Batik
 |
Батик — бутун матога [мумга чидамли қилиб бўяш]. Бу техника Индонезиянинг Жава оролидан келиб чиққан . Батик резистентнинг нуқта ва чизиқларини кантинг деб аталадиган найзали асбоб ёрдамида ёки қаршиликни қопқоқ деб аталадиган мис штамп билан босиб чиқариш орқали амалга оширилади . қўлланадиган мум бўёқларга қаршилик кўрсатади ва шунинг учун ҳунармандга матони бир рангда намлаш, мумни қайноқ сув билан олиб ташлаш ва бир нечта ранглар керак бўлса, такрорлаш орқали танлаб ранг бериш имконини беради.
Батик -Индонезиянинг қадимий санъат тури бўлиб, матоларга мумга чидамли бўёқ билан ишланган. Ява оролида ишлаб чиқарилган Индонезия қирғоқ батики (батик песисир) маҳаллий ва хорижий маданиятлар аралашмасидан келиб чиққан ҳолда маданият тарихига эга . Бу ички батик билан солиштирганда янгироқ модел бўлиб, нақшлар анча мураккаб бўлса-да, кўпроқ ранглардан фойдаланади. Бунинг сабаби шундаки, ички батикани илгари сарой ҳудудларида яшовчи танланган мутахассислар ясаган, қирғоқ бўйи эса ҳар қандай киши томонидан амалга оширилиши мумкин. Батик индонезияликлар учун жуда муҳим ва кўпчилик уни расмий ёки тасодифий тадбирларда кийишади. Батик одатда Индонезияликлар томонидан турли маросимларда, маросимларда, анъаналарда, байрамларда ва ҳатто кундалик фойдаланишда қўлланади.
2009-йил 2-октабрда ЮНЕСКО батик (ёзма батик (батик тулис) ва муҳрланган батик (батик қалпоқ)) Индонезиядан келган Инсоният оғзаки ва номоддий меросининг дурдона асари сифатида расман тан олди ва Индонезия халқи ва Индонезия ҳукуматини ҳимоя қилишга ундади. , батик ҳунармандчилигини узатиш, тарғиб қилиш ва ривожлантириш. Ўшандан бери Индонезия ҳар йили 2 октябрда „Миллий батик куни“ни нишонлайди Индонезча Ҳари батик Насионал Ҳозирда индонезияликлар бу қадимий анъана шарафига батик кийишади.
Ўша йилиЮНЕСКО Пекалонган шаҳридаги Батик музейи билан ҳамкорликда бошланғич, кичик, катта, касб-ҳунар мактаби ва политехника ўқувчилари учун Индонезиянинг батик номоддий маданий мероси бўйича таълим ва ўргатиш"ни Индонезиянинг Оғзаки ва номоддий мероси дурдонаси сифатида тан олди.
Этималогия
Батик сўзи ява тилидан келиб чиққан. Батикан сўзи ява тилида „чизиш“ ёки „ёзиш“ деган маънони ҳам англатади. [12] Бу сўз Индонезия ва малай тилларига сингиб кетганда, тҳ товуши т товушига қисқаради, ява тили бўлмаганлар учун аниқроқ бўлади.
Батик сўзи биринчи марта инглиз тилида 1880 йилда Британниcа Энcйcлопæдиа' да қайд этилган бўлиб, унда баттик деб ёзилган . Голландия мустамлакаси даврида Индонезия архипелагида мбатик, мбатек, батик ва батек каби турли шаклларда тасдиқланган. Сундан тилида эуеук деб номланувчи батик, мато пангееук (батик ишлаб чиқарувчи) томонидан батик шаклига айлантирилиши мумкин .
