Bülent Ersoy sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Bülent Ersoy
| tasvir                   = 
| tasvir_eni               =
| izoh                     = 
| asl_ismi                 = 
| tavallud_paytidagi_ismi  = Bülent Erkoç
| tavallud_sanasi          = {{Birth date and age|df=y|1952|6|9}}
| tavallud_joyi = [[Istanbul]], [[Turkiya]]<ref name="ersoydogum">{{cite web | url = http://www.gecce.com/yazi/bulent-ersoy-roportajinin-hicbir-yerde-yayinlanmamis-bolumleri-173002.html | title = Bülent Ersoy Röportajının Hiçbir Yerde Yayınlanmamış Bölümleri | publisher = gecce.com | accessdate = 29 March 2012 | last = Çapa | first = İzzet | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140228063314/http://gecce.com/yazi/bulent-ersoy-roportajinin-hicbir-yerde-yayinlanmamis-bolumleri-173002.html | archivedate = 28 February 2014 | url-status = dead }}</ref>
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| fuqaroligi =
| taʼlimi =
| kasbi = qoʻshiqchi, aktrisa
| dini =
| faoliyat_yillari =1974–yildan hozirgacha
| asarlari =
| boʻyi =
| unvoni =
| turmush_oʻrtogʻi =
| bolalari =
| otasi =
| onasi =
| qarindoshlari =
| mukofotlari =
| veb-sayt =
| imzosi =
}}

'''Bulent Ersoy''' (1952-yil 9-iyunda tugʻilgan) – turk qoʻshiqchisi va aktrisasi. U turk musiqasining eng mashhur xonandalaridan biri sifatida tanilgan, muxlislari tomonidan Diva laqabini olgan<ref>{{cite news|url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/18758242.asp|title=Bir ben bir Allah biliyor|author=Drita Draz|work=Hürriyet Daily News|date=18 September 2011|accessdate=3 October 2013|archive-date=10 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110071059/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/18758242.asp|url-status=live}}</ref>. Ersoyning „Ümit Hırsızı“ (''Umid oʻgʻrisi''), „Geceler“ (Kechala''r''), „Beddua“ (Badduo), „Maazallah“ (''Xudo saqlasin''), „Biz Ayrılamayız“ (''Ayrilolmaymiz'') kabi mashhur xitlari bor. „Sefam olsun“ (''Men rohatlanaman''). Ersoy hozirgacha oʻttizdan ortiq albom chop etdi va turk musiqasi tarixida oʻz nomini qoldirdi<ref>{{cite news|url=http://www.sabah.com.tr/Gunaydin/Magazin/2011/06/06/benden-baskasi-ses-profesoru-olamaz|title=Benden başka kim seçilebilir?|date=6 June 2011|accessdate=5 September 2013|work=Sabah|archive-date=24 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224104558/http://www.sabah.com.tr/Gunaydin/Magazin/2011/06/06/benden-baskasi-ses-profesoru-olamaz|url-status=live}}</ref>.

== Tarjima holi ==

=== 1952–yildan 1973-yilgacha: Yoshligi ===
Bulent Ersoy 1952-yilda [[Istanbul]]da tugʻilgan<ref name="ersoydogum"/>. [[Müjdat Gezen]]ning tavsiyasiga koʻra, Bulent oʻz familiyasini Erkoʻch (jasur qoʻchqor) dan Ersoy (jasur nasl)ga oʻzgartirdi<ref>{{cite news|url=http://blog.milliyet.com.tr/bulent-ersoy-nasil-assolist-oldu-/Blog/?BlogNo=189650|title=Bülent Ersoy nasıl assolist oldu?|date=4 July 2009|work=Milliyet|access-date=6 August 2019|archive-date=3 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203124054/http://blog.milliyet.com.tr/bulent-ersoy-nasil-assolist-oldu-/Blog/?BlogNo=189650|url-status=live}}</ref>. Ersoy oʻz faoliyatini erkak qoʻshiqchi sifatida turk klassik musiqasi janrida boshlagan va erta aktyorlik darajasiga erishgan. Uning bobosi va buvisi mumtoz turk musiqasini ijro etgan va u avvaliga ulardan saboqlar olgan, keyin esa Istanbul shahar konservatoriyasida tahsil olgan<ref>{{cite web | url = http://www.youtube.com/watch?v=k15bdR7NOv4 | title = Bülent Ersoy'un Konservatuvar Tahsili | date = 20 October 2013 | accessdate = 29 October 2013 | work = HABERTÜRK, Tarihin Arka Odası }}</ref>. Allaqachon Turkiyaning eng mashhur qoʻshiqchi va aktyorlaridan biri boʻlgan u 1981-yilning aprel oyida [[London|Londonda]] britaniyalik [[Plastik jarrohlik|plastik jarroh]] tomonidan jinsini oʻzgartirish operatsiyasidan soʻng xalqaro miqyosda shuhrat qozongan<ref>{{cite web | url = http://arsiv.ntv.com.tr/news/437238.asp | title = Bülent Ersoy'un 12 Eylül'deki hukuk savaşı | publisher = ntv.com.tr | date = 27 February 2008 | accessdate = 5 December 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151208074239/http://arsiv.ntv.com.tr/news/437238.asp | archivedate = 8 December 2015 | url-status = dead }}</ref>. Odatda erkak ism boʻlsa ham, u „Byulent“ ismini saqlab qoldi.

