Bekasi sahifasining manbasini koʻrish

{{AT}}'''Bekasi''' (: [ˈbəkasi], Sundanese) [[Indoneziya|Indoneziyaning]] Gʻarbiy Java shtatidagi dengizga chiqish yoʻli mavjud boʻlmagan va [[Jakarta|Jakartaning]] sharqiy chegarasida joylashgan shahar. U Jakarta metropolitan hududiga olib boruvchi qatnov shaharchasi boʻlib xizmat qiladi. Indoneziya Statistikasi (BPS) tomonidan 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Bekasida 2,543,676 aholi istiqomat qiladi<ref>Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.</ref>. 2021-yil oʻrtalari uchun berilgan rasmiy hisob-kitobda 2 564 940 kishini tashkil etdi<ref>Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2022.</ref>. Ushbu shahar Indoneziyadagi eng yirik metropolitan hududida joylashgan (''Jabodetabek''). Shahar shimolda va sharqda Bekasi Regency, janubda Bogor Regency va Depok, gʻarbda Sharqiy Jakarta bilan chegaradosh.

Bekasi Indoneziyaning eng qadimgi shaharlaridan biri boʻlib, Tarumanagara Qirolligining poytaxti vazifasini bajargani haqida ham aytib oʻtilgan. Oʻsha paytda Bekasining ismi '''Dayeuh Sundasembawa''' yoki '''Jayagiri''' edi. Uning mavjudligining eng qadimgi dalillari Tugu yozuviga koʻra V asrga toʻgʻri keladi, unda shahardan oʻtadigan ikkita daryo nomi tasvirlangan boʻlib ular Candrabhaga va Gomatilardir. Oʻsha daryolardan biri, yaʼni '''Kandrabhaga''' Bekasi ismining kelib chiqishi bilan bogʻliq boʻlib, bu yerda Kandrabhaga nomi sanskritcha kandra soʻzi tufayli Bxagasasi ga aylangan, yaʼni oy qadimgi [[Yava tili|Yavacha]] „sasi“ soʻziga aylanib, oy degan maʼnoni anglatadi va keyin Bhagasasi nomi Bhagasi, keyin esa Gollandiya mustamlaka hukumati Bhagasi ismini Bacassie deb notoʻgʻri yozgan va nihoyat Bekasi boʻlgan<ref>http://www.bekasikota.go.id {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151023052350/http://www.bekasikota.go.id/ |date=2015-10-23 }} [http://www.bekasikota.go.id/read/65/sejarah-kota-bekasi Sejarah Kota Bekasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180930115949/https://www.bekasikota.go.id/ |date=2018-09-30 }}</ref>. Gollandiyaning Sharqiy Hindistoni davrida Bekasi Batavia rezidentsiyasining bir qismi edi. Yashash shahri sifatida<ref>http://properti.kompas.com [http://properti.kompas.com/read/2014/07/15/120935021/Pasar. Middle-up. Bekasi. Menggiurkan. Rumah. Harga. Rp.800.Juta. Paling. Dicari. Pasar „Middle-up“ Bekasi Menggiurkan, Rumah Harga Rp 800 Juta Paling Dicari!]</ref> koʻplab oʻrta sinf vakillari uchun Bekasi rivojlanish yoʻlidagi yoʻldosh shahar hisoblanadi, Ular oʻzlarining savdo markazlari, maktablari, kasalxonalari, klub uylari, akvaparki va Jakarta markaziga avtobus xizmatlariga ega hisoblanadi. Koʻp sonli [[Transmilliy korporatsiya|transmilliy kompaniyalar]] Bekasiga joylashish uchun koʻplab chet elliklarni (asosan yapon va koreys) jalb qilgan<ref>Peter J. Katzenstein, Takashi Shiraishi; Beyond Japan: The Dynamics of East Asian Regionalism; 2006</ref>.

== Iqtisodiyot ==
Bekasi allaqachon Jabodetabekdagi rivojlanish markazlaridan biriga aylangan. Shahar umumiy milliy [[Yalpi ichki mahsulot|YaIMning]] 2,11% ni tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://finance.detik.com/berita-ekonomi-bisnis/d-3496234/ekonomi-jakarta-digabung-bekasi-bogor-dan-tangerang-capai-rp-2490-t|sarlavha=Ekonomi Jakarta Digabung Bekasi, Bogor, dan Tangerang Capai Rp 2.490 T|ism=Maikel|muallif=Jefriando}}</ref>. Soʻnggi vaqtlarda koʻplab xorijliklar (asosan koreys, [[Yaponlar|yapon]] va xitoyliklar) uning dinamikasidan foydalanish va iqtisodiyotini yuksaltirish uchun shaharda oʻz bizneslarini yoʻlga qoʻyishgan. Bekasi iqtisodiyoti asosan xizmat koʻrsatish va ishlab chiqarishga asoslangan hisoblanadi.

