Azizul Haq
Муфтий Азизул Ҳақ (бенгалча: আজিজুল হক ; 1903–1961) ҳозирги Бангладешлик ислом олими ва ижтимоий ислоҳотчи ҳисобланади. У Ал-Жомия ал-Исломия Патия асосчиси ва унинг биринчи канслери бўлиб ишлаган[1][2][3][4].
Қутуб-э-Заман Муфтий Азизул Ҳақ | |
|---|---|
| Шахсий маълумотлар | |
| Таваллуди | 1903-йил |
| Вафоти | 3-март 1961-йил |
| Мақбара-э-Азиз, Жамия Патия | |
| Дини | Ислом |
| Фарзандлари | Мавлоно Исмоил |
| Ота-онаси |
|
| Эра | ХХ аср |
| Мазҳаб | Сунний |
| Юриспруденсия | Ҳанафийлик |
| Оқим | Деобандий |
| Алма матер |
Дорул Улум Деобанд Мазаҳир Улум ал-Жамия ал-Арабийя ал-Исламийя Жири |
Илк фаолияти ва таълими
Азизул Ҳақ 1903-йилда Бенгалия президентлигининг Читтагонг округи Патия шаҳридаги Чарканаи шаҳрида мунший мусулмон бенгал оиласида туғилган. Ўн бир ойлигида отаси Мавлоно Нур Аҳмаддан айрилади. Азизул Ҳақ ўн бир ёшга тўлганида онасидан ҳам айрилган. Шундан сўнг, у отаси томонидан бобоси Мунший Сурат Али қўлида тарбияланади.
1914-йилда бобоси уни Ал-Жомия ал-Арабия ал-Исломия Жирийга олиб боради ва у ерда Азизул Ҳақни директор Шоҳ Аҳмад Ҳасан назорати остига ишониб топширади.
У Мешкатни тамомлаган йили Шоҳ Аҳмад Ҳасан кейинги йили мадрасада Ҳадис бўлими ташкил этилишини эълон қилади. 1924-йилда Ҳақ ҳадис илмини тамомлаб, қўшимча таълим олиш учун Ҳиндистонга жўнаб кетади. У Сахаранпур туманидаги Дарул Улум Деобанд ва Мазоҳир Улумда таҳсил олган. У Ашраф Али Таҳонавий қўл остида тўққиз ойлик таълимни эгаллаганидан сўнг Бенгалияга қайтиб келади.
Фаолияти
Азизул Ҳақ Жирий ҳузурига қайтиб, 1927–1940-йилларда мадраса муфтийси ва муфассири (Қур’он тафсири олими) бўлиб ишлайди. Азизул Ҳақ устози Замириддин Аҳмад ҳомийлигида 1938-йилда Замирия Қосимул Улум номли мадраса ташкил этади[2]. Кейинчалик у ал-Жомия ал-Исломия Патия номини олади ва ислом университетига айлантирилади. Умрининг қолган қисмини шу мадраса ректори сифатида ўтказган[4].
Шахсий ҳаёти
Жири мадрасасида муаллим бўлиб ишлаган вақтида Азизул Ҳақ Ҳаринҳайн (Ғарбий Патия)лик Бадиур Раҳмон Савдагарнинг қизига уйланган. Бу никоҳдан уларнинг уч ўғил ва тўрт қизи бор эди[5].
Вафоти
Ҳақ 1961-йил 3-мартдаги жума намози олдидан, 63 ёшида вафот этади. Унинг жанозаси (жаноза намози) Абдулкарим Маданий (Андеркилла Шоҳи Жоме масжиди имоми) томонидан Жамия Патия майдонида ўқилган. Ҳақ кейинчалик мадраса қабристонига дафн қилинади, мазкур жой ҳозир Мақбара-и-Азизий номи билан машҳур[5].
Манбалар
- ↑ Ислам, Амирул. সোনার বাংলা হীরার খনি ৪৫ আউলিয়ার জীবনী (бн). Коҳиноор Либрарй, 2012 — 68–73-бет.
- ↑ 2,0 2,1 „পটিয়া মাদ্রাসা এখন ইসলামি বিশ্ববিদ্যালয়“ (бн). Даиник Пурбоконе (2017-йил 1-декабр). 2017-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 26-июл.
- ↑ „জামিয়া পরিচিতি“ (бн). আল-জামেয়া আল- ইসলামীয়া পটিয়া. Қаралди: 2020-йил 26-июл.
- ↑ 4,0 4,1 Раҳман. „পটিয়ার মুফতি আযীযুল হক রহ: ইলম ও আধ্যাত্মিকতার উজ্জ্বল নক্ষত্র“ (бн). Ислам Тимес (2019-йил 26-сентябр). 2020-йил 26-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 26-июл.
- ↑ 5,0 5,1 Ҳасан, Шаҳ Аҳмад. Машаекҳ-э-Чатгам (бн). Аҳмад Пракашан, Марч 1988 — 292–294-бет.
Адабиётлар
- Маwлана Нур Муҳаммад Азми „2.2 বঙ্গে এলমে হাদীছ“, . {{{титле}}} (бн). Эмдадиа Либрарй, 2008 — 219–220-бет.
- Қадир, Масудул. পটিয়ার দশ মনীষী, 2 (бн), Ал Манар Либрарй, 2009 — 12–29-бет.
- Аҳмадуллаҳ, Муфти. Машаекҳ-э-Чатгам, 3рд, Дҳака: Аҳмад Публишерс, 2016 — 109–136-бет. ИСБН 978-984-92106-4-1.
- Раҳман, Нурур. Тазкератул Аолия (бн). Эмдадиа Либрарй, 2010 — 112–116-бет.
- Тазкира-э-Азиз, Султан Зауқ Надви
- Яад-э-Азиз
- Низампури, Ашраф Али. Тҳе Ҳундред (Бангла Маер Экшо Критишонтан), 1ст, Салман Публишерс, 2013 — 32–35-бет. ИСБН 978-112009250-2.