Beriberi
Берибери (сингалча бери — дармонсизлик), Б1, авитаминоз, алиментар полиневрит — овқатда Б1, витамин (тиамин) етишмаслиги ва унинг организмда ўзлаштирилиши бузилишидан пайдо бўладиган касаллик. 1910—30 йилларда Ўрта Осиёда, жумладан Ўзбекистонда ҳам қайд қилинган. Бунга асосан оқланган (кепаксиз) гуруч ейиш сабаб бўлган. Касаллик сабабини Ява оролида ишлаб турган голландиялик врач Эйкман 1897-йилда аниқлаган. У товуқларни сувда пиширилган тоза оқшоқ билан боққанда шу касаллик рўй берган. Уларни гуруч кепаги билан боққанда эса тузалган. Кейинчалик гуруч кепагида Б1 витамин борлиги аниқланди.
Касаллик асосан жанубий, Жануби Шарқий ва Шарқий Осиё мамлакатларида учрайди. Бунда ко'проқ периферик нервлар зарарланиб (полиневрит), юрак-томир системаси ва овқат ҳазми бузилади. Мускуллар (айниқса оёқ, болдир мускуллари) атрофияси, шиши кузатилади; оёқ мускуллари қаттиқ оғриганлиги ва шишиб кетганлиги туфайли бемор товонини аяб, бармоқларига ва оёқ панжасининг ташқи чеккасига таяниб юради. Касалликнинг олдини олиш учун кепакли жавдар ва буғдой нони, сули ёрмасидан пиширилган овқатлар буюрилади. Беморлар Б1 витамин препаратлари, ачитқи, ундирилган буғдой ва бошқа билан даволанади.
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |