Абу Исъҳоқ Иброҳим ибн Яҳё ан-Наққош аз-Зарқалий ат-Тужибий[2] (арабча: إبراهيم بن يحيى الزرقالي‎‎; шунингдек аз-Зарқалий ёки Ибн Зарқала (1029–1100) номлари билан ҳам танилган) — араб астрономик асбоблар ясовчиси ва ғарбий ислом оламидан чиққан мунажжим[2].

Абу Исъҳоқ Иброҳим аз-Зарқалий

Фундаcиóн Эспаñола пара ла Cиэнcиа й ла Теcнологíа (2011) учун Эулогиа Мерле томонидан яратилган хаёлий портрет
Шахсий маълумотлар
Таваллуди 1029-йил
Вафоти 1100
Дини Ислом
Эра Исломий олтин аср
Ҳудуд ал-Андалус, Толедо тайфаси
Машҳур иш(лар)и Толедо жадваллари

Гарчи унинг исми одатда аз-Зарқалий шаклида келтирилса-да, тўғри шакли аз-Зарқаллуҳ бўлган бўлиши эҳтимолдан холи эмас[3]. Лотин манбаларида исми Арзачел ёки Арсечиэлес деб ёзилган бўлиб, бу Арзачел сўзининг ўзгарган шакли бўлиб, „нақшкор, ўювчи“ деган маънони англатади[4]. Умрининг дастлабки даврида ал-Андалуснинг Толедо шаҳрида яшаган, кейинроқ эса Кордовага кўчиб ўтган. Асарлари ал-Андалусдаги бир авлод ислом астрономларига илҳом берган, кейинчалик эса таржима қилиниб, Европада ҳам катта таъсир кўрсатган. Унинг сафия (мукаммаллаштирилган астролаб) ихтироси жуда машҳур бўлиб, 16-асргача денгизчиларда кенг қўлланган[5].

Ойдаги Арзачел кратери унинг номига қўйилган[4].

Асарлари

Асосий асарлари ва нашрлари:

  • Ал-амал би ас-Саҳифа аз-Зижия
  • ат-Тадбир
  • ал-Мадҳал фий илм ан-нужум
  • Рисала фий тариқат истиʻмал ас-сафиҳа ал-муштарака ли жамиʻ ал-ʻуруд
  • Арзачел тақвими

Яна қаранг

Изоҳлар

  1. ↑ Абū Исḥāқ Ибрāҳīм ибн Яḥйā ал-Наққāш ал-Зарқāлī, "Биограпҳиcал Энcйcлопедиа оф Астрономерс", эд.Виргиниа Тримбле, Тҳомас Р. Wиллиамс, Катҳерине Брачер, Ричард Жаррелл, Жордан Д. Марчé, Ф. Жамил Рагеп, (Спрингер, 2014), 1258.
  2. ↑ 2,0 2,1 Жулио, Самсó „Ибн ал-Зарқāллуҳ“ (эн) (2018-йил 1-март).
  3. ↑ с.в. „ал-Зарқāлī“, Жулио Самсó, Энcйcлопаэдиа оф Ислам, Неw эдитион, вол. 11, 2002.
  4. ↑ 4,0 4,1 Wеэвер, Ж.. Чауcер Наме Диcтионарй: А Гуиде то Астрологиcал, Библиcал, Ҳисториcал, Литерарй, анд Мйтҳологиcал Намес ин тҳе Wоркс оф Геоффрей Чауcер. Роутледге, 1996, 1996 — 41-бет. ИСБН 9780815323020. 
  5. ↑ „Спаин - Cултуре оф Муслим Спаин“ (эн). Энcйcлопедиа Британниcа.: А нумбер оф тҳесе счоларс соугҳт то симплифй тҳе астролабе, анд финаллй ал-Зарқāлī (Азарқуиэл; диэд 1100) ачиэвед суccесс бй инвентинг тҳе аппаратус cаллед тҳе азафеа (Арабиc: ал-ṣафīḥаҳ), wҳич wас wиделй усед бй навигаторс унтил тҳе 16тҳ cентурй.

Қўшимча адабиётлар

Ҳаволалар