Benzodiazepin
 | Бу мақола викилаштирилиши керак. |
Бензодиазепинлар (БЗД, БДЗ, БЗс), одатда " бензос " деб ҳам аталади, асосий кимёвий тузилиши бензол ҳалқаси ва диазепин ҳалқасининг синтези бўлган антидепрессант дорилар синфидир. Улар руҳий бузилишлар, уйқусизлик ва тутқаноқлар каби шароитларни даволаш учун буюрилади. Биринчи бензодиазепин, хлордиазепоксид (Либриум) 1955 йилда Лео Стернбах томонидан тасодифан кашф этилган ва 1960 йилда Хоффманн-Ла Роче томонидан тақдим этилган, у тез орада 1963 йилда диазепам (Валиум) ҳам кашф қилинган .1977 йилга келиб, бензодиазепинлар бутун дунё бўйлаб энг кўп буюрилган дорилар эди; селектив серотонинни қайтариб олиш ингибиторлари (ССРИ) жорий этилиши, бензодиазепинлар қўлланишини камайтирди, аммо улар ҳали ҳам бутун дунёда тез-тез қўлланади.
Тиббиётда қўлланиши
Бензодиазепинлар ўзида психолептик, седатив, гипноз, анксиёлитик, антиконвулсант, миорелаксант ва амнезик каби хусусиятларни сақлайди; улар спиртли ичимликларга қарамлик, тутқаноқ, рухий бузилишлар, ваҳима, қўзғалувчанликнинг ошиб кетиши ва асабийлашиш каби турли патологик ҳолатларда фойдалидир. Кўпчилик бензодиазепинлар оғиз орқали юборилади; аммо, улар томир ичига, мушак ичига ёки тўғри ичак орқали ҳам берилиши мумкин. Умуман олганда, бензодиазепинлар кенг кўламли патологик ҳолатларда қисқа муддатда хавфсиз ва самарали дорилар ҳисобланади. Уларнинг таъсирига нисбатан чидамлилик ривожланиши мумкин, шунингдек, қарамлик хавфи мавжуд ва тўхтатилгандан кейин ҳумор тутиши синдроми пайдо бўлиши мумкин. Бензодиазепинлар соғлиқ учун жиддий салбий оқибатларга олиб келиши мумкин ва бу топилмалар, айниқса, бензодиазепин бўлмаган рецепторлари агонистлари билан биргаликда фойдаланишни камайтириш бўйича клиник ва тартибга солувчи ҳаракатларни қўллаб-қувватлайди.