=== Taqiqlash bosqichi va cheklash davri ===
{{quote box
| quote=""Bugun men juda xursandman... Hech kim meni jahlini chiqara olmaydi. Ular hozir sudda. 8 yillik azoblarga chidadim. Adolat qaror topganidan juda xursandman. Ishga aralashmayman. Endi ular ham sudlanmoqdalar, chunki yillar o'tib ularning ismlari tilga olinayotgani uchun emas, balki ular hozir [sudda] borligi uchun emas, balki mening sakkiz yillik azobimni o'zgartirib yubordi. va baxtga achinish men juda xursandman, hech kim mening kayfiyatimni buzmaydi ... "
-Bulent Ersoy 8 yillik sahnaga chiqish taqiqi va unda ishtirok etganlar haqida, 2012-yil 4-aprel<ref>{{cite news|url=http://magazin.haberturk.com/herkes-bunu-konusuyor/haber/731081-cok-mutluyum-cok|title=Çok mutluyum çok...|work=[[Habertürk]]|date=4 April 2012|access-date=6 August 2019|archive-date=4 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130704161250/http://magazin.haberturk.com/herkes-bunu-konusuyor/haber/731081-cok-mutluyum-cok|url-status=live}}</ref>
| width = 40%
| align = right
}}

Operatsiyadan keyin Ersoy oʻzini 1980-yilda [[Kenan Evren]]ning Turkiyadagi davlat toʻntarishiga qarshi chiqdi. „Ijtimoiy ogʻish“ ga qarshi kurashda Ersoyning boshqa transgenderlar qatori ommaviy chiqishlari ham taqiqlangandi. Taqiqni chetlab oʻtish uchun u Turkiya sudlariga uni qonuniy ravishda ayol deb tan olishni iltimos qildi. 1982-yil yanvar oyida petitsiya rad etildi. Bir necha kundan keyin u oʻz joniga qasd qilishga urindi<ref>{{cite web | url=http://www.huffingtonpost.com/network-awesome/bulent-ersoy-remarkable-story_b_2330277.html | title=Bülent Ersoy: The Remarkable Untold Story of a Turkish Icon, Transgender Diva and Unintentional Revolutionary | work=HuffPost | date=19 December 2012 | accessdate=27 September 2013 | author=Trash, Jimmy | archive-date=28 December 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131228131532/http://www.huffingtonpost.com/network-awesome/bulent-ersoy-remarkable-story_b_2330277.html | url-status=live }}</ref>. 1983-yilda Evren rejimining repressiv siyosatiga norozilik sifatida Turkiyani tark etdi va faoliyatini Germaniyada davom ettirdi. U musiqiy karerasi bilan birga Germaniyada bir qancha turk filmlarini suratga oldi. Keyinchalik, 1989-yilda Evren oʻz lavozimini tark etdi va uning koʻplab siyosatlari bekor qilindi.

=== 2011–yil va 2012-yillar: ''Aşktan Sabıkalı'' ===
[[File:Bülent Ersoy TSM konser 05.JPG|thumb|200px|Klassik turk musiqa sanʼatkorlari Bülent Ersoy, [[Muazzez Abacı]] va [[Adnan Şenses]], 2012]]
2010-yil oxirida Ersoy soʻnggi 2 yil ichida 1500 ga yaqin qoʻshiq tinglaganini va albom uchun eng yaxshi qoʻshiqlarni tanlashda qiynalganini eʼlon qildi. Uning yangi albomi ''Aşktan Sabıkalı'' (Muhabbat mahkumi) 2011-yil 3-oktabrda chiqdi. Albomga Can Tanrıyar tomonidan yozilgan „Alışmak İstemiyorum“ (Koʻnikmoqchi emasman) qoʻshigʻi va [[Orhan Gencebay]]ning klassikasi bor: „Bir Teselli Ver“, (Menga tasalli bering). Bundan tashqari, Gülşenning „Aşktan Sabıkalı“ deb nomlangan qoʻshigʻi ham bor. Albomdagi yana bir asar [[Tarkan]] bilan kuylangan „Bir Ben Bir [[Alloh|Allah]] Biliyor“ (Faqat men va Alloh biladi) deb nomlangan duet boʻlib, u Turkiyaning ikki yetakchi sanʼatkori tomonidan ijro etilgani bilan mashhur edi. 22-dekabr kuni Ersoy qoʻshiq uchun klipni radioda birinchi marta ijro etilganidan qariyb uch oy oʻtib taqdim etdi<ref>{{Cite web |url=http://www.sacitaslan.com/bulent-ersoy-ile-tarkanin-merakla-beklenen-dueti-haberi-62120 |title=Bülent Ersoy ile Tarkan'ın merakla beklenen düeti! |date=14 September 2011 |access-date=6 August 2019 |archive-date=11 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911062707/http://www.sacitaslan.com/bulent-ersoy-ile-tarkanin-merakla-beklenen-dueti-haberi-62120 |url-status=live }}</ref>.

