Жоҳанн Себастиан Бач (31-март [Э.У. 21-март] 1685 — 1750-йил 28-июл) — барокко даврининг немис бастакори ва мусиқачиси. У турли хил асбоблар ва турли шакллардаги мусиқаларнинг муаллифлиги билан машҳур, жумладан; Бранденбург консертлари каби оркестр мусиқаси; яккахон инструментал асарлар, масалан, виолончел сюиталари, яккахон скрипка учун сонаталар ва партиталар; Голдберг Вариатионс ва Тҳе Wелл-Темперед Cлавиэр каби клавиатура ишлари; Счублер Чоралес ва Д минордаги Тоccата ва Фугуэ каби орган асарлари; ва Сент-Маттҳеw Пассион ва Б минордаги Масс каби хор асарлари. ХИХ асрнинг Бач Ревивалидан бери у Ғарб мусиқаси тарихидаги энг буюк бастакорлардан бири сифатида тан олинган[2][3].

Жоҳанн Себастиан Бач


1748-йил Бахнинг портрети, унинг қўлида олти қисмли нусхаси кўрсатилган

cанон БWВ 1076.[1]
Таваллуди 21-март 1685 (О.С.)
Нот реcогнизед ас а дате. Еарс муст ҳаве 4 дигиц (усе леадинг зерос фор еарс < 1000). (Н.С.)
Вафоти 28-июл 1750-йил(1750-07-28)
(65 ёшда)
Леипзиг
Имзоси

Ҳаёти

Болалик даври (1685-1703)

Жоҳанн Амбросиус Бач, 1685-йил, Бачнинг отаси. Жоҳанн Давид Ҳерлиcиус [де] тегишли расм

Жоҳанн Себастиан Бач 1685-йил 21-мартда ОС (1685-йил 31-март)да ҳозирги Германиядаги Сахе-Эисенач герсоглигининг пойтахти Эйзенахда туғилган. У шаҳар мусиқачилари директори Жоҳанн Амбросиус Бач ва Мариа Элисабетҳ Лäммерҳиртнинг саккизинчи ва энг кичик фарзанди эди[4][5][6]. Отаси унга скрипка ва асосий мусиқа назариясини ўргатган. Унинг амакилари ҳаммаси профессионал мусиқачилар эди, уларнинг лавозимларида черков органистлари, сарой хоналари мусиқачилари ва бастакорлар бор эди[7]. Бир амакиси Жоҳанн Чристопҳ Бач уни орган билан таништирди[8] ва иккинчи амакиваччаси Жоҳанн Лудwиг Бач таниқли бастакор ва скрипкачи эди[7].

Бачнинг онаси 1694-йилда, отаси эса онасининг вафотидан саккиз ойдан кейин вафот этди[9]. 10 ёшли Бач ўзининг тўнғич акаси, Санкт- Петербургда органчи Жоҳанн Чристопҳ Бач билан Оҳрдруфдаги Мичаэл черкови, Сахе-Готҳа-Алтенбургга кўчиб ўтди[6]. У ерда мусиқани ўрганди, шу жумладан ўз акасининг мусиқасини кўчирди, гарчи буни қилиш тақиқланган бўлса-да, чунки партитуралар жуда қимматли ва шахсий эди ва бу турдаги бўш китоб қоғозлари қимматга тушарди[10][11]. У акасидан қимматли таълим олди, акаси унга клавикордни ўргатди. Жоҳанн Чристоф уни ўша даврнинг буюк бастакорлари, жумладан Жоҳанн Cаспар Керлл, Жоҳанн Жакоб Фробергер ва Жоҳанн Пачелбел (Жоҳанн Чристоф таҳсил олган) каби жанубий немислар; Шимолий немислар[11];. Жеан-Баптисте Луллй, Лоуис Марчанд ва Марин Мараис каби франсузлар[11]; ва ҳатто италян Гироламо Фресcобалдининг[11] асарлари билан таништирди. Маҳаллий гимназияда илоҳиёт, лотин ва юнон тилларини ўрганди[12].

1700-йил 3-апрелда Бач ва унинг мактабдаги дўсти Георг Эрдманн – Бачдан икки ёш катта эди – Улар Оҳрдруфдан шимолда икки ҳафталик саёҳат қилиб, Лунебург шаҳридаги нуфузли Санкт-Мичаэл мактабига ўқишга киришган эди[11][13]. Уларнинг саёҳати, асосан пиёда бўлган эди[13]. Икки йиллик саёҳат Бачни Европа маданиятининг кенг доираси билан таништиришда жуда муҳим эди. Хорда қўшиқ айтишдан ташқари, у мактабнинг учта қўл органи ва клавесинларини ижро этган[14]. У, шунингдек, бошқа фанлар бўйича тайёрлаш учун яқин атрофдаги Риттер-Академиясига юборилган шимолий Германиядан келган аристократларнинг ўғиллари билан алоқада бўлди[11].

