Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Barundi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Бурунди чўпонлари

Рунди (ўзини Бурунди, Варунди деб атайди) — Африка халқи, Бурунди Республикасининг асосий аҳолиси. Руанда халқига энг яқин. Умумий сони тахминан 7 миллион киши (2000-йилги маълумотлар) (Курпатов 2000: 210).

Тил тавсифи

Улар кирунди тилида гаплашади (Банту гуруҳи), аҳолининг аксарияти икки тилли, иккинчи тил франсуз тили. Лотин алифбосига асосланган ёзув ишлатилади (Карпушина 1965: 110).

Дини

Аҳолининг ярмидан кўпи христианлар (60 % католиклар, 10 % га яқини протестантлар). Аҳолининг деярли учдан бир қисми анъанавий эътиқодларга — маҳаллий автохтон култларга, анимизмни ўз ичига олган маросимларга — кўп сонли руҳларга ишонишга, мана — қиёфасиз ғайритабиий кучларга ишонади (Карпушина 1965: 126); пигмейлар орасида табиат кучларига сиғиниш кенг тарқалган. Рундиларнинг кичик бир қисми сунний мусулмонлардир.

Тарқалиши

Бурундилик Батва аёллари, 2007-йил

ХИХ-асрда рундиларнинг мустақил Бурунди қироллиги мавжуд бўлиб, у ХХ-асрда Германияга, кейинроқ Белгияга ўтган. Ҳозирда рундилар, асосан, Бурундида яшайдилар; Конго Демократик Республикаси, Уганда, Руанда ва Танзанияда мавсумий иш бор. Бу туцилар ва хутулар — Рундининг ижтимоий-этник гуруҳлари ўртасидаги тарихий тўқнашувлар билан боғлиқ. Тўқнашувлар аста-секин кескин ҳарбий-сиёсий тўқнашувларга айланди. Ҳутуларнинг катта қисми доимий таъқиблар ва камситишлар натижасида сўнгги ўн йилликларда Бурундидан Руандага қочиб кетишган. Бурундидаги рундилар сони (2000-йил маълумотларига кўра) 4 миллион 530 минг, КДРда — 1 миллион 500 минг, Угандада — 550 минг, Руандада — 350 минг киши (Курпатов 2000: 210).

Асосий машғулотлари

  • чорвачилик (аҳолининг тахминан 15 % туцилар);
  • деҳқончилик (аҳолининг тахминан 85 % хутулар);
  • овчилик ва йиғим-терим (0,75 % — Тва пигмейлари) (Карпушина 1965: 98).

Турмуши

Бурунди болалари

Хутуларнинг анъанавий турар жойи — томлари конуссимон сомонли думалоқ кулбалар, туциларда „асалари уяси шаклидаги“ тўқилган кулбалар (ха уйларига ўхшаш), тваларда шох ва ўтлардан ясалган кичик кулбалар мавжуд. Уйлар тарқоқ жойлашади.

Анъанавий таом — бу бўтқалар, обиёвғон, хом ва пиширилган банан, балиқ, банан пивоси (Олдерогге, Потехин 1954: 205).

Маданияти

  • қизил ва қора безаклар билан бўйра тўқиш;
  • тўқ сариқ-қизил-қора безакли гилам тўқиш;
  • сопол маҳсулотлари ишлаб чиқариш;
  • майда мунчоқ ва суякдан безаклар ясаш.

Рундиларда жуда кўп балладалар, ўзига хос мусиқа ва рақслар мавжуд (Карпушина 1965: 107).

Адабиётлар