Bahrom ibn Mafinna sahifasining manbasini koʻrish

'''Bahrom ibn Mafinna''' ({{lang-fa|بهرام بن مافنه}}) 1025/6-yildan to 1041/2-yilgacha [[buvayhiylar]] ''[[vazir]]i'' lavozimida xizmat qilgan [[eroniy xalqlar|eroniy]] davlat arbobi. Xizmat yillari [[Abu Kalijar]] hukmronligi ostida kechgan. '''Al-Odil''' ismi bilan ham mashhur boʻlgan.
== Biografiyasi ==
=== Dastlabki faoliyati ===
[[Fayl:Map of Fars and it's surrounding regions.png|thumb|right|300px|9–10-asrlarda [[Fors viloyati|Fors]] va uning atrofidagi hududlar xaritasi]]
Buvayhiy vazirlarining aksariyatidan farqli oʻlaroq, Bahromning ismi eroniycha edi. Otasining ismi ham eroniy boʻlib, Moh-panohning [[Arablashish|arablashgan]] shaklidir{{sfn|Bosworth|2010}}. Bahrom 976/7-yilda [[Fors viloyati|Fors]]ning [[Kazerun]] shahrida tugʻilgan. Voyaga yetgach, buvayhiylar saroyida kotiblik lavozimidan faoliyatini boshlagan. Vaqt oʻtishi bilan yuqori lavozimlarga koʻtarilib, nihoyat 1020-yillarda buvayhiylar vaziri [[Ibn Makram]]ning maslahatchisi darajasiga yetishgan. 1024-yilda Forsning buvayhiy hukmdori [[Sulton ud-Davla]] vafot etgach, koʻp oʻtmay taxt uchun kurash boshlandi. Sulton ud-Davlaning [[Kirmon]] hokimi boʻlib turgan oʻgʻli [[Qavam ud-Davla]] Forsni oʻz mulki deb daʼvo qilib, oʻz akasi [[Abu Kalijar]]ga qarshi isyon koʻtardi. Shunga qaramay, Abu Kalijar Fors ustidan nazoratni qoʻlga kiritib, oʻz mulklarini ukasidan muvafaqqiyatli himoya qila oldi.
=== Vazirlik davri ===
Biroq, toʻqnashuvlar paytida vazir Ibn Makram oʻldirildi. Abu Kalijar tez orada Bahromni oʻzining yangi vaziri etib tayinladi. Bahrom vazirlik davrida sarkarda va boshqaruvchi sifatidagi yorqin isteʼdodi hamda boshqa dinlarga nisbatan bagʻirkengligi tufayli buvayhiylar fuqarolari orasida mashhur boʻldi{{sfn|Bosworth|2010}}. [[Ismoiliylar|Ismoiliy]] missioner [[al-Muayyad fi ad-Din ash-Sheroziy]] bilan ham yaxshi munosabatda boʻlgan. 1028-yilda Qavam ud-Davla zaharlandi. Oradan koʻp oʻtmay, Abu Kalijar Kirmonni zabt etdi.

1030-yilda Abu Kalijarning yana bir raqibi hamda qarindoshi [[Jalol ud-Davla]] oʻz vaziri [[Abu Ali Hasan]] boshchiligida 1300 kemadan iborat flotni Abu Kalijardan [[Basra]]ni tortib olish uchun yubordi. Biroq, ekspeditsiya natijasi halokatli boʻlib, Jalol ud-Davlaning toʻliq magʻlubiyati bilan yakunlandi. Abu Ali Hasan qamoqqa olinib, tezda ozod qilindi. Koʻp oʻtmay, Abu Kalijar [[Xuziston]]ni egallagan Bahrom boshchiligida qoʻshin joʻnatdi. Shundan soʻng, [[Ahvoz]]ni oʻz poytaxtiga aylantirdi{{sfn|Bosworth|2010}}.

1033-yilda [[Gʻaznaviylar]] buvayhiylar davlatini bosib olish maqsadida Kirmonga bostirib kirdilar. Biroq, Kirmon aholisiga yuklangan moliyaviy majburiyatlar aholini Buvayhiylar hukmronligini qoʻllab-quvvatlashga undadi. Keyingi yili Bahrom ibn Mafinna Gʻaznaviylarni viloyatdan quvib chiqardi{{sfn|Kennedy|2004|p=242}}{{sfn|Bosworth|1975|p=189}}. 1037/8-yil [[Ummon Sultonligi|Ummon]]da mahalliy vassal sulola shahzodalari oʻrtasida fuqarolar urushi boshlandi. Bahrom tezda fuqarolar urushiga aralashib, mintaqada tinchlik oʻrnatdi.

Bahrom 1041/2-yil oxirida vafot etdi. Oʻrniga [[Zul-Saodat]] Abu Kalijarning vaziri etib tayinlandi{{sfn|Kennedy|2004|p=242}}. Tarixchi [[Hugh N. Kennedy]]ga koʻra, Bahrom Buvayhiylarning soʻnggi buyuk vaziri boʻlgan{{sfn|Kennedy|2004|p=242}}.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{cite encyclopedia | article = EBN MAFANA | last = Bosworth | first = C. Edmund | url = http://www.iranicaonline.org/articles/ebn-mafana | encyclopedia  = Encyclopaedia Iranica | location = London et al. | publisher = C. Edmund Bosworth | year = 2010 }}
* {{cite book | title = The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs | year = 1975 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | editor-last = Frye | editor-first = R. N. | last = Bosworth | first = C. E. | author-link = C. E. Bosworth | chapter = Iran under the Buyids | pages = 250–305 | isbn = 0-521-20093-8 | url = https://books.google.com/books?id=hvx9jq_2L3EC&q=the+cambridge+history+of+iran+4}}
* {{cite book | title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century | edition = Second | last=Kennedy| first=Hugh N. | author-link=Hugh N. Kennedy | year=2004 | publisher=Pearson Education Ltd. | location=Harlow, UK |isbn=0-582-40525-4 | url = https://books.google.com/books?id=Wux0lWbxs1kC}}

{{s-start}}
{{s-bef|before=[[Ibn Makram]]}}
{{s-ttl|title=Forsdagi [[Buvayhiylar]] amirligi ''[[vazir]]i''|years=1025/6 — 1041/2}}
{{s-aft|after=[[Zul-Saodat]]}}
{{s-end}}

[[Turkum:Buvayhiylar vazirlari]]
[[Turkum:970-yillarda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1040-yillarda vafot etganlar]]
[[Turkum:10-asr eroniylari]]
[[Turkum:11-asr eroniylari]]
[[Turkum:Kazerunlik shaxslar]]