=== 2013-yildan boshlab ===
Ersoy 2013-yili [[Turkiya radio va televideniye korporatsiyasi]] telekanalidagi chiqishlarida uning pop-arabesk qoʻshiqlari faqat daromad olish uchun bir „zarar“ ekanini, universitetda taʼlim olgan klassik musiqa esa uning haqiqiy sadoqati va qoʻllab-quvvatlashi ekanligini taʼkidlagan edi. Uning soʻnggi albomi 2011-yilda chiqqan boʻlsa-da<ref>{{Cite web |url=http://www.esenshop.com/detail.aspx?id=66448 |title=Müzik - Yerli Müzik &#124; CD, DVD, Blu-ray, LP, Kitap &#124; esenshop |access-date=19 September 2013 |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060440/http://www.esenshop.com/detail.aspx?id=66448 |url-status=live }}</ref>, klassik va ''Alaturka (turkcha uslub)'' qoʻshiqlarini kuylagan soʻnggi albomi 2000-yilda Alaturkada boʻlgan<ref>{{Cite web |url=http://www.esenshop.com/detail.aspx?id=63062 |title=Müzik - Yerli Müzik &#124; CD, DVD, Blu-ray, LP, Kitap &#124; esenshop |access-date=19 September 2013 |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060552/http://www.esenshop.com/detail.aspx?id=63062 |url-status=live }}</ref>, shundan soʻng u Alaturka yoki Klassik qoʻshiqlarnini qamrab oluvchi hech qanday albom yaratmagan.

2015-yil oxirida Ersoy matbuot anjumanida Orhan Gencebay soʻnggi ikki yil davomida hech kim Alaturka ishlab chiqarmaganini aytib oʻtganini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, „birga yigʻilish“ va bu sohada albom uchun nima qilish haqida oʻylash ularning oʻzaro rejasidir. 2016-yil boshida Ersoy yuzlab qoʻshiqlarni tinglaganini va unga olib kelgan qoʻshiqlardan (bu pop/arabesk janridagi qoʻshiqlar) qoniqmaganini aytdi. Uning navbatdagi spektakli qachon boʻlishi nomaʼlum boʻlsa-da, Ersoy oʻzining yarim nafaqadagi maqomidan qaytganga oʻxshaydi va yangi materiallar tayyorlamoqda. U 2019-yil mart oyida chiqqan Tarkan tomonidan yozilgan ''"Ümit Hırsızı"'' nomli yangi qoʻshigʻini nashr etishini eʼlon qildi.

== Bahslar ==
=== Ish Deniz Baykal tomonidan qoʻzgʻatilgan ===
2005-yilgi jurnal dasturida Ersoy sahnaga qoʻyilgan taqiqni tugatishga boʻlgan urinishlari haqida gapirib, „1980-yilgi davlat toʻntarishidan keyingi davrda hozir partiya yetakchisi boʻlgan bir kishi mendan sahnaga qoʻyilgan taqiqni olib tashlash uchun boylik soʻradi“, deb qoʻshimcha qilgan. Bu bayonotdan soʻng DYP rahbari Mehmet Ağar, soʻz yuritilayotgan lider oʻzi emasligini aytdi. Natijada Respublika Xalq partiyasi]] rahbari Deniz Baykaldan shubhalandi.

