келган турк зиёратчиси қул қилиб сотиб олиб, уни Туркияга олиб келиб, озод қилиб, асраб олиб, ўз фарзандларидан бири сифатида тарбиялаган эди. Онаси қишлоғидаги ягона қора танли оиладан эди; унга ўз қишлоғидаги ягона қора танли оиладан бўлган ва унга уйланиш учун қочиб кетган бир киши ҳақида айтилган[3]. Биржаннинг отаси ўзини ўзи тарбиялаган ва фарзандларини, жумладан, қизларини ҳам илм олишга ундаган[2].
1971–йилда у Истанбул университетига ўқишга кирди ва у ерда социология бўйича таҳсил олди. Бироқ, ўнг қанот талабалар кафедрани эгаллаганидан кейин у ўз илмий даражасини тугатмади[2][3].
Талаба сифатида, Айşэ Бирcан социалист сиёсати ва аёллар ҳуқуқлари фаоллигига қўшилди. 1975-йилда у „Ёунг Соcиалист“ газетасининг муҳаррири бўлди. Шу йилнинг ўзида, Бериа Онгер бошчилигидаги „İлериcи Кадıнлар Дернеğи“ (Прогрессив Аёллар Ташкилоти)ни ташкил этишда ёрдам берди[3]. Бирcан ушбу ташкилотда Бурсада фаолият юритди, чунки бу ерда аёллар тўқимачилик саноатида кўпчиликни ташкил этар эди[4].
У шунингдек, Турк Тинчлик Жамиятининг асосчиси эди[2][3].
Ҳукумат репрессияси ва ўз-ўзини сургун қилиш
Тараққийпарвар аёллар ташкилоти тўрт йиллик фаолиятдан сўнг ҳукумат томонидан тақиқланди[4]. Биржаннинг ўзи ҳам расмийлар нишонига айланди ва 1979–йилда у сиёсий фаолияти учун суд қилинди ва олти йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Бунинг ўрнига у яшириниб кетди, сохта идентификаторлардан фойдаланиб, тез-тез кўчиб юрди[2][3].
1983–йилда диссидентларга қарши навбатдаги репрессия пайтида у Англияга ўз-ўзини сургун қилиш учун қочиб кетди. Туркия ҳукуматига беш йиллик босимдан сўнггина унинг кичик ўғлига Лондонга қўшилишга рухсат берилди[2][3].
Бирcан Англияга жойлашганидан кейин фаоллигини давом эттирди, қочқинлар ҳуқуқлари ва ёрдамига мурожаат қилди. У Лондондаги Турклар жамияти марказини ташкил этишга ёрдам берди. У, шунингдек, Ҳаcкней қочқинларни ўқитиш консорциуми ва Имеcе аёллар маркази билан ишлаган, шунингдек, Қочқин аёллар уюшмаси билан таълим олиш бўйича ишлаган[3][5][6][7].
У 1989–йилда Буюк Британиядаги коллежга қайтганидан сўнг ниҳоят социология бўйича диплом олишга муваффақ бўлди[2][3].
Биржан журналист ва ёзувчи сифатида ҳам ишлаган[2]. Унинг „Қора ва туркча“ иншоси 1992–йилда Маргарет Басби томонидан таҳрирланган „Африка қизлари“ антологиясида акс этган[1][8][9].
Шахсий ҳаёти
1975–йилда у курд фаолига турмушга чиқди. Эр-хотиннинг битта ўғли бор эди[2][10][11].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „ИCА Талкс | Талес оф Травел, Даугҳтерс оф Африcа“. Бритиш Либрарй (1992-йил 9-октябр). 2021-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-ноябр.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Буттон, Жоҳн. Тҳе радиcалисм ҳандбоок : радиcал аcтивисц, гроупс, анд мовеменц оф тҳе тwентиэтҳ cентурй. Санта Барбара, Cалиф.: АБC-CЛИО, 1995. ИСБН 0-87436-838-3. ОCЛC 32389942.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Мадден, Аннетте. Ин ҳер фооцтепс : 101 ремаркабле Блаcк wомен фром тҳе Қуээн оф Шеба то Қуээн Латифаҳ. Беркелей, Cалиф.: Cонари Пресс, 2000. ИСБН 1-57324-553-4. ОCЛC 44713176. Мадден, Аннетте „Айсе Бирcан, Туркиш Аcтивист“, . Ин Ҳер Фооцтепс, Жануарй 2000 — 56–57-бет. ИСБН 9781573245531.
- ↑ 4,0 4,1 Блаcк анд А Турк: Айсе Бирcан, Парт ВИИ. Туркиш Дигест (2007-йил 26-август).
- ↑ „Аннуал репорт 2011-12“. Имеcе Wомен'с Cентре (2011–2012).
- ↑ „Адвиcе анд Гуиданcе он Эдуcатион анд Траининг“. Рефугеэ Wомен'с Ассоcиатион. 2021-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-ноябр.
- ↑ Рефугеэ Wомен'с Ассоcиатион (2003). "Эмпоwеринг анд Ассистинг Рефугеэ Wомен". Феминист Ревиэw 73 (73): 123–125. дои:10.1057/палграве.фр.9400081. ИССН 0141-7789. ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/1395998.
- ↑ Даугҳтерс оф Африcа : ан интернатионал антҳологй оф wордс анд wритингс бй wомен оф Африcан десcент фром тҳе анcиэнт Эгйптиан то тҳе пресент. Лондон: Жонатҳан Cапе, 1992. ИСБН 0-224-03592-4. ОCЛC 26935986.
- ↑ Диcксон, Э. Жане. Тестамент оф Трутҳ (1992-йил 11-октябр).
- ↑ Тҳе легаcй оф Эфуа Сутҳерланд : Пан-Африcан cултурал аcтивисм. Банбурй: Аебиа Cларке, 2007. ИСБН 978-0-9547023-1-1. ОCЛC 165409714.
- ↑ Африcа Форум Волумес И-ИИ. Африcа Леадершип Форум, 1991.