Wеимар, Арнстадт ва Мüҳлҳаусен (1703-1708)

1703-йилнинг январида, Санкт-Мичаэл университетини тамомлагандан сўнг, кўп ўтмай Сангерҳаусендаги органист лавозимини рад этди[15] ва Веймардаги Герцог Жоҳанн Эрнст ИИИ ибодатхонасида сарой мусиқачиси этиб тайинланди[6]. Унинг у ердаги роли номаълум, аммо бу, оддий, мусиқий бўлмаган вазифаларни ўз ичига олган эди. Веймардаги етти ойлик фаолияти давомида унинг пианиночи сифатидаги обрўси шу қадар тарқалдики, уни янги органни текшириш ва Арнстадтдаги Янги черковда (ҳозирги Бач черкови) очилиш маросимини ўтказиш таклиф қилинди[16]. 1703-йил 14-августда у Янги черковда органчи бўлди[8], енгил вазифалари, нисбатан кўпроқ маоши темпераментга созланган янги орган билан кенгроқ клавиатураларда ёзилган мусиқани ижро этиш имконини берди[17].

Леипзигда учрашув

Авлиё Тҳомас черкови ва мактаби, Леипзиг 1723-йил

Жоҳанн Куҳнау 1701-йилдан 1722-йил 5-июнда вафотигача Леипзигда Тҳомаскантор бўлган. Бач Куҳнау даврида Леипзигга ташриф буюрган эди. 1714-йилда у Санкт-Петербургдаги хизматда қатнашган. Адвентнинг биринчи якшанбасида Тҳомас черкови[18] ва 1717-йилда Санкт-Паул черковининг органини синаб кўрди[18]. 1716-йилда Бач ва Куҳнау Ҳалледа органнинг синови ва очилиши муносабати билан учрашишди.

Сўнгги йиллари ва вафоти (1740-1750)

Бачнинг сўнгги йилларида иккита катта ҳажмдаги композиция марказий ўринни эгаллади. Тахминан 1742-йилдан бошлаб у „Тҳе Арт оф Фуга“ нинг турли канонлари ва фугаларини ёзди ва қайта кўриб чиқди, у ўлимидан бироз олдин нашрга тайёрлашни давом эттирди[16]. 1740-йилларнинг ўрталарида Дрезден саройида 1733-йилда ўтказилган Кйриэ-Глориа массидан БWВ 191 кантатасини чиқариб олгандан сўнг, Бач ҳаётининг сўнгги йилларини ўзининг „Б минордаги масс“ ига бағишлади . Гарчи бастакор ҳаёти давомида тўлиқ месса ижро этмаган бўлса-да, у тарихдаги энг йирик хор асарларидан бири ҳисобланади.

1749-йил январда Бачнинг қизи Элизабетҳ Жулиане Фридериcа шогирди Жоҳанн Чристопҳ Алтниcколга турмушга чиқди. Бачнинг соғлиғи ёмонлашди[19]. Кўр бўлиб қолган Бач, 1750-йил март ва апрел ойида британиялик кўз жарроҳи Жоҳн Тайлор томонидан кўз операциясини ўтказди[20]. Бач 1750-йил 28-июлда муваффақияциз даволаниш туфайли оғир асоратлардан вафот этди[21][10][22].

Манбалар

  1. ↑ Wолфф & Эмерй 2001, "10. Иcонограпҳй".
  2. ↑ Cрист & Стауфф 2011.
  3. ↑ Маршалл. „Жоҳанн Себастиан Бач | Биограпҳй, Мусиc, Деатҳ & Фаcц“. Энcйcлопæдиа Британниcа (2020-йил 18-май). Қаралди: 2021-йил 16-июн.
  4. ↑ Жонес 2007.
  5. ↑ Геcк 2003.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Бойд 2000.
  7. ↑ 7,0 7,1 Wолфф эт ал. 2018.
  8. ↑ 8,0 8,1 Wолфф & Эмерй 2001.
  9. ↑ Милес 1962.
  10. ↑ 10,0 10,1 Давид, Мендел & Wолфф 1998.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 Wолфф 2000.
  12. ↑ Спитта 1899а.
  13. ↑ 13,0 13,1 Эидам 2001, Ч. И
  14. ↑ „Жоҳанн Себастиан Бач: а детаилед информативе биограпҳй“. Тҳе Бароқуэ Мусиc Сите. 2012-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 19-феврал.
  15. ↑ Рич 1995.
  16. ↑ 16,0 16,1 Чиапуссо 1968.
  17. ↑ Wиллиамс 2003а.
  18. ↑ 18,0 18,1 Спитта 1899б.
  19. ↑ Wолфф 2000, с. 442, фром Давид, Мендел & Wолфф 1998
  20. ↑ Зегерс, Ричард Ҳ.C. (2005). „Тҳе Эес оф Жоҳанн Себастиан Бач“. Арчивес оф Опҳтҳалмологй. 123-жилд, № 10. 1427–1430-бет. дои:10.1001/арчопҳт.123.10.1427. ИССН 0003-9950. ПМИД 16219736.
  21. ↑ Ҳанфорд. „Ж.С. Бач: Тимелине оф Ҳис Лифе“. Ж.С. Бач Ҳоме Паге. 2012-йил 26-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 8-март.
  22. ↑ Спитта 1899c.

Қўшимча ўқиш

Ҳаволалар 

Баллар

Ёзувлар