Bakor Patel
Бакор Пател — Ҳарипрасад Вяс томонидан гужарат тилидаги болалар адабиёти учун яратилган гапирувчи ҳайвонлар ҳақидаги ҳикоялар туркумининг бош қаҳрамони. Ушбу ҳажвий ҳикоялар Ҳиндистоннинг Сурат шаҳридаги „Гандив Саҳитя Мандир“ нашриёти томонидан ҳафтада икки марта чоп этиладиган „Гандив“ болалар журналида нашр этилган. Бакор Пател ҳақидаги ҳикоялар биринчи марта 1936-йилда пайдо бўлган ва 1955-йилгача нашр этилиши давом этган[1].
| Бакор Пател | |
|---|---|
| „Гужарат болалар адабиёти“ образи | |
|
Файл:Бакор Пател.жпг Бакор Пател — газета ўқиётган, салла, курта ва дҳотий кийган антропоморфик эшки қиёфасида | |
| Илк бора кўринган | 1936-йил |
| Сўнгги бора кўринган | 1955-йил |
| Муаллиф(лар) | Ҳарипрасад Вяс |
| Қайси асардан адаптация қилинган | Театр спектакллари |
| Дизайнер(лар) | Тансукҳ, Мансукҳ ва В. Рамануж |
| Умумий маълумотлар | |
| Тўлиқ исми | Бакор Пател |
| Ирқи | Эшки (антропоморфик) |
| Жинси | Эркак |
| Касби | Тадбиркор |
| Оиласи | Шакри Патлани (турмуш ўртоғи) |
| Алоқадор бошқа образ(лар) | Вагҳжибҳаи Вакил, Ҳатҳишанкар Дҳамдҳамия, Унтадия Ваидя |
| Болалари | Йўқ |
| Дини | Ҳиндуизм |
| Келиб чиқиши | Гужарат, Ҳиндистон |
| Миллати | Ҳинд |
Ушбу қаҳрамон ва унга ҳамроҳ бўлган бошқа антропоморфик (инсон хусусиятларига эга ҳайвонлар) образлар, жумладан, унинг рафиқаси Шакри Патлани, гужарат болалар адабиётининг рамзига айланган. Ҳикоялар Суратлик рассом ака-ука Тансукҳ ва Мансукҳ томонидан чизилган ўзига хос иллюстрациялар билан безатилган бўлиб, улар матннинг ажралмас қисми ҳисобланади[2].
Сюжет ва характерлар
Бакор Пател — Бомбейда рафиқаси Шакри Патлани билан яшайдиган ўрта ёшли тадбиркор эшки қиёфасида тасвирланган. У Бомбейда Япония фирмалари билан ҳамкорлик қилувчи савдо ширкатига эгалик қилади. Пател 1940- ҳамда 1950-йилларнинг юқори ўрта табақа ҳаётини кечиради: унинг шахсий бунгалоси ва автомобили бор. Унинг образида ўша даврнинг ижтимоий муҳити яққол акс этган.
Унинг дўстлари давраси ҳам турли ҳайвонлардан ташкил топган:
- Вагҳжибҳаи Вакил — адвокат йўлбарс;
- Ҳатҳибҳаи Дҳамдҳамия — қувноқ фил;
- Унтадия Доcтор — туя қиёфасидаги шифокор;
- Тиму Пандит — Пундит (олим) ва бошқалар[3].
Ҳикоялар мазмунан Бакор Пателнинг ижтимоий ва оилавий ҳаётига қаратилган. У бизнес сафарларига чиқади ва бўш вақтини оиласи ҳамда дўстлари билан ўтказишни яхши кўради. Бакор Пател ҳар доим ўз ҳаётида кичик саргузаштлар қидиради ва янги нарсаларни синаб кўришга интилади. Гарчи унинг ҳаракатлари кўпинча кулгили муваффақияцизликлар билан якунланса-да, у буни шодлик билан қабул қилади ва тушкунликка тушмасдан кейинги саргузаштга йўл олади[1].
Тарихи ва услуби
„Гандив“ журнали 1925-йилда Натварлал Малви томонидан ташкил этилган. Ҳарипрасад Вяс ушбу ҳикояларни Малвининг таклифи билан ёзишга киришган. Вяс бош қаҳрамон исмини ўзининг қариндоши Бакор Мухидан, унинг рафиқаси Шакри Патлани исмини эса ўз рафиқасининг исмидан ўзгартириб олган. Муаллиф ушбу қаҳрамонларни яратишда инсоният жамиятини ҳажв қилувчи рус адабиёти намуналаридан ҳам илҳомланган. Бу ҳақда Малви инглиз журналисти Элла Винтернинг „Ред Виртуэ“ (1933) асари орқали маълумотга эга бўлган эди[4].
Ҳикоялар дастлаб оқ-қора рангда, кейинчалик эса рангли иллюстрациялар билан қайта нашр этилган. 2009-йилда Маҳендра Мегани томонидан танланган ҳикоялар тўплами Пиюш Жоши томонидан инглиз тилига таржима қилиниб, „Натионал Боок Труст“ томонидан нашр этилди.
Таъсири ва эътирофи
Бакор Пател ҳикоялари гужарат тили адабиётида шунчалик муваффақият қозондики, у кўплаб бошқа ёзувчиларга илҳом манбаи бўлди. Масалан, Раманлал Сонининг „Галбо Шиял“ туркуми шулар жумласидандир[5]. Шунингдек, Ҳиндистонда машҳур бўлган „Таарак Меҳта Ка Оолтаҳ Чаҳмаҳ“ сериалининг асоси бўлган ҳажвий рукн ҳам Бакор Пател яратган ижтимоий ҳажв анъаналаридан таъсирланган[1].
Мумбайда жойлашган Ҳиндистон миллий театри (Индиан Натионал Тҳеатре) томонидан Бакор Пател образига асосланган болалар спектакли ҳам саҳналаштирилган[6].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Котҳари, Урвиш „બકોર પટેલ : એકવીસમી સદીમાં“ (гу). гужарати wорлд (2004-йил 1-март). Қаралди: 2015-йил 23-сентябр.
- ↑ Суреш Жоши. „વ્યાસ હરિપ્રસાદ મણિરાય, Вяс Ҳарипрасад Манирай“ (гу). ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય (2012-йил 16-октябр). Қаралди: 2015-йил 23-сентябр.
- ↑ Тҳе Индиан П.Э.Н., 1955 — 399-бет.
- ↑ Триведи, Шраддҳа. ગુજરાતી વિશ્વકોશ, 1ст (гу), Аҳмедабад: Гужарат Вишwакош Труст, 2000 — 12–13-бет.
- ↑ Урмила Жҳавери. Данcинг Wитҳ Дестинй: Мемоир. Партридге Публишинг Индиа, 10 Фебруарй 2014 — 40-бет. ИСБН 978-1-4828-1043-1.
- ↑ Лал, Ананда „Индиан Натионал Тҳеатре“, . Тҳе Охфорд cомпанион то Индиан тҳеатре. Неw Делҳи: Охфорд Университй Пресс, 2004. ИСБН 978-0195644463.