Bajutsu

Бажуцу (япон. „ба“- от; „жуцу“- санъат) – япон чавандозлик санъати, Япониянинг жанговар ихтисослашувларидан бири. Бажуцу от минишни ўрганиш, отда жанг қилиш, баландликдан сакраш ва баъзан отларга ғамхўрлик қилишни ўз ичига олади. Бу санъат Мўғулистонда пайдо бўлган ва у ерда жангчилар ажойиб чавандозлар ҳисобланган. Японияда отлар эрамизнинг 5-6-асрларида машҳурликка эришди. Бой самурай уруғлари отхоналарни кўпайтиришган, ҳар бир қабила отларни бошқаришнинг ўзига хос усуллари ва сирларига эга эди бўлган.

Тарих

Унинг келиб чиқиши отда ўқ отиш (ябусаме) билан чамбарчас боғлиқ бўлса-да, бажуцу алоҳида-алоҳида жанг санъати ҳисобланади. Огасаwара, Оцубо ва Ҳачижо каби бир қатор анъанавий мактаблар мавжуд. Ушбу санъат эрамизнинг 7-асрида император Тенжи даврида пайдо бўлган, аммо 12-асрда кенг кўламли отлиқ урушлар кенг тарқалгани сабабли айнан шу даврларда оммалашган. Бироқ, Японияда отларнинг қиёсий танқислиги бажуцу ҳар доим юқори мартабали самурайлар билан чекланган элита санъат эканлигини англатарди. Шунга қарамай, кўпгина замонавий тарихчилар жангларда пиёда аскарларнинг сонини эътиборсиз қолдиришган ва қўшинлар ҳажмини фақат отлиқлар сони билан боғлашган.

1600-йилдан бошлаб Токугава даврининг қиёсий тинчлиги бажуцу ҳарбий амалиётининг пасайишига олиб келди ва у кўпроқ тантанали ролга айланди. Ҳақиқатан ҳам Токугава Цунаёши даврида чавандозлик амалиёти фаол равишда тўхтатилди. 20-аср бошларига келиб бажуцу бўйича 20 дан ортиқ мактаблар мавжуд эди. 1946 йилга келиб Токиода уни замонавий спорт тури сифатида тарғиб қилиш мақсадида Япония Бажуцу федерацияси тузилди.

Техникалар

Бу санъат чавандозлик ва отлиқ қиличбозлик маҳоратини талаб қилиш билан бир қаторда, отларни парвариш қилиш ва у ҳақидаги таълимотларни ҳам ўз ичига олган.^[1] Отлар тасодифий зарбаларга эътибор бермасликка ва чавандознинг узанги билан тепишига имкон бериш учун охирги сонияда орқага бурилиб, олдинга босишга ўргатилган.^[2] Ушбу узангилар (шитанага абуми) чавандознинг эгардан осонгина туриши ва отишини таъминлаш учун мўлжалланган.^[3] Отлиқларнинг зарбалари 14-асрнинг охирларида отда найза отиш техникасининг ривожланиши туфайли, илгари ҳукмрон бўлган камондан отиш услубларини секин аста сиқиб чиқарган.^[4] Булар ХВИ асрнинг ўрталари ва охирларигача ушбу тактикани жорий этган Такеда кланида катта самара кўрсатган, аммо Нагашино жангидан кейин фақат пиёда манёврлари билан биргаликда ишлатилган.^[5]

↑ Дурбин, W: Тҳе Фигҳтинг Арц оф тҳе Самураи: а Wарриор’с Cомбат Ҳандбоок ин Блаcк Белт Магазине Марч 1990 Вол. 28, Но. 3 ИССН 0277-3066
↑ Лоwрй, д; Тҳе Карате Wай: Дисcоверинг тҳе Спирит оф Праcтиcе Шамбҳала Публиcатионс, 2009 п55
↑ Фридай, Карл; Самураи, wарфаре анд тҳе стате ин эарлй медиэвал Жапан Псйчологй Пресс, 2004 п96-101
↑ Турнбулл, Степҳен; Wар ин Жапан 1467-1615Оспрей Публишинг, 2002 п16
↑ Степҳен Турнбулл. Wар ин Жапан 1467-1615. Оспрей Публишинг, 19 Аугуст 2002 — 18–20-бет. ИСБН 978-1-84176-480-1. Қаралди: 2012-йил 15-июн.

[1] Дурбин, W: Тҳе Фигҳтинг Арц оф тҳе Самураи: а Wарриор’с Cомбат Ҳандбоок ин Блаcк Белт Магазине Марч 1990 Вол. 28, Но. 3 ИССН 0277-3066

[Lowry-2] Лоwрй, д; Тҳе Карате Wай: Дисcоверинг тҳе Спирит оф Праcтиcе Шамбҳала Публиcатионс, 2009 п55

[Friday-3] Фридай, Карл; Самураи, wарфаре анд тҳе стате ин эарлй медиэвал Жапан Псйчологй Пресс, 2004 п96-101

[4] Турнбулл, Степҳен; Wар ин Жапан 1467-1615Оспрей Публишинг, 2002 п16

[Turnbull2002-5] Степҳен Турнбулл. Wар ин Жапан 1467-1615. Оспрей Публишинг, 19 Аугуст 2002 — 18–20-бет. ИСБН 978-1-84176-480-1. Қаралди: 2012-йил 15-июн.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]