=== Savdo ===
Bekasi Janubiy Tangerangdan tashqari Jabodetabekdagi eng istiqbolli koʻchmas mulk bozorlaridan biri boʻlib, bir qancha qimmatli ishlanmalar uning mulk bozorini tashkil etadi. Mamlakatning koʻplab yirik mulk ishlab chiqaruvchilari shaharda kvartiralar, mehmonxonalar va savdo markazlarini qurishmoqda. Soʻnggi yillarda Jatiwarna/Jatibening boʻylab baʼzi turar-joylar rivojlandi&nbsp;– ular: Sharqiy Bekasi pullik avtomagistrali, Bekasi Regency shahridagi Cibatugacha. Bularga Harapan Indah, Summarecon Bekasi, Kemang Pratama va Grand Galaxy City kiradi.

Asosiy biznes va savdo markazlari shaharning gʻarbiy qismida joylashgan. Jalan Ahmad Yani, Jalan Sudirman, Jalan KH Noer Alie va Harapan Inda bulvari boʻylab bir qancha moliyaviy markazlar, restoranlar va savdo markazlari mavjud. Eng yirik savdo markazi Grand Metropolitan boʻlib, {{Cvt|125,000|sqm}} dan ortiq qavatli maydonni tashkil etadi<ref>https://www.lamudi.co.id/ [https://www.lamudi.co.id/projects/mall-grand-metropolitan-bekasi/ Mal Grand Metropolitan Bekasi Resmi Dibuka] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20231114055325/https://www.lamudi.co.id/projects/mall-grand-metropolitan-bekasi/ |date=2023-11-14 }}</ref>. Boshqa savdo markazlariga Metropolitan Mall, Summarecon Mal Bekasi, Mal Ciputra Cibubur, Mega Bekasi Hypermall, Grand Galaxy Park, Grand Mall, Blu Plaza, BTC Mall, GP Mall, Bekasi Cyber Park, Plaza Pondok Gede va Lagoon Avenue kiradi. Bekasida koʻplab mehmonxonalar rivojlanagan Ular: Santika, Horison, Xarris, Aston Imperial, Amaris, Amaroossa va Tune Hotel.

== Infratuzilma ==
[[Fayl:Bekasi_Mall_Night_2.jpg|right|thumb| Bekasi savdo markazlari]]
Bekasida yirik turar-joy massivlari va sanoat parklarining rivojlanishi infratuzilmani, xususan, magistral yoʻllar, avtomobil yoʻllari va temir yoʻllarni rivojlantirish bilan bogʻliq.

=== Yoʻl va magistral ===
Bekasi Trans-Java pullik yoʻli bilan bogʻlangan Java orqali oʻtuvchi asosiy yoʻl hisoblanadi. Jabodetabek shahri hududidan oʻtuvchi umumiy uchta tezyurar yoʻl mavjud: Bekasidan uchta chiqish yoʻliga ega Jakarta-Cikampek pullik yoʻli ; Tangerang, Jakarta va [[Bogor|Bogorga]] kirish imkonini beruvchi Jakarta tashqi halqa yoʻli; va yangi Bekasi-Cawang-Kampung Melayu pullik yoʻli. Cikunir va Gʻarbiy Karavang oʻrtasidagi umumiy uzunligi 36,4 kilometr boʻlgan va hozirgi pullik boʻlgan harakatni yengillashtirish uchun qurilgan ushbu yoʻl 2019-yildan beri ishlaydi<ref>https://www.republika.co.id/berita/en/national-politics/18/09/12/pewnut414-50-percent-of-jakartacikampek-elevated-toll-road-completed 50 percent of Jakarta-Cikampek elevated toll road completed</ref>. [[Jakarta]] yoʻldosh shahri sifatida joylashganligi sababli, Sharqiy Jakarta va Bekasi oʻrtasidagi yoʻllarda ogʻir tirbandlik odatiy holga aylangan.
{| class="wikitable"
!KM
! Pullik yoʻl
! Pullik darvoza(pullik yoʻllarda mavjud boʻladi).
! Manzil
|-
| 08
| rowspan="3" | Jakarta-Cikampek pullik yoʻli
| Jatibening
| Jatibening, Jatiwaringin, Cikunir
|-
| 12
| Bekasi Barat
| Kayuringin, Pekayon, Summarecon Bekasi, Harapan Baru
|-
| 16
| Bekasi Timur
| Margahayu, Bulak Kapal, Bantar Gebang
|-
| 37
| rowspan="4" | Jakarta tashqi halqa yoʻli
| Jativarna
| Jativarna, Kranggan, Pondok Gede
|-
| 41
| Jatiasih
| Jatiasih, Cikunir, Jatimekar
|-
| 47
| Kalimalang
| Kranji, Jakasampurna, Bintara Jaya
|-
| 49
| Bintara
| Bintara, Bintara Jaya, Harapan Baru (muqobil yoʻnalish)
|-
| 13
| Bekasi-Cawang-Kampung Melayu pullik yoʻli
| Jakasampurna
| Jakasampurna, Jakasetiya, Grand Galaxy Siti
|}

