Бамум, мум, мом, шупамен (ўзининг номи), Камерун ҳудудида, Мбам ва Нун дарёлари қўшилишида яшовчи одамлар. Аҳолиси 140 мингга яқин. Бамилекс яқин, баъзи жойларда улар билан аралашиб кетган. Тили — Бамум — Нигер-Кордофан оиласига мансуб Бенуэ-Конгонинг Бантҳоид гуруҳи. Мўминлар суннит- мусулмонлардир[1].

Тарихи

ХВИИ-ХВИИИ-асрларда бамумлар ўз қўшниларини бўйсундириб, илк давлат шаклланишини яратдилар. Бамум тилидаги тарихий ривоятлар ва одат ҳуқуқига оид ёзувлар ХИХ-аср охири — ХХ-аср бошларида яратилган махсус ёзув тизими орқали сақланиб қолган[2].

Анъанавий фаолият

Улар қўлда тропик деҳқончилик билан шуғулланадилар (кофе, ёғли палма, маккажўхори, тариқ, манок, ямс ва бошқалар). Улар қаҳва ва банан плантацияларида ҳам ишлайди. Чорвачилик суст ривожланган. Ёғоч ўймакорлиги энг машҳур ҳунармандчилик турларидан биридир[3].

Ижтимоий ташкилот

Бу оқсоқол бошчилигидаги қишлоқ жамоаси. Катта қабила гуруҳларини бошлиқлар бошқаради. Матрилинеал қариндошлик ҳисобига кўпхотинлилик кенг тарқалган[4].

Анъанавий турар жойлар

Бамум қишлоқлари кўча тартибига эга. Каркасли уйлар устунлик қилади, тўртбурчак, тўқилган деворлари лой билан шувалган ва пирамидасимон баланд сомон томли[5].

Анъанавий кийим

Кундалик иш кийими, байрамона кийим-кечак уйдан тикилган бой безакли (эркаклар учун — кенг туника шаклидаги кўйлак, аёллар учун — гавдага ўралган мато бўлаги)[3].

Анъанавий таом

Сабзавотли таомлар, ямс, таро, шунингдек, бўлқалар ва ясси нонлар[5].

Манбалар

  1. ↑ Африка, Совецкая энсиклопедия том 1, с. 308. Москва: Совецкая энсиклопедия, 1986.
  2. ↑ Народ Бамум (Wайбаcк Мачине сайтида 2005-07-28 санасида архивланган)
  3. ↑ 3,0 3,1 Народи Африки / Институт этнографии имени Н. Н. Миклухо-Маклая. — М.: Изд-во Академии Наук СССР, 1954. — С. 18, 128
  4. ↑ „Проект о бамум“ (деадлинк). 2007-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 25-декабр.
  5. ↑ 5,0 5,1 Африка, Совецкая энсиклопедия том 1, с. 308. Москва: Совецкая энсиклопедия, 1986

Адабиётлар

  • Африка, Советская энциклопедия том 1, с. 308. Москва: Советская энциклопедия, 1986.
  • Народы Африки / Институт этнографии имени Н. Н. Миклухо-Маклая. — М.: Изд-во Академии Наук СССР, 1954. — С. 18, 128.
  • Громыко А. А. Традиционные и синкретические религии Африки. — М.: Изд-во Наука, 1986. — С. 153.

Ҳаволалар