Тарих
Батик – Индонезиянинг Жава шаҳридаги матоларни мумга қарши бўяшнинг қадимий анъанаси . Батик санъати энг юқори даражада ривожланган ва дунёдаги энг яхши батиклар ҳали ҳам ўша ерда ишланган. Жава-да жараён учун барча материаллар – пахта ва асал муми ва турли ўсимлик бўёқлари тайёрланадиган ўсимликлар осонгина мавжуд. Индонезия батикаси ёзма ёзувлардан аввалроқ: ГП Роуффаэрнинг таъкидлашича, техника 6-7-асрларда Ҳиндистон ёки Шри-Ланкадан киритилган бўлиши мумкин. Бошқа томондан, голландиялик археолог ЖЛА Брандес ва индонезиялик археолог ФА Сутжипто индонезиялик батикани маҳаллий деб ҳисоблашади. Анъанага кўра, Индонезиянинг Тоража , Флорес ва Халмаҳера каби ҳиндуизмнинг бевосита таъсирида бўлмаган бир қанча минтақалари ҳам батик ясаш анъаналарини тасдиқлаган.
Энг қадимги батик машғулотларининг мавжудлиги 7-асрдан олдин Венгкер деб аталган. Понорогодан келган, Марказий Жава қироллиги Понорогодан батикани ўрганган. Шу сабабли, Понорого батикаси Марказий Жавада айланиб юрадиган батикага бироз ўхшайди, фақат Понорого томонидан ишлаб чиқарилган батик одатда тўқ қора ёки одатда батик иренган деб аталади, чунки у сеҳрли элементларга яқин. шундай қилиб, у Марказий Жава ва Ёгякарта қиролликлари томонидан ишлаб чиқилган.
1867 йилгача бўлган ява батикаси, эҳтимол Каролина Жозефина фон Франкемонга (1817-1867) тегишли Семаранг устахонасидан. Бу саронг давлат ташрифи чоғида Сиам қироли томонидан сотиб олинган, энг эҳтимол в. 1871. 19-аср тижорат батика кийим-кечакларининг бир нечта қисмлари сақланиб қолган. Сундан қўлёзмаси мазмунига асосланиб, сунданликлар батик ҳақида 12-асрдан бери билишади . Милоддан аввалги 1518 йилда ёзилган қадимий сундан қо'лёзмаси Сангҳянг Сикса Канданг Каресиан қо'лёзмасига асосланиб, сунданликлар умуман сундан маданиятининг бир хил ва вакили бўлган батикага эга эканлиги қайд этилган. Ҳатто матнда бир нечта мотивлар қайд этилган, бу маълумотлар манбаларига асосланиб, Батик сунданини яратиш жараёни босқичма-босқич бошланади.
Яратиш жараёни
Биринчидан, мато ювилади, намланади ва катта болғача билан урилади. Нақшлар қалам билан чизилади ва кейинчалик иссиқ мум ёрдамида қайта чизилади, одатда керосин ёки асал муми аралашмасидан тайёрланади, баъзида бўёққа чидамлилик вазифасини бажарадиган ўсимлик қатронлари билан аралаштирилади. Мумни турли хил воситалар билан қўллаш мумкин. Қаламга ўхшаш асбоб кантинг (явача талаффузи: тʃантиŋ , баъзан эски голланд орфографияси тжантинг билан ёзилади энг кенг тарқалган. Қантинг _ёғоч тутқичли найли кичик мис резервуардан тайёрланади. Резервуар труба орқали оқадиган қаршиликни ушлаб туради ва у ҳаракатланаётганда нуқта ва чизиқлар ҳосил қилади. Каттароқ нақшлар учун қаттиқ чўткадан фойдаланиш мумкин. [37] Шу билан бир қаторда, катта майдонларни янада самаралироқ қоплаш учун қопқоқ деб номланган мис блокли штамп (явача талаффузи: [тʃап]; эски имло тжап ишлатилади.
Мато қуриганидан сўнг, қаршилик матони қайнатиш ёки қириб ташлаш орқали чиқарилади. Қаршилик билан ишлов берилган жойлар асл рангини сақлаб қолади; қаршилик олиб ташланганда бўялган ва бўялмаган жойлар орасидаги контраст нақш ҳосил қилади. Батикнинг энг анъанавий тури, ёзма батик батик тулис деб аталади, фақат кантинг ёрдамида чизилади . Матони ҳар икки томондан чизиш ва бўёқ ҳаммомига уч-тўрт марта ботириш керак. Бутун жараён бир йилгача давом этиши мумкин; у штампланган батикага (батик қалпоқ) қараганда анча нозик нақшлар беради .