Baykal oʻsha paytda advokat boʻlganini va Bulent Ersoy bilan maslahatlashish uchun telefon qilganini va keyinchalik u bilan atigi 2 daqiqa shaxsan uchrashganini taʼkidladi. Shuningdek, u ikkalasi oʻrtasida pul va boylikka oid hech narsa muhokama qilinmaganini qoʻshimcha qildi. Bunga javoban Ersoy matbuot anjumani oʻtkazdi. U Deniz Baykal bilan Anqarada Dedeman mehmonxonasi orqasidagi ofisida shaxsan uchrashganini aytdi va qoʻshimcha qildi: „Janob Deniz hatto [uchrashuv paytida] kulrang kostyum kiygan edi. Agar bunday tafsilotlarni eslasam, 100 million talab qilganingizni eslayman. oʻsha paytda, bu bugungi kunda 1 trillionga teng“. U shuningdek, uchrashuvga vositachilik qilgan shaxs Inji Baba nomi bilan tanilgan mashhur mafiya arbobi Mehmet Nabi ekanligini aytdi. Bundan tashqari, u Baykal undan soʻragan 100 million ₺ advokatlik gonorarmi yoki sahna taqiqini bekor qilish uchun turli odamlarga pora tarqatish uchun ishlatilishini bilmasligini aytdi<ref>{{cite news|title="Baykal Benden 100 Milyon İstedi" Diyen Bülent Ersoy Mahkum Oldu|url=http://www.haberler.com/baykal-benden-100-milyon-istedi-diyen-bulent-ersoy-haberi/|accessdate=12 December 2006|agency=Haberler.com|archive-date=19 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919152134/http://www.haberler.com/baykal-benden-100-milyon-istedi-diyen-bulent-ersoy-haberi/|url-status=live}}</ref>.

Ushbu matbuot bayonotidan soʻng Deniz Baykal Bulent Ersoyga nisbatan poraxoʻrlik va mafiyaga aloqadorlik ayblovlari tufayli shaxsiy huquqlarini poymol qilgani uchun sudga murojaat qildi<ref>{{cite news|title=Baykal'dan Bülent Ersoy'a 300 bin YTL'lik dava!|url=http://www.birgun.net/haber-detay/baykal-dan-bulent-ersoy-a-300-bin-ytl-lik-dava-24752.html|accessdate=26 October 2005|newspaper=BirGün|archive-date=23 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923204751/http://www.birgun.net/haber-detay/baykal-dan-bulent-ersoy-a-300-bin-ytl-lik-dava-24752.html|url-status=live}}</ref>. Ish yakunida sud Ersoyni jarimaga tortdi, biroq Ersoy qarorga eʼtiroz bildirgach, ish kassatsiya sudiga oʻtkazildi. 2008-yil 25-martda Kassatsiya sudi mahalliy sud qarorini oʻz kuchida qoldirdi va maʼnaviy zarar etkazganlik uchun Bulent Ersoyni Baykalga foizlari bilan birga 15 000 ₺ toʻlashga majbur qildi<ref>{{cite news|title=Bülent Ersoy, Deniz Baykal'a 15 bin YTL ödeyecek|url=http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=251181|accessdate=26 March 2008|newspaper=Radikal|archive-date=29 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080329212218/http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=251181|url-status=live}}</ref>.

=== Ish uning harbiy xizmat haqidagi fikrlari uchun ochildi ===
Ersoy 2008-yil fevralida Turkiyaning Iroq Kurdistoniga bostirib kirishini ochiq tanqid qilib, agar ona boʻlsa, „oʻgʻillarini urushga yubormasligini“ aytganida munozaralarga sabab boʻldi<ref>{{cite magazine |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1718039,00.html |title=Turkey's Anti-War Diva |magazine=Time |accessdate=21 July 2008 |first=Pelin |last=Turgut |date=28 February 2008 |archive-date=11 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080611192431/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1718039,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hurriyet.com.tr/once-savcilik-sonra-rtuk-8306319 |title=26 Şubat 2008 Hürriyet haberi: Önce savcılık, sonra RTÜK |date=26 February 2008 |access-date=6 August 2019 |archive-date=1 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701110906/http://www.hurriyet.com.tr/once-savcilik-sonra-rtuk-8306319 |url-status=live }}</ref>. Shundan soʻng Istanbul prokurori unga qarshi „turklarni majburiy harbiy xizmatga qarshi qoʻyganlikda“ ayblov qoʻydi. Turkiya Inson huquqlari jamgʻarmasi (IHD) Ersoy himoyasiga chiqdi. 2008-yil 19-dekabrda Turkiya sudi Ersoyni ayblovlar boʻyicha aybsiz deb topdi<ref>{{Cite web |url=http://bianet.org/bianet/ifade-ozgurlugu/111450-cocugumu-askere-gondermem-diyen-bulent-ersoy-beraat-etti |title=19 Aralık 2008 bianet haberi: "Çocuğumu Askere Göndermem" Diyen Bülent Ersoy Beraat Etti |access-date=6 August 2019 |archive-date=9 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809122437/http://bianet.org/bianet/ifade-ozgurlugu/111450-cocugumu-askere-gondermem-diyen-bulent-ersoy-beraat-etti |url-status=live }}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category|Bülent Ersoy}}
* {{IMDb name|0259877}}
* [http://www.sinematurk.com/kisi/2499/Bulent-Ersoy Bülent Ersoy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111229003044/http://www.sinematurk.com/kisi/2499/Bulent-Ersoy |date=2011-yil 29-dekabr }} SinemaTürkda