=== Temir yoʻl ===
Hukumat hozirgi kunda Manggarayni Cikarang bilan bogʻlaydigan ikki yoʻlli temir yoʻl qurmoqda, u 2020-yilda qurib bitkaziladi<ref>[https://www.thejakartapost.com/news/2019/01/07/economy-brief-construction-ddt-finish-2020.html Economy in brief: Construction of DDT to finish by 2020]</ref>. Hukumat ikki izli temir yoʻl bilan bir qatorda 17.9&nbsp;km yengil temir yoʻl tranzit liniyasi ham qurayotgan boʻlib u Sharqiy Bekasi-Cawang-Dukuh Atasni Katta Jakarta orqali bogʻlaydi<ref>http://www.cnnindonesia.com [http://www.cnnindonesia.com/ekonomi/20150909094008-92-77533/bos-adhi-karya-yakin-proyek-lrt-bantu-kurangi-macet-jakarta/ Bos Adhi Karya yakin Proyek LRT Bantu Kurangi Macet Jakarta]</ref>.

== Transport ==
[[Fayl:Tokyo_Metro_05-112F_Bekasi.jpg|thumb|250x250px| Tokio Metro 05 seriyali EMU toʻplami 112 Bekasi stantsiyasida]]
Hozirgi vaqtda Bekasida Katta Jakarta boʻylab tezkor tranzit shaharlararo temir yoʻl KRL Commuterline va avtobus tezkor tranziti TransJakartadan iborat.


TransJakarta va Transjabodetabek premiumlari Harapan Indah, Summarecon Bekasi, Bulak Kapal va Jatiwarna shaharlaridan qatnovchilarga, shuningdek, Kemang Pratama va Grand Galaxy City-dan Jakarta shahar markaziga harakatlanuvchi avtobuslarga xizmat koʻrsatadi. Trans Patriot esa shahar ichida marshrut tizimini boshqaradi. Shuningdek shaharda taksi xizmati keng tarqalgan. Jamoat transportining asosiy vositasi ''angkot'' deb ataladigan mikroavtobusdir. Ular shahar boʻylab maʼlum marshrutlarga xizmat koʻrsatadilar.

Asosiy avtobus terminali – Bekasi terminali, Sharqiy Bekasida joylashgan. Boshqa terminallar – Pondok Gede, Harapan Indah va Kayuringin.

== Demografiya ==
2020-yilgi aholini roʻyxatga olish Bekasi aholisi 2,543,676 kishini tashkil etdi. Bekasida koʻplab turli etnik guruhlar yashaydi, ular asosan sundanlar, betavilar va [[yavaliklar]]<nowiki/>dan iborat hisoblanadi. Sundanliklar eng katta ozchilik guruhidir, shuningdek, boshqa ozchilik guruhlariga Minangkabauliklar, [[Bataklar|Batakslar]] va Xitoyliklar kiradi.

Bekasidagi fuqarolarning aksariyati Islom diniga amal qiladi. Boshqa dinlarga Xristianlik ([[Katolik cherkovi|Rim katolikligi]] va [[protestantizm]]), [[Hinduiylik|Hinduizm]], [[Buddizm]] va [[Konfutsiylik]] kiradi.

== Sport ==
[[Fayl:Patriot_Chandrabhaga_02.jpg|right|thumb| „Patriot Chandrabhaga“ stadioni]]
Klubning uy stadioni sifatida Patriot Chandrabhaga stadioni belgilangan, ushbu stadion Bekasi PCB Persipasi futbol jamoasining uy maydoni ham hisoblanadi<ref>{{Citation|title=PCB Persipasi|date=2022-02-15|url=https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=PCB_Persipasi&oldid=20611577|journal=Wikipedia bahasa Indonesia, ensiklopedia bebas|language=id|access-date=2022-03-19}}</ref><ref>[https://sport.detik.com/sepakbola/liga-indonesia/d-4406167/stadion-patriot-kembali-jadi-kandang-bhayangkara-fc Stadion Patriot Kembali Jadi Kandang Bhayangkara FC]</ref>.

== Maʼmuriy tumanlar ==
[[Fayl:Dprd_bekasi.jpg|right|thumb| Shahar xalq vakillik kengashi binosi]]
Bekasi shahri umumiy oʻn ikkita tumanga („kecamatan“) boʻlingan boʻlib, quyidagi jadvalda ularning hududlari va aholi sonining 2010-yilgi <ref>Biro Pusat Statistik, Jakarta, 2011.</ref>, 2020-yilgi<ref>[https://bekasikota.bps.go.id/indicator/12/56/1/jumlah-penduduk-hasil-sp2020.html Jumlah Penduduk Hasil SP2020 (Jiwa), 2020]</ref> hamda 2021-yil oʻrtalari uchun rasmiy hisob-kitoblar<ref>Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2022.</ref> bilan koʻrsatilgan. Ushbu jadvalda tumandagi shahar qishloqlari (''keluraxon'') soni va ularning pochta indekslari ham mavjud.
{| class="sortable wikitable"
!Tuman
!Hududi km<sup>2</sup>
!Aholisi<br /><br />2010<br /><br />holatiga koʻra
!Aholisi<br /><br />2020<br /><br />holatiga koʻra
!Aholisi<br /><br /> 2021 oʻrtalariga koʻra
!qishloqlar soni
!Pochta indeksi
|-
|Pondokgede
| align="right" |15.92
| align="right" |246,503
| align="right" |251,195
| align="right" |253,300
| align="center" |5
|17411-17413
|-
|Jatisampurna
| align="right" |19.54
| align="right" |103,715
| align="right" |123,924
| align="right" |124,960
| align="center" |5
|17432-17435
|-
|Pondokmelati
| align="right" |11.80
| align="right" |128,934
| align="right" |131,122
| align="right" |132,220
| align="center" |4
|17414, 17415, 17431
|-
|Jatiasih
| align="right" |24.27
| align="right" |198,444
| align="right" |247,362
| align="right" |249,430
| align="center" |6
|17421-17426
|-
|Bantargebang
| align="right" |18.44
| align="right" |95,845
| align="right" |107,216
| align="right" |108,110
| align="center" |4
|17151-17154
|-
|Mustikajaya
| align="right" |26.42
| align="right" |159,773
| align="right" |213,515
| align="right" |215,300
| align="center" |4
|17155-17158
|-
|Bekasi Timur<br /><br />(East Bekasi)
| align="right" |14.63
| align="right" |247,357
| align="right" |257,025
| align="right" |259,170
| align="center" |4
|17111-17113
|-
|Rawalumbu
| align="right" |16.85
| align="right" |208,334
| align="right" |220,699
| align="right" |222,540
| align="center" |4
|17114-17117
|-
|Bekasi Selatan <br /><br />(South Bekasi)
| align="right" |16.06
| align="right" |203,654
| align="right" |210,805
| align="right" |212,570
| align="center" |5
|17141-17148
|-
|Bekasi Barat <br /><br />(West Bekasi)
| align="right" |14.93
| align="right" |272,557
| align="right" |281,681
| align="right" |284,040
| align="center" |5
|17133-17145
|-
|Medan Satria
| align="right" |11.88
| align="right" |161,162
| align="right" |162,119
| align="right" |163,470
| align="center" |4
|17131-17133, 17143
|-
|Bekasi Utara <br /><br />(North Bekasi)
| align="right" |19.75
| align="right" |308,593
| align="right" |337,013
| align="right" |339,830
| align="center" |6
|17121-17125, 17142
|-
|'''''Totals'''''
| align="right" |''210.49''
| align="right" |''2,334,871''
| align="right" |''2,543,676''
| align="right" |''2,564,940''
| align="center" |''56''
|
|}

== Iqlim ==
Bekasi tropik musson iqlimiga ega shahar hisoblanib(Am) maydan oktyabrgacha moʻtadil yogʻingarchilik boʻladi va noyabrdan aprelgacha kuchli yogʻingarchilikka kuzatiladi.

== Ommaviy madaniyatd ==

* [[:en:Chairil_Anwar|Chairil Anwar]]'s poem ''Karawang-Bekasi'' (1948).
* [[:en:Pramoedya_Ananta_Toer|Pramoedya Ananta Toer]]'s novel ''[[:en:Di_Tepi_Kali_Bekasi|Di Tepi Kali Bekasi]]'' (1951) is set mainly in Bekasi.

== Manbalar: ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Indoneziya shaharlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]]
{{Indonesia-stub}}
{{Geo-stub}}