Bagay, Arkash
Аркаш Богай (ҳақиқий исми ва фамилияси – Аркадий Николаевич Клабуков); удмуртча: Аркаш Багай; 1917-йил 17-март, Вятка вилояти[1], Водзимоне қишлоғида туғилган, 1984-йил 24-июнда вафот этган) – Удмуртия совет ёзувчиси, шоир, таржимон ва драматург, шунингдек, фолклоршунос. У 1939-йилдан бошлаб СССР Ёзувчилар уюшмаси аъзоси бўлган.
| Аркаш Багай | |
|---|---|
| Таваллуди |
Аркадий Николаевич Клабуков 17-март 1904-йил Водзимоне, Малмижский уезд |
| Вафоти | 24-июн 1984-йил |
| Касби | болалар ёзувчиси, ёзувчи, шоир, таржимон, фолклоршунос, драматург |
| Ижод қилган тиллари | Удмурт ва рус тили |
| Таълими | Москва давлат университети |
| Йўналиш | болалар адабиёти |
| Жанр | наср, шеърият |
| Мукофотлари |
Андоза:Ҳурмат белгиси ордени Удмуртия АССР Олий Кенгаши Президиумининг Фахрий ёрлиғи |
Ҳаёти
Деҳқон оиласидан чиққан. Ижевск педагогика техникумини тугатгач, ўқитувчилик қилиб, Удмуртия қишлоқ ва овулларида саводсизликка қарши курашган. 1926-йилда М. В. Ломоносов номидаги Москва давлат университетига ўқишга кирган. 1930-йилда университетни битирганидан сўнг Ижевскка қайтиб келиб, аввал Удмуртия китоб нашриётида, кейинчалик эса Удмурт илмий-тадқиқот институтида фаолият юритган. 1939-йилда СССР Ёзувчилар уюшмасига аъзо бўлган.
Улуғ Ватан уруши иштирокчиси. 1942-1945-йилларда 1-алоҳида ўқув муҳандислик полки штабининг бош котиби, маъмурий хизмат катта сержанти лавозимида хизмат қилган (Москва вилояти Нахабино шаҳарчаси)[2].
Урушдан сўнг УдНИИда ишлаб, адабий фаолият билан шуғулланган. 1954-1958-йилларда „Молот“ журнали таҳририятининг мас’ул котиби, шунингдек СССР Ёзувчилар уюшмаси Удмурт бўлимида адабий маслаҳатчи сифатида фаолият юритган.
Ижоди
У 1923-йилда „Гудири“ газетасида ишлай бошлади. Шеърий ва насрий асарларини она тилида чоп эттирди. Биринчи китоби – „Тараканёс“ ("Тараканлар, " 1926) Аркаш Боғай тахаллуси билан нашр этилган бўлиб, ёзувчи бу тахаллусдан фақатгина 1950-йилларнинг охирида воз кечди.
У шеърий тўпламлар, болалар ва катталар учун насрий асарлар, бир нечта песалар, қўшиқлар, адабий-танқидий мақолалар муаллифидир.
Аркаш Боғай – таниқли удмурт болалар ёзувчисидир. У энг кичик ёшдаги болалар ва бошланғич синф ўқувчилари учун ижод қилган. Аркаш асарлари
Рус ва чет эл классик ёзувчиларининг асарларини удмурт тилига таржима қилиш билан шуғулланган: А. Пушкин, Михаил Лермонтов, Н. Некрасов, Т. Шевченко, А. Барто, С. Маршак, С. Михалков, К. Чуковский, Б. Житков, Д. Дефо ва бошқалар.
Удмурт фолклорининг тадқиқотчиси ва тўпловчиси сифатида „Удмурт халқ эртаклари“ (Изҳевск, 1940), „Удмурт халқ афсоналари“ (Изҳевск, 1954) ва бошқа асарларни ҳам муаллифликда нашрга тайёрлаган.
Асарлари
- „Перепеч“ (1927)
- „Липет йилин“ („Томда“, 1928-йилги ҳикоялар тўплами)
- „Коммунист ҳақида баллада“ (шеърлар)
- „Комсомоллар кетяпти“ (шеърлар)
- „Тўққизли чориқ“ (шеърлар)
- „Можай эмани“ (қисса)
- „Ола-була“ (қисса)
- „Ғозчалар ва Макси“ (1936-йилги достон)
- „Сенинг кичкина дўстинг“ (1955-йилги ҳикоялар тўплами)
- „Уляш“ (бир пардали песа)
Адабиётлар
- Удмурцкая Республика: энсиклопедия. – Ижевск, 2008. – C. 398—399.
- Писатели и литературоведи Удмуртии. – Ижевск, 2006. – C. 63-64.
- Произведения Аркаша Багая на сайте Националной электронной библиотеки Удмурцкой Республики
Ҳаволалар
Манбалар
- ↑ Нине – Андоза:МР, Удмуртия.
- ↑ „Архивированная копия“ (деадлинк). 2019-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-феврал.
- Vyatka guberniyasida tug‘ilganlar
- Udmurtiya qo‘shiqchi-shoirlari
- SSSR qo‘shiqchi-shoirlari
- Udmurtiya dramaturglari
- SSSR Yozuvchilar uyushmasi a’zolari
- Ulugʻ Vatan urushi qatnashchilari
- MGU bitiruvchilari
- Udmurtiya folklorshunoslar
- Udmurt yozuvchilari
- Udmurt shoirlari
- Katta serjantlar (SSSR)
- 17-martda tugʻilganlar
- 1904-yilda tugʻilganlar
- 1984-yilda vafot etganlar
- SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzolari