Balint sindromi

Балинт синдроми-бу ҳозирги пайтда тўлиқ тушунилмаган оғир ва ҳалокатли нейропсикологик касалликлар учлиги. Бунга қуйидагилар киради: битта об’эктга қарашни ёзиб олмаслик (окуломотор апраксия), кўриш майдонини тўлиқ идрок эта олмаслик (симултанагнозия), шунингдек оптик атаксия. Синдромни биринчи бўлиб 1909-йилда Австрия-Венгрия шифокори Резсу Балинт аниқлаган.

Кўпинча синдром ярим шарлардан бирида бир ёки бир нечта жиддий зарбалардан кейин ўзини намоён қилади. Ташқи кўринишнинг бундай ўзига хос хусусияти туфайли синдром жуда кам учрайди. Баъзи тадқиқотчилар синдромга тўсатдан ва оғир гипотензия сабаб бўлиши мумкин, бу эса оксипитал-париэтал минтақада икки томонлама чегара зонаси инфарктига олиб келади, деб ҳисоблашади. Баъзида Балинт синдроми Алцгеймер касаллиги ва бошқа дегенератив касалликларга чалинган одамларда, шунингдек париэтал ва оксипитал соҳаларда шикастланадиган мия шикастланишларида бўлиши мумкин.

Аломатлар

Балинт синдромининг белгилари визуал-фазовий кўникмаларга, визуал сканерлашга ва визуал тизимнинг бошқа механизмларига таъсир қилади. Унинг оғирлиги ва беморга таъсири туфайли бу жиддий ногиронлик бўлиб, у ҳатто уй шароитида ҳам беморнинг соғлиғига таҳдид солиши мумкин, бу эса уни асосий ишларни бажаришга ва ишни давом эттиришга қодир эмас. Хавф шундаки, баъзида ҳатто барча аломатларга эга бўлган бемор ҳам тўғридан-тўғри реабилитациядан олдин касаллик ҳақида билмаслиги мумкин. Ҳатто симптомнинг табиати ҳам ушбу касалликни ўрганиш ва унинг ташхисини ривожланишига тўсқинлик қилади. Балинт симптомларини гуруҳ сифатида ҳал қилишга қаратилган терапевтик протоколларни ишлаб чиқиш учун кўпроқ тадқиқотлар ўтказиш керак, чунки ногиронлик жуда боғлиқ.

Симултанагнозия

Балинт синдромидаги ҳодисанинг бир қисми шундаки, беморлар дунёни ҳалол ва тизимли равишда идрок эта олмайдилар. Атрофдаги воқелик у билан боғлиқ бўлмаган парчаларда кўринади.

Визуал эътиборнинг фазовий бузилиши, бу одамнинг Гесталт ойнасининг торайиши (унинг визуал эътибор ойнаси) деб аталади. Симултанагнозия-бу бир вақтнинг ўзида бир нечта об’эктларни идрок этиш қобилиятини ёмонлаштирадиган чуқур кўриш этишмовчилиги. Шундай қилиб, одам бир вақтнинг ўзида бир нечта об’эктларни таниб олиш қобилиятини йўқотади, шу билан бирга диққатни битта мавзуга қаратиш қобилиятини сақлаб қолади.

Окуломотор апраксия

Кўз ҳаракатларини ўзбошимчалик билан бошқариш мумкин эмас. Бемор кўз ҳаракатларини назорат қила олмайди. Синдромни кашф этувчининг ўзи бу ҳолатни „руҳий фалаж“деб атаган.

Кўз ҳаракатларини нормал бошқара олмаслик тури, беморлар турли хил нарсаларга эътибор қаратиш учун бошларини буришга мажбур.

Оптик асаб атаксияси

Визуал назоратнинг бузилиши ва визуал майдонда жойлашган об’эктлар билан ўзаро таъсир қилиш учун қўлни этарли даражада бошқара олмаслик билан тавсифланади. Оптик асаб атаксиясини восита бузилиши, кўриш майдонининг этишмаслиги ёки кўриш кескинлигининг этишмаслиги билан изоҳлаш мумкин эмас. Балинт томонидан кашф этилган оптик атаксия дисметрия деб ҳам аталади. Балинт синдроми бўлган беморлар визуал қобилият ва космосдаги йўналишнинг бузилиши туфайли об’эктлар билан этарли даражада таъсир ўтказа олмайди.

Диагностика

Балинт синдроми камдан-кам учрайдиган касаллик бўлиб, уни ташхислаш қийин кечади. Кўпинча шифокорлар буни кўрлик, психоз ва деманс билан аралаштирадилар. Шунга қарамай, фазовий идрокнинг ҳар қандай бузилиши Балинт синдроми билан боғлиқ ва у билан биргаликда кўриб чиқилиши керак.

Даволаш

Ушбу касаллик кашф этилганидан бери тиббиёт уни даволашнинг самарали усулини кашф этишга унчалик яқинлашмади.

Ҳозирги вақтда Балинт синдромини даволашнинг асосий усули беморларни реабилитация қилишдир. Асосан, классик версияларда ҳам, замонавийроқ вариантларда ҳам касбий терапияга йўналтирилган ёндашув қўлланади. Касалликнинг бутун тарихи давомида тўлиқ тикланиш қайд этилмаган, аммо қисман тикланиш ҳолатлари бўлган.