Маданият
Батик Индонезияда кенг тарқалган қадимий маданият элементидир. Батик қилиш, ёзма батик маъносида, нафақат жисмоний фаолият, балки ибодат, умид ва сабоқларни ўз ичига олган чуқур ўлчовга эга. [40] Қадимги ява жамиятидаги батик нақшлари рамзий маънога эга бўлиб, қадимги яваликлар учун алоқа воситаси сифатида фойдаланиш мумкин. Қадимги Ява жамоаси батик мотивлари орқали жамиятнинг ижтимоий табақаланишини аниқлаш мумкинлигини тушунди.
Кўпгина Индонезия батик нақшлари рамзий маънога эга. Чақалоқлар болага омад келтириш учун мўлжалланган рамзлар билан безатилган батик слингларида олиб юрилади ва батикнинг маълум нақшлари келин ва куёвлар, шунингдек уларнинг оилалари учун ажратилган. Батик кийимлари Яванинг маълум маросимларида, масалан, қироллик батикини вулқонга ташлаш маросимида марказий рол ўйнайди. Ява налони митони маросимида бўлажак она етти қават батик билан ўралади, унга яхшилик тилайди. Батик, шунингдек, бола ерга биринчи марта тегса, тедак ситен маросимида ҳам машҳур. Анъанавий ва тантанали контекстлар учун махсус нақш талаблари кўпинча сақланади.
Каwунг
Батик каwунг мотиви Ёгякарта шаҳрида пайдо бўлган ва турли хил услубларда келади. Мотифда каwунг мевасига (палма меваси) ўхшаш геометрик тарзда ташкил этилган шарлар нақшлари мавжуд. Ушбу нақш, шунингдек, покликни ифодаловчи тўртта гуллайдиган тож барглари билан лотус гулининг тимсоли деб ҳисобланади. Геометрик тарзда ташкил этилган каwунг нақш Ява жамиятида ҳокимият вакили сифатида кўрилади. Қувват геометрик текисланган овалларнинг марказидаги нуқта билан ифодаланади. Бу ҳукмдорларнинг ҳокимият маркази бўлган позициясини акс эттиради, энди буни халқ ва ҳукумат ўртасидаги муносабатларнинг тасвири сифатида тушуниш мумкин. Бошқа каwунг символизмлари донолик билан боғлиқ, масалан, седулур папат лима панcерининг қадимги Ява ҳаёт фалсафасини ифодалайди. Натижада, инсон ўз илдизларини унутмаслигига умид қилиб, инсон мавжудлигини англатади. Тўқ ва ёрқин рангларнинг комбинациясини ўз ичига олган каwунг батик нақшининг ранг схемаси инсон хусусиятларини ифодалайди. Каwунг нақшлари кўпинча одамлар учун жуда фойдали деб ҳисобланган палма дарахти меваси сифатида қабул қилинганлиги сабабли, ким бу нақшдан фойдаланса, атроф-муҳитга ижобий таъсир кўрсатади, деб ишонилади. Бундан ташқари, каwунг батик мотиви куч ва адолат белгиси сифатида кўрилади. Каwунг мотиви кўпинча ҳокимият рамзи билан боғланганлиги ва кўплаб фалсафий маъноларга эга бўлгани сабабли, у илгари фақат Ява қироллик оиласи томонидан ишлатилган. Вақт ўтиши билан колонизация каби кўплаб таъсирлар унинг эксклюзивлигига таъсир кўрсатди ва бу каwунг мотивини кенг жамоатчилик томонидан қўлланилишига имкон берди.
Каwунг батик – Индонезия батик нақшидир, унинг шакли геометрик тарзда чиройли тарзда жойлаштирилган каwунг мевасига ўхшаш доира шаклида. Баъзан, бу мотиф, шунингдек, очилган тўртта гул тожи бўлган лотус гулининг тасвири сифатида ҳам талқин қилинади. Лотус узоқ умр ва поклик рамзи.