Рер исмли руҳонийнинг қабртоши. Милоддан аввалги ВИИ аср, Эрмитаж музейи, Санкт-Петербург, Россия.

Бенбен (Бен-бен) — Нуннинг асосий сувларидан пайдо бўлган тепалик. Мисрликлар мифологиясига кўра яратувчи худо Атум тепаликдан пастга тушиб, қандай худоларни яратиш ҳақида ўйлай бошлади. Пирамида матнларидаги 587- ва 600-бобларда Атумнинг ўзи баъзан тепалик деб аталади. Унда айтилишича тепалик кичик пирамидага айланган, у Жунуда (Гелиополис) жойлашган бўлиб, у Атум ўрни бўлган.

Бошқа шаҳарларда бирламчи тепаликнинг кўриниши бўйича ўз версиялари мавжуд эди. Мемфис мифологиясида асосий тепалик ер худоси Татененнинг мужассамланиши бўлиб, ундан „ҳар хил таомлар ва идишлар, муқаддас қурбонликлар ва барча яхши нарсалар“ келиб чиққан[1].

Бенбен тоши

Бенбен
иероглифлари
мисрча: <hiero>D58:N35-D58:N35-O24</hiero>

Бенбен тоши Феникс ибодатхонасида топилган. У тирилиш ва қайта туғилишга қодир бўлган, шунингдек, фаслларнинг кетма-кетлик табиатини ифодаловчи бу қушнинг рамзи эди. Немис Мисршуносларидан бирининг ёзишича, у бир вақтлар муқаддас устун устида турган[2].

Бенбен Тоши асосий тепалик шарафига номланган. Бу Гелиополнинг Қуёш ибодатхонасидаги муқаддас тош эди. Бу қуёшнинг биринчи нурлари тушган жой бўлган. У тўрт тарафли пирамидалар ва обелискларнинг прототипи бўлган деб ишонилади[3][4]. Шунингдек, обелискларнинг тепалари ва пирамидалар зарҳал қилинган деб ишонилади. Феникс ёки Бенну қуши Гелиополда ҳурматга сазовор бўлиб, у ерда Бенбен ёки муқаддас тол[5] устида яшаши айтилган. Мисролог Барри Кемпнинг фикрига кўра, Бенбен, Феникс ва қуёш ўртасидаги боғлиқлик қуйидаги сўзларнинг уйғунлигида бўлиши мумкин: „Кўтарилаётган (wебен) қуёш нурлари Бенну қуши яшайдиган Бенбенга тушади“. Пирамида матнларининг 600-бобида шундай дейилган: „Атум Гелиополдаги Бенну саройида Бенбен каби кўтарилди“[6].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Ҳисториа Религионум. Леиден: Э. Ж. Брилл, 1969 — 68-бет. 
  2. ↑ Тҳе Супреме Cоунcил оф Антиқуитиэс. Анналес Ду Сервиcе Дес Антиқуитéс де л'Эгйпте. Америcан Университй ин Cаиро Пресс, 2009-10-31. ИСБН 9789774790331. 
  3. ↑ Натионал Геограпҳиcс
  4. ↑ Тоурегйпт: Пйрамидс
  5. ↑ Жобим Сампсон, доcументаире Аух фронтиèрес де ла сcиэнcе : ау cœур дес пйрамидес, Натионал Геограпҳиc, 2002
  6. ↑ Георге Ҳарт. Эгйптиан Мйтҳс. Университй оф Техас Пресс, 1990, п. 16.

Ҳаволалар

Адабиётлар

  • Манфред Луркер. Лехикон дер Гöттер унд Сймболе дер алтен Äгйптер. Шерз, 1998-йил.
  • Барри Жон Кемп. Қадимги Миср: цивилизация анатомияси. Роутледге, 1991, п. 88.
  • Кетрин А. Бард. Қадимги Миср археологияси энциклопедияси. Роутледге, 1999, п. 205.
  • Жорж Харт. Миср афсоналари. Техас университети матбуоти, 1990, бет. 11, 12, 16.
  • Ҳанс Боннет. Бенбен, ин: Лехикон дер äгйптисчен Религионсгесчичте. Гамбург, 2000-йил. ИСБН 3-937872-08-6. С. 100ф.
  • Ядвига Липинска, Марек Маркиняк. Митологиа Старозйтнего Миср. Варшава: „Аурига“, 2006-йил. ИСБН 83-922635-5-3.
  • Андрзеж Ниwиńски : Бóстwа, култй и рйтуаłй староżйтнего Миср. Варшава: Śwиат Ксиążки, 2004, с. 165. ИСБН 83-